Ngày 5/8, người ngồi tù oan lâu nhất Trung Quốc, Zhang Yuhuan, 52 tuổi, tay cầm hoa, quỳ trước ngôi mộ đã xanh cỏ của cha mình. "Bố, con xin lỗi vì giờ mới đến gặp bố được. Con bị giam hơn 20 năm, nhưng giờ con được chứng minh vô tội rồi", anh òa lên khóc.
Trước đó một ngày, tòa án nhân dân cấp cao tỉnh Giang Tây đã lật lại phán quyết ban đầu, tuyên bố Zhang Yuhuan vô tội vì không đủ bằng chứng cho thấy anh là thủ phạm trong vụ án hai bé trai bị sát hại năm 1993.
Trưa 24/10/1993, hai cậu bé 6 tuổi và 4 tuổi ở làng Trương Gia, Tiến Hiền, Nam Xương biến mất. Cả làng đổ xô đi tìm nhưng không thấy. Hôm sau, họ phát hiện thi thể hai đứa trẻ cách ngôi làng khoảng hơn 3 km. Theo điều tra của cảnh sát, trong quá trình trục vớt, chôn cất, người dân thấy dấu vết giết người trên cổ nạn nhân. Sau khi thẩm vấn 61 người trong làng, cảnh sát kết luận hàng xóm của hai nạn nhân là Zhang Yuhuan, khi đó 26 tuổi, là nghi phạm giết người.
Luật sư bào chữa của bị cáo cho hay, Zhang Yuhuan đã có 6 bản khai, trong đó có hai lời thú tội. Tuy nhiên, ở hai bản này, lời khai của Zhang về địa điểm, công cụ, động cơ giết người khác nhau. Nhưng tất cả đều trở thành bằng chứng chính để cảnh sát cáo buộc người này tội giết người có chủ đích.
Tháng 1/1995, Tòa án nhân dân trung cấp Nam Xương tuyên án sơ thẩm khẳng định đủ bằng chứng buộc Zhang Yuhuan tội giết người. Anh bị tuyên án tử hình, giảm xuống tù chung thân.
Zhang kêu oan, kháng cáo lên toà án cấp cao hơn, tố bị dùng nhục hình trong thẩm vấn. Tháng 3/1995, tòa án ra lệnh tái thẩm do không đủ chứng cứ. Nhưng đến năm 2001, bản án vẫn được giữ nguyên.
Phạm nhân bị đưa đến nhà tù Nam Xương để thụ án. Khi đến thăm, người anh Zhang Minqiang nói với em trai: "Nếu thực sự giết người, hãy cảm ơn Chúa vì được hưởng án tử hình treo, còn nếu không thì phải viết thư kêu oan". Mỗi lần đến trại giam thăm em, anh Zhang Minqiang lại mang theo 100 phong bì, 100 tem cho em để gửi đơn kêu oan. Trong những năm qua, Zhang Yuhuan đã gửi ít nhất 1.000 lá thư và anh trai anh gửi 300 lá thư kêu oan.
Năm 2017, luật sư Wang Fei và Shang Manqing đã quyết định kiến nghị lật lại hồ sơ vụ án Zhang Yuhuan. Tháng 3/2019, Tòa án nhân dân cấp cao tỉnh Giang Tây đã đồng ý sẽ xét xử lại.
Ngôi nhà của Zhang bỏ hoang khi anh ngồi tù vì tội giết người. Ảnh: Chinanews.
Song Xiaonv, vợ cũ của Zhang Yuhuan kể, khi chồng bị xác định là sát nhân, cô bật khóc, ngã quỵ bên vệ đường. "Hoàn toàn không thể. Tôi tin chồng sẽ không giết người mà không có lý do", cô nghĩ. Năm 1988, hai người kết hôn và có hai con trai. Trong mắt cô, Zhang Yuhuan là người chồng yêu thương gia đình và biết kiếm tiền.
Khi chồng ngồi tù, mẹ con cô Song bị gia đình nạn nhân oán hận, hàng xóm xa lánh. "Không ai muốn tiếp xúc với gia đình anh ấy nữa. Dân làng rất thành kiến với họ", Zhang Dingling, một người làng nói. Họ không dám ở lại làng, phải chuyển về sống nhờ nhà mẹ đẻ cô và một số họ hàng. "Chúng tôi ở nhà này hai tháng rồi lại chuyển đến nhà kia sống hai tháng, cứ lang thang như thế", người phụ nữ kể.
