Điểm lại những trận động đất khủng khiếp nhất trong lịch sử

1. Trận động đất ở Thiểm Tây, Trung Quốc năm 1556

Trận động đất mạnh 8 độ richter xảy ra tại thành phố Thiểm Tây, Trung Quốc vào sáng 23/1/1556. Đây là trận động đất khủng khiếp nhất thế giới làm hơn 833.000 người chết, hơn 97 đô thị thuộc các tỉnh Thiểm Tây, Sơn Tây, Hà Nam, Cam Túc, Hà Bắc, Sơn Đông, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tô và An Huy bị ảnh hưởng. Một khu vực rộng 840 km bị phá hủy và một số tỉnh có đến 60% dân số thiệt mạng.

Vị trí Thiểm Tây (màu đỏ) và các tỉnh khác bị ảnh hưởng (màu cam). (Bản đồ này thể hiện ranh giới Trung Quốc hiện tại để minh hoạ cho các vùng bị thiệt hại chứ không thể hiện đầy đủ lãnh thổ của Nhà Minh). Ảnh: Wikipedia.

Cơ sở hạ tầng lúc đó không đủ để chống chọi lại sức mạnh dữ dội của trận động đất. Tường thành bị sụp đổ, nhà cửa bị sập và đất đá sạt lở làm số người thiệt mạng tăng lên. Trận động đất xảy ra dưới thời vua Minh Thế Tông với niên hiệu Gia Tĩnh nên thường được gọi là Gia Tĩnh Đại địa chấn.

2. Động đất ở Đường Sơn, Trung Quốc năm 1976

Xảy ra ngày 28/7/1976, cường độ 7,8 độ Richter, kéo dài trong vòng 10 giây với tâm chấn nằm gần thành phố Đường Sơn, Hà Bắc, Trung Quốc, đây thường được coi là trận động đất gây thương vong nhiều nhất thế kỷ 20 xếp trên cả Động đất Ấn Độ Dương 2004. Thiên tai này đã hủy diệt gần như toàn bộ thành phố công nghiệp Đường Sơn, nơi sinh sống của khoảng 1,6 triệu người Trung Quốc.

Động đất Đường Sơn năm 1976. Ảnh: Wikipedia.

Theo thống kê ban đầu của Chính phủ Trung Quốc đã có 655.000 người thiệt mạng, con số này sau đó được giảm xuống còn 240.000 - 255.000 người, ước tính 164.000 người khác cũng bị thương nặng vì trận động đất.

Sau vụ động đất, các công nhân bắt đầu công việc xây dựng lại cơ sở hạ tầng tại Đường Sơn năm 1976. Ảnh: Getty Images

Khoảng 16 giờ sau khi xảy ra động đất, Đường Sơn còn phải hứng chịu một đợt dư chấn có cường độ tương tự, khiến con số thương vong tăng lên. Chấn động của cơn động đất đã lan tới tận Tây An nằm cách tâm chấn hơn 760 km.

3. Động đất Ấn Độ Dương năm 2004

Nó còn được biết đến với tên gọi Cơn địa chấn Sumatra-Andaman. Đây là trận động đất xảy ra dưới đáy biển lúc 00:58:53 (07:58:53 giờ địa phương) ngày 26/12/2004. Trận động đất kích hoạt một chuỗi các đợt sóng thần chết người lan tỏa khắp Ấn Độ Dương.

Sóng thần đánh vào Ao Nang, Thái Lan ngày 26/12/2004. Ảnh: Wikipedia.

Những con sóng cao 30m tàn phá các cộng đồng dân cư sinh sống ven biển ở Indonesia, Sri Lanka, Ấn Độ, Thái Lan và những nơi khác, cướp đi sinh mạng 225.000 người thuộc 11 quốc gia. Cho đến nay, thiên tai này là một trong những thảm họa gây nhiều tử vong nhất trong lịch sử thế giới hiện đại. Cường độ của trận động đất lúc đầu đo được 9,0 độ Richter, nhưng sau tăng lên ở khoảng giữa 9,1 và 9,3.

Cảnh tượng đổ nát sau thảm họa ở Sri Lanka. Ảnh: Wikipedia.

Cơn địa chấn Ấn Độ Dương làm rung chuyển mặt đất với cường độ mạnh hơn 100 lần trận động đất Loma Prieta xảy ra năm 1989. Nó có thời gian kéo dài lâu nhất mà người ta có thể ghi nhận được, từ 500 đến 600 giây. Cường độ và độ lan tỏa của nó đủ lớn để có thể khiến tinh cầu của chúng ta dịch chuyển ít nhất là nửa inch, tức là hơn một centimeter. Nó cũng kích hoạt các trận động đất ở những khu vực khác, đến tận Alaska.

