Định kiến giới: Khoảng trống trong phòng chống bạo lực

Điều đáng nói là những định kiến giới này có ở mọi thành phần xã hội, kể cả trí thức. Nhiều chuyên gia phòng chống bạo lực gia đình cho rằng, thay đổi được quan niệm định kiến giới sẽ làm thay đổi được cục diện bạo lực gia đình.

Định kiến giới có ở mọi giới

Chị Nguyễn Thị Bình, một nạn nhân của bạo lực gia đình kể: Khi bị chồng đánh, người mà chị muốn cầu viện sự giúp đỡ đầu tiên là bố mẹ. Vậy nhưng, khi kể với bố về việc mình bị bạo lực, không những chị không được bố bênh vực mà còn bị mắng.

 

Bố chị Bình bảo rằng "Trên đời có bao nhiêu người đi làm dâu chứ đâu phải chỉ mình chị. Ai người ta cũng có gia đình hạnh phúc tại sao chị không làm dâu tốt được". Bố mẹ chị Bình còn nghi ngờ và hỏi chị rằng "Chị có chung thủy với nó không? Có biết cách cư xử khéo léo với chồng không? Đàn bà con gái là phải biết ý chồng và biết chiều theo ý chồng. Nếu chị biết chiều theo ý chồng thì gia đình đã không xảy ra chuyện lục đục". Tương tự, chị Lê Thúy Hạnh ở Hà Nội, khi kể với mẹ về việc mình bị chồng đánh đã bị chỉ trích rằng "... đồng nát thì về cầu Lôm. Con gái nỏ mồm về ở với cha".

Kết quả Cuộc khảo sát nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia đình vừa được công bố vào cuối tháng 11/2010 vừa qua cho thấy, định kiến giới hiện nay tồn tại ở khắp mọi giới, mọi thành phần xã hội. Ngay cả trên mặt báo, nơi được coi là mũi nhọn của truyền thông làm thay đổi hành vi thì định kiến giới vẫn tồn tại.

 

Trong cuốn sổ tay tuyên truyền bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình đã nêu một trường hợp điển hình về định kiến giới trên mặt báo. Nội dung bài báo kể về một cô vợ rất ngoan hiền, đảm đang và rất mực yêu thương chồng nhưng lại... "chăm học quá". Kết quả là anh chồng ngoại tình. Bài học rút ra từ câu chuyện này là phụ nữ thì không cần học cao, chẳng có gì quan trọng bằng việc cùng chồng "chia sẻ niềm vui ngày nghỉ cuối tuần".

 

Người chồng ngoại tình không đáng trách, có trách chăng là trách người vợ chỉ lo học hành mà không biết giữ chồng  -  đây là  một thái độ rất kỳ thị giới tính, rẻ rúng phụ nữ, coi chức năng cao cả nhất của họ là làm vui lòng chồng con. Việc tung hô nó như một thứ chuẩn mực đạo đức xã hội là một thái độ thiếu tôn trọng phụ nữ, luôn bắt họ phải hy sinh, như một tiêu chuẩn kép trong xã hội.

 

Cần được cung cấp  kiến thức

Bà Nguyễn Vân Anh, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về giới, Gia đình và phụ nữ (CSAGA) cho rằng, định kiến giới là biểu hiện của việc thiếu kiến thức về giới. Đó là một trong những khoảng trống trong công tác phòng chống bạo lực gia đình hiện nay. Một khi định kiến giới còn tồn tại thì tình trạng bạo lực gia đình lên phụ nữ sẽ vẫn còn tiếp diễn. Vì thế, việc thay đổi quan niệm về giới sẽ làm thay đổi cục diện công tác phòng chống bạo lực gia đình.

Cũng theo bà Vân Anh, để thay đổi quan niệm, thay đổi thói quen và hành vi thì truyền thông được coi là lĩnh vực tiên phong. Tuy vậy, công tác truyền thông liên quan đến bạo lực giới tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Thực tế đó ảnh hưởng đến hiệu quả của truyền thông, thậm chí có tác dụng nguy hại đến cộng đồng, đặc biệt là nếu kiến thức và các thông điệp thiếu chính xác.

Mới đây, CSAGA đã xây dựng Trung tâm Tư vấn và thông tin tư liệu về bạo lực giới (gọi tắt CMRC) làm đầu mối tập hợp, quản lý và chuyển giao kỹ thuật, thông tin về bạo lực giới. Đây là trung tâm chuyên cập nhật và lưu trữ thông tin về bạo lực giới đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam.

 

Bà Nguyễn Thu Thúy,Giám đốc CMRC cho biết, mặc dù Trung tâm mới ra đời nhưng đã thu hút đông đảo các thành phần trong xã hội tìm đến. Đó là các nhà báo, các cán bộ xã  hội, là sinh viên ngành công tác xã hội... Có khoảng 300 lượt bạn đọc tới đọc sách, mượn sách và tra cứu thông tin. Ngoài ra, CMRC đã giới thiệu tới các cán bộ xã hội gần 8.000 cuốn thông tin về bạo lực giới, 9.000 bản tin hàng tháng, giới thiệu với các cán bộ xã hội và giới truyền thông tại 63 tỉnh thành trong cả nước 744 ấn phẩm, tài liệu về bạo lực giới.

CMRC cũng đã nhận được rất nhiều phản hồi của khách hàng đóng góp nội dung cho bản tin, hơn 400 lượt khách hàng yêu cầu chuyển hơn 10.000 lượt tài liệu... Điều đó cho thấy, nhu cầu tìm đọc những tài liệu liên quan đến giới, đến bạo lực giới là rất lớn trong xã hội. Đây cũng là một trong những dấu hiệu đáng mừng trong công tác đấu tranh xóa bỏ bạo lực gia đình và thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam.

 

Lâm Vũ