Nửa cuối năm 1994, cô Song để lại hai đứa con trai cho gia đình chăm sóc để đến Thâm Quyến xin làm phụ bếp và rửa bát cho một nhà hàng. Năm 1999, cô chung sống với người đàn ông khác, về sau là chồng mới với điều kiện yêu thương hai con trai mình và không được ngăn cản cô đến thăm chồng cũ. Năm 2012, Song và Zhang Yuhuan chính thức ly hôn.
Con trai cả của Zhang Yuan, Xhang Baoren cho biết, cha bị bắt khi cậu mới bốn tuổi. Trong ký ức của Baoren không có hình ảnh của cha. "Ngay cả bài miêu tả về bố ở trường, tôi cũng nhờ bà đọc cho viết. Khi nhìn thấy bố, tôi không muốn nói gì cả, chỉ muốn ôm ông", người con nay đã 31 tuổi, nói.
Cha con ông Zhang bật khóc trong ngày đoàn tụ. Ảnh: Wang Qin/Chengdu Economic Daily.
Ngày 6/7, ba mẹ con cô Song vội vã từ Phúc Kiến về quê khi nghe luật sư nói vụ án của chồng cũ sẽ được tái thẩm vào ngày 9/7. Họ muốn chuẩn bị một chỗ ở cho ông Zhang.
Từ sau khi Zhang Yuhuan ngồi tù, ngôi nhà đã bị bỏ hoang, gần như sụp đổ. Trong phòng ngủ, ngói mục rơi rụng lả tả, đồ đạc đều bị vỡ, chỉ còn một cái tủ đựng đồ và hai tấm ván gỗ. Đây là những vật hiếm hoi nhắc họ về những ngày còn hạnh phúc. Zhang Yuhuan từng là thợ mộc, tự tay anh làm tất cả nội thất trong phòng cưới. Phải mất một ngày, Song Xiaonv và các con mới dọn dẹp được một căn phòng trống.
3-4 giờ sáng ngày 9/7, cô Song trằn trọc không ngủ, chỉ mong trời mau sáng. Người phụ nữ thay bộ quần áo mới con trai mua và dành gần 3 giờ đồng hồ để chọn kiểu tóc ưng ý. Nhưng trưa 9/7, bản án cuối cùng vẫn không được tuyên. Họ đành phải quay lại Phúc Kiến.
Ngày 31/7, cả gia đình lại quay về khi biết phiên tòa phúc thẩm sẽ tuyên án vào đầu tháng 8. "Cuối cùng tôi đã chờ đợi được ngày này. 27 năm là đủ dài, nhưng tháng này dường như còn dài hơn", Zhang Baogang, người con thứ hai của ông Zhang nói.
"20 ngày ngắn ngủi này khiến tôi như trở lại năm 1993, ngày định mệnh của đời mình. Đừng bao giờ cười, bạn không bao giờ biết những gì anh ấy đã phải chịu đựng", người vợ chia sẻ trên mạng xã hội.
Ngày 4/8, Zhang Yuan được tuyên bố trắng án. Tối đó, anh trở về quê nhà, mặc áo đeo dải hoa màu đỏ. Vừa tới cổng nhà Zhang đã nghe tiếng pháo nổ. Hai con của anh dang tay đón bố, lẩm nhẩm điều gì trong miệng. Vợ cũ của anh bật khóc nức nở. Lời đầu tiên anh thốt ra là: "Mẹ đâu?". Người mẹ 80 tuổi nhìn thấy con trai chỉ lặng lẽ ngồi trên giường trò chuyện. Những năm qua, bà sống một mình trong căn nhà hai tầng chưa sơn sửa của cậu con trai thứ ba - cạnh căn nhà sắp sụp của anh.
Nhớ lại 9.778 ngày chờ đợi và những khó khăn trải qua, gia đình họ không khỏi xót xa. "Chúng tôi không bao giờ mất hy vọng và không bao giờ từ bỏ vì tin Zhang vô tội", một thành viên trong gia đình nói. Họ cho biết đã chấp nhận lời xin lỗi của tòa án, nhưng sẽ nộp đơn yêu cầu bồi thường và đề nghị trừng trị những cán bộ gây oan sai.
"27 năm tù tội oan uổng đã cướp mất những năm tháng đẹp nhất đời tôi, tước đi cơ hội chăm sóc cha mẹ già và chứng kiến các con trưởng thành". Anh nói không gì có thể đền bù những thiệt thòi mình và gia đình phải trải qua. Nhưng người tù oan hy vọng vẫn có khoản tiền bồi thường để sửa nhà và chăm sóc mẹ già.
Theo Vnexpress