5. Động đất ở Haiti năm 2010

Đây là trận động đất mạnh 7,0 độ richter, tâm chấn nằm cách thủ đô Port-au-Prince của Haiti khoảng 25 km về phía tây. Nó xảy ra vào lúc 16:53:10 theo giờ địa phương vào 12/1/2010.

Dinh tổng thống Haiti cũng bị phá hủy sau thảm họa. Ảnh: Wikipedia.

Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ đã ghi nhận một loạt các dư chấn. Hội chữ thập Đỏ quốc tế ước tính rằng có khoảng 3 triệu người bị ảnh hưởng bởi trận động đất, con số thương vong mà Chính phủ Haiti ước tính là hơn 200.000 người.

Lều tạm cho người dân do quân đội Brazil dựng. Ảnh: Wikipedia.

Suốt đêm sau trận động đất, nhiều người dân ở Haiti đã ngủ trên các đường phố, trên vỉa hè, trong xe của họ hoặc trong các liều tạm do nhà của họ bị phá hủy hoặc họ sợ các tòa nhà không đứng vững bởi các dư chấn.

6. Động đất ở Damghan, Iran năm 856

Thành phố Damghan, Iran. Ảnh: Blogspot.com

Trận động đất (không đo được độ richter) xảy ra ngày 22/12/856 đã cướp đi sinh mạng của 200.000 người dân ở miền tây bắc Iran. Tâm chấn của nó nằm ngay tại thành phố Damghan. Damghan và các vùng lân cận với mật độ dân số cao đã bị phá hủy hoàn toàn.

7. Động đất ở Ninh Hạ - Cam Túc, Trung Quốc năm 1920

Cảnh tượng tan hoang sau động đất. Ảnh: Blogspot.com

Trận động đất mạnh 7,8 độ richter, xảy ra ngày 16/12/1920 ở Ninh Hạ - Cam Túc đã làm khoảng 200.000 người chết. Động đất cũng gây lở đất và lụt lội cho nhiều vùng trong khu vực. Nước mạnh đến mức phá vỡ hàng chục km đê và làm thay đổi dòng chảy của một số con sông.

8. Động đất ở Ardabil, Iran

Thành phố cổ Ardabil bị tàn phá hoàn toàn. Ảnh: Top10ranks.com

Trận động đất (không đo được độ richter) hôm 23/3/893 đã cướp đi sinh mạng của 150.000 người dân tại thành phố Ardabil. Thành phố lớn nhất miền tây bắc nước này còn phải gánh chịu một trận động đất mạnh khác vào năm 1997.

9. Động đất ở Kanto, Nhật Bản năm 1923

Đây là một thảm họa ghê gớm tại vùng Kanto của Nhật Bản. Động đất mạnh dẫn tới đổ vỡ nhà cửa, gây ra hỏa hoạn quy mô lớn. Phần lớn người chết và bị thương là do hỏa hoạn. Ước tính, số người chết và mất tích là 142.800 người, bị thương 103.733 người và trên 1,90 triệu người phải đi sơ tán.

Thành phố Yokohama bị hỏa hoạn thiêu hủy san bằng. Ảnh: Wikipedia.

Cụ thể, vào lúc 11:58:32 giờ địa phương ngày 1/9/1923, một trận động đất mạnh 7,9 độ Richter đã xảy ra cách bờ vịnh Sagami (tỉnh Kanagawa) khoảng 80 km về phía Tây Bắc.

Xác người chưa kịp chôn cất nằm la liệt. Ảnh: Wikipedia.

Thời điểm xảy ra động đất đúng vào lúc người Nhật nấu cơm trưa. Thời đó, nhiều căn nhà của người Nhật còn làm bằng gỗ. Đổ vỡ nhà cửa và rơi đồ đạc vào lúc này khiến cho hỏa hoạn xảy ra ở nhiều nơi. Người ta đã ghi nhận lại 136 điểm hỏa hoạn. Cũng thời gian đó, một trận bão đang tiến gần tới bán đảo Noto, gây ra gió mạnh khắp vùng Kanto, làm cho hỏa hoạn lan nhanh và kéo dài suốt 2 ngày sau.

10. Động đất ở Ashgabat, Turkmenistan năm 1948

Trận động đất mạnh 7,3 độ richter xảy ra ngày 5/10/1948 làm 110.000 người tử vong.

Lực lượng cứu hộ đang khắc phục hậu quả sau trận động đất. Ảnh: Top10ranks.com

Trận động đất này đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại Ashgabat (Ashkhabad) và các làng gần đó. Gần như tất cả các tòa nhà gạch đều đổ sập, kết cấu bê tông bị hư hại nặng và tàu chở hàng bị trật đường ray. Thiệt hại và thương vong cũng xảy ra ở các khu vực Darreh Gaz ở nước láng giềng Iran.

Lan Dương/Nguồn nbcnews, Wikipedia