Đừng để con trượt vào tội lỗi

Biểu hiện của tính bất trị

Đó là những biểu hiện của rối loạn nhân cách, mà nguy cơ của nó thường không thể lường trước được. Vượt qua khuôn khổ gia đình, giờ đây, các nhà nghiên cứu đang coi biểu hiện này là một căn bệnh tâm lý của y học hiện đại.

Có một điều dễ nhận thấy là tỷ lệ rối loạn hành vi ở thiếu niên nam thường cao hơn nữ, và ở thành phố cao hơn nông thôn. Nếu các thành viên trong gia đình thực sự quan tâm đến nhau thì có thể dễ dàng phát hiện những triệu chứng ban đầu của sự nổi loạn.

Dễ thấy nhất là tình trạng trẻ bỏ nhà đi qua đêm, ban đầu là thỉnh thoảng, sau đó là liên tục. Có nhiều trẻ bỗng trở nên ăn mặc càn quấy, cãi lại cha mẹ, hỗn láo với thầy cô, thậm chí có biểu hiện hành hạ súc vật, đập phá tài sản...

Các nhà tâm thần học đã chính thức coi những hành động của các trẻ phạm tội là một trong những thể bệnh tâm thần. Tuy nhiên, thể bệnh này không thể chỉ điều trị bằng thuốc vì thuốc men không có tác dụng (ngoại trừ các trường hợp rối loạn tâm thần do động kinh).

Phương thuốc hiệu nghiệm nhất là loại trừ, hạn chế đến mức thấp nhất những nhân tố độc hại xuất phát từ gia đình hoặc xã hội đầu độc môi trường phát triển nhân cách của đứa trẻ. Trẻ rất cần sự nỗ lực của cha mẹ để vượt qua nguy cơ bị kích động bởi những hình ảnh xấu, tệ nạn mà chúng được chứng kiến hoặc tham gia, gây rối loạn hành vi nhân cách. Tránh khỏi sự dụ dỗ, lôi kéo vào những cạm bẫy hư hỏng, đi vào ngõ cụt ngay từ những bước đi đầu đời.

Tâm lý “bầy đàn”

Có một điều dễ dàng nhận thấy là trẻ ở độ tuổi vị thành niên thường không phạm tội một mình. Cho dù với những trẻ chỉ có hành vi càn quấy, hay phạm tội giết người, thì phần lớn chúng đều hành động trong sự hưởng ứng hoặc hỗ trợ đắc lực của bạn bè.

Ở giai đoạn vị thành niên, trẻ luôn muốn mọi người công nhận và đối xử với chúng một cách tôn trọng và bình đẳng như một người lớn thực sự. Nhưng trong mắt người lớn, chúng vẫn còn rất non nớt về nhận thức xã hội, sống phụ thuộc vào bố mẹ. Hai cách nhìn nhận khác nhau khá cơ bản đó đã gây ra những mâu thuẫn lớn giữa cha mẹ với trẻ trong độ tuổi này.

Để giải quyết mâu thuẫn đó, trẻ thường tìm đến với những người bạn cùng lứa tuổi, có cùng tâm tư, nguyện vọng. Vì thế, có những điều thầm kín, trẻ thường tâm sự với bạn thân, hơn là với người lớn. Thời gian dành cho bạn bè vì thế cũng nhiều hơn dành cho gia đình, học tập.

Kết quả của nhiều nghiên cứu về trẻ ở lứa tuổi này cũng như thực tế cho thấy, điều làm trẻ vị thành niên đau khổ, nặng nề nhất không phải là những vấn đề đang nảy sinh trong gia đình, mà lại là sự đổ vỡ trong tình bạn hoặc sự phản bội của bạn bè.

Từ nhận thức đó, trẻ rất muốn thể hiện lòng trung thành, sự gắn bó của mình với bạn. Việc trẻ tự nguyện bắt chước theo những cử chỉ, hành vi, theo lời nói, cách ăn mặc... thậm chí là cả những hành vi sai lệch, dẫn đến phạm tội... là điều dễ hiểu.

Thường thì trong một nhóm như vậy, bao giờ cũng nổi trội lên một thủ lĩnh. Và đám trẻ thường tuân theo mệnh lệnh (dù bất thành văn) của thủ lĩnh này một cách mù quáng. Những quy định ngầm của nhóm thường được trẻ tuân thủ một cách nghiêm ngặt. Những ai làm trái sẽ bị coi là kẻ phản bội!

Tất nhiên, không phải tất cả trẻ vị thành niên đều có những cử chỉ, hành vi và những biểu hiện kỳ quặc, khác người. Cha mẹ cần đặc biệt để ý con em mình đang giao du với ai, với đối tượng nào để có cách điều chỉnh phù hợp, đồng thời định hướng cho trẻ không mắc sai lầm trong việc kết bạn.

Nên tôn trọng hai chữ “trung thành” với bạn của con cái mình. Khi phát hiện những điều không tốt của người bạn của con, hãy bình tĩnh, dùng những lời nhẹ nhàng phân tích, giải thích, chỉ ra cho trẻ thấy điều đó.

Nếu không tạo được sự tin tưởng của con, và không khéo léo khi phân tích cha mẹ sẽ chỉ nhận được sự bao che và những lời nói dối triền miên của con mà thôi. Trẻ sẽ bất chấp tất cả để được tiếp tục chơi với bạn. Và ảnh hưởng của người bạn xấu sẽ kéo trẻ trượt theo những rối loạn nhân cách nguy hiểm, kéo trẻ ra xa vòng tay của gia đình, lún  vào những tội ác mà bản thân chúng cũng không nhận ra và lường hết được hậu quả.

Dung Anh