Đừng để chết vì hóa chất

Theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới, riêng ở các nước đang phát triển, hằng năm có hơn 3 triệu người bị nhiễm độc hoá chất trừ sâu với 220.000 người chết và tỷ lệ chết thai là 1-9%.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, hiện có 3 nhóm hoá chất nông nghiệp chính: Nhóm Clo hữu cơ (như DDT, Dieldrin, Aldrin, Endrin...) phân huỷ rất chậm, có thể tồn lưu và tích lũy rất lâu trong đất, nước và trong các sinh vật bị nhiễm; Nhóm Photpho hữu cơ (Parathion, wofatox...) phân huỷ rất nhanh, một số loại không chỉ ở trên bề mặt của cây mà có thể khuếch tán nhanh vào nhựa cây và đi khắp bộ phận, đặc biệt tập trung ở cơ quan sinh sản; Nhóm cacbamat cũng có tác dụng gây độc giống như nhóm photpho hữu cơ.

Ngâm rửa thực phẩm đúng cách

Không ít thì nhiều, các hóa chất nói trên vẫn còn lưu lại trong thực phẩm và rau quả, bởi chúng được sử dụng rất nhiều trong nông nghiệp. Đã có rất nhiều trường hợp ngộ độc thương tâm, thậm chí dẫn đến chết người khi ăn phải các loại thực phẩm còn tồn dư quá nhiều hóa chất độc hại. Nồng độ của các chất này sẽ được loại bỏ nếu bản thân người sản xuất sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và người tiêu dùng thì biết cách ngâm rửa, chế biến.

Theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng Việt Nam, để hạn chế tác hại của hóa chất còn tồn dư trong thực phẩm, có thể áp dụng một số phương pháp như sau: Rửa rau quả một cách nhẹ nhàng để loại bỏ bụi bẩn và các hoá chất ở bên ngoài; Nhặt bỏ các phần không dùng được; Ngâm trong nước khoảng 15-30 phút. Nếu nghi ngờ rau quả có nhiễm nhiều hoá chất trừ sâu thì có thể rửa và ngâm bằng thuốc tím hoặc rửa bằng một số loại nước có tính kiềm như nước vôi loãng, nước có pha bicacbonat... bởi các hoá chất trừ sâu gây ngộ độc cấp có thể bị loại bỏ trong môi trường kiềm; Rửa lại kỹ bằng nước sạch; Gọt bỏ vỏ trước khi ăn. Nên nhớ, thao tác gọt bỏ vỏ nên làm sau cùng để tránh việc nhiễm hoá chất có bên ngoài vào trong rau quả.

Tuy nhiên, những việc làm trên không thể loại bỏ triệt để hoá chất bị nhiễm trong thực phẩm. Vì thế, vấn đề quan trọng ở ngay khâu sản xuất. Hiện nay, một số nông dân – cả vô tình và cố tình – sử dụng thuốc trừ sâu không an toàn, không đảm bảo đủ thời gian cách ly tối thiểu dẫn tới nồng độ hoá chất tồn lưu trong lương thực, thực phẩm quá cao. Đây là việc làm hết sức nguy hiểm cho cộng đồng, cần bị lên án.

Một số dạng nhiễm độc

Sự nhiễm độc các hoá chất trừ sâu có thể ở dạng cấp tính hoặc mãn tính. Theo BS Nguyễn Kim Sơn – Phó Giám đốc Trung tâm chống độc – Bệnh viện Bạch Mai, hầu hết các trường hợp ngộ độc hoá chất trừ sâu hiện gặp là do hoá chất loại photpho hữu cơ với các biểu hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, tức ngực, có cảm giác chẹn ở ngực, khó thở, ho, vã mồ hôi, tiết nhiều nước bọt, chảy nước mắt, đồng tử co, tiểu tiện không tự chủ, co giật, liệt cơ, da lạnh tái.

BS Sơn khuyến cáo, khi phát hiện các biểu hiện ngộ độc cấp, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến các cơ sở y tế để được cứu chữa. Nếu ở xa thì trong khi chờ đợi, có thể cho bệnh nhân uống nước mía, nước đường để tăng thải độc hoặc gây nôn cho bệnh nhân để thải bớt chất độc ra ngoài. Cần chú ý là việc gây nôn chỉ được phép thực hiện khi bệnh nhân còn tỉnh táo bởi với người đã hôn mê, các chất nôn có thể trào vào đường thở gây tử vong.

Thực phẩm bị nhiễm hoá chất trừ sâu liều nhỏ có thể không gây ngộ độc cấp, nhưng nếu sử dụng trong một thời gian dài thì có thể tích lũy trong cơ thể và gây ra các biểu hiện nhiễm độc mãn tính như nhức đầu, choáng váng, có cảm giác nặng đầu, nhức thái dương, giảm trí nhớ, dễ mệt mỏi, ngủ không ngon giấc, ăn kém ngon, buồn nôn, chóng mặt, một số có rối loạn tinh thần, run tay, giật nhãn cầu.

Điều đặc biệt nguy hiểm là một số hoá chất trừ sâu có thể gây đột biến tế bào. Các tế bào bị đột biến thường khó có khả năng phát triển, vì vậy sau một thời gian các tế bào bình thường có tốc độ phân bào tốt hơn sẽ dần thay thế chúng. Tuy nhiên, cũng có nhiều loại tế bào đột biến có khả năng tồn tại lâu dài.

Vì vậy, theo các bác sĩ sản khoa, những cặp vợ chồng mà một trong hai người đã bị ngộ độc cấp thì chưa nên có thai ngay sau khi điều trị khỏi ngộ độc, tốt nhất nên chờ sau 6 tháng mới nên có thai. Với những người thường xuyên tiếp xúc với hoá chất nông nghiệp, có khả năng bị nhiễm độc mãn tính thì nên ngừng công việc này trong thời gian tối thiểu 3-6 tháng trước khi có ý định có thai và trong suốt thời kỳ mang thai.

Quốc Bảo