Là buôn duy nhất của xã EaKpam (huyện CưM’gar, ĐăkLăk), buôn Bling hiện có 140 hộ, 748 nhân khẩu, với 05 dân tộc anh em sinh sống là Kinh, Êđê, Jarai, Mường, Nùng. Trong đó trên 92% là người đồng bào dân tộc Êđê, sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp.
Những năm trước đây, do chưa nắm bắt được khoa học kỹ thuật, không biết cách đầu tư sản xuất, chăn nuôi nên đời sống kinh tế của bà con gặp rất nhiều khó khăn, buôn cũng được xem là một trong những buôn nghèo của xã Eakpam và huyện CưMgar.
Tuy nhiên đến nay, đời sống của người dân nơi đây đã có nhiều khởi sắc, số hộ giàu và khá ngày càng tăng lên, số hộ nghèo càng giảm, có được những kết quả đó là nhờ sự đóng góp không nhỏ của chị H’ Rênh Ayun – Cộng tác viên dân số của buôn, người được bà con trong buôn gọi với cái tên trìu mến “H’ Rênh Dân số”.
Là người con của buôn, lớn lên chứng kiến được những khó khăn, vất vả của đồng bào mình, nhất là việc sinh đẻ không có kế hoạch, sinh nhiều, sinh dày, trẻ con nheo nhóc, còi cọc, suy dinh dưỡng, năm 2004 chị H’Rênh đã tình nguyện làm cộng tác viên dân số buôn.
Những tưởng, là người đồng bào thì việc tuyên truyền, vận động bà con thực hiện kế hoạch hóa gia đình để chủ động sinh con, sinh ít con sẽ dễ dàng nhưng mọi việc lại không như chị nghĩ. Quan niệm “trời sinh voi sinh cỏ, có nếp có tẻ, phải có người chăm sóc phụng dưỡng lúc về già ...” vẫn còn tồn tại khá phổ biến ở người dân trong buôn.
Nếu như người Kinh theo chế độ phụ hệ, phải có con trai để nối dõi tông đường thì người dân tộc Êđê lại ngược lại với chế độ mẫu hệ, con gái lớn lên phải lo tìm chồng, cưới chồng về ở cùng gia đình với bố mẹ đẻ, còn con trai thì lấy vợ theo về nhà vợ sống.
Cho nên nhiều gia đình mặc dù có 3, 4 con trai vẫn cố sinh thêm để kiếm cô con gái, với suy nghĩ sau này nó lấy chồng về ở với mình, chăm lo phụng dưỡng cho mình..., còn đối với những gia đình đã có con trai, con gái cũng muốn sinh thêm con để có thêm lao động làm nương, rẫy...
Trước thực trạng trên, để giúp người dân dần thay đổi nhận thức về việc thực hiện sinh đẻ có kế hoạch, thấy được những lợi ích từ việc đẻ ít, đẻ thưa mang lại cho người phụ nữ và gia đình họ, trong các cuộc họp sinh hoạt buôn, các đoàn thể như phụ nữ, thanh niên, nông dân chị đều phối hợp lồng ghép tuyên truyền về dân số, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hoa gia đình.
Để cho mọi người tin hơn, chị đã nêu ra những gia đình gương mẫu trong buôn, trong xã thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ, có thêm thời gian và điều kiện để chăm lo phát triển kinh tế, nên bây giờ cuộc sống ngày càng khá giả, sung túc.
Trước những lý lẽ hết sức thuyết phục, cùng với tài ăn nói của mình chị đã vận động được nhiều cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tự giác sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp nhằm hạn chế sinh đẻ.
Tuy nhiên, có nhiều gia đình chị phải đi đến nhà 4, 5 lần vợ chồng mới đồng ý thực hiện biện pháp tránh thai. Khi được hỏi về những kỷ niệm khi làm cộng tác viên dân số chị cười và nói “Kỷ niệm thì nhiều lắm, giờ chị cũng không nhớ nổi là bao nhiêu lần chị đã đến từng hộ gia đình trong buôn, chỉ biết nhiều gia đình đã xem chị như người trong nhà, có chuyện vui buồn gì cũng thường kể với chị, được mọi người quý mến là mừng lắm rồi”.
Ngoài việc đi đến tận các gia đình tuyên truyền, vận động, cấp phát phương tiện tránh thai (thuốc uống và bao cao su), chị H’Rênh còn vận động anh chị em trong buôn tích cực tham gia sinh hoạt tại các đoàn thể như phụ nữ, thanh niên, nông dân... để giúp mọi người có cơ hội giao lưu học hỏi, những kiến thức về làm mẹ an toàn, chăm sóc trẻ nhỏ, sử dụng các biện pháp tránh thai, chia sẻ trao đổi kinh nghiệm trong sản xuất và đời sống sau những ngày làm việc vất vả, mệt nhọc.
Nhờ tài ăn nói, cùng với lòng nhiệt tình, tính kiên trì trong công việc nên chị H’Rênh đã tuyên truyền, vận động được nhiều cặp vợ chồng sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn. Từ một buôn có tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại chỉ từ 40-50% đến nay, tỷ lệ này đã lên tới trên 76%, trong đó đình sản và đặt vòng là hai biện pháp có số người sử dụng nhiều nhất.
Tỷ lệ sinh và sinh con thứ ba ngày càng giảm. Từ năm 2008 đến nay chỉ có 4 trường hợp sinh con thứ ba trở lên. Điều đáng mừng hơn là trong 06 tháng đầu năm 2011, trong số 11 trẻ sinh ra thì không có con thứ ba trở lên. Hiện tại trong buôn còn 06 trường hợp mang thai cũng đều con thứ nhất và thứ hai. Tất cả phụ nữ mang thai trong buôn đều được khám thai tại trạm y tế, trẻ em sinh ra đều được tiêm chủng, các em đều được chăm sóc khá tốt ngay từ khi còn trong bụng mẹ...
Nhờ vậy, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên, toàn buôn hiện có trên 56,3% hộ khá giàu, 100% bà con trong buôn được sử dụng điện, nước sạch hợp vệ sinh, tất cả trẻ em trong độ tuổi đến trường đều được đi học, nhiều em đã thi đậu vào các trường cao đẳng, đại học... trên 83% số gia đình trong buôn đạt gia đình văn hóa.
Không chỉ là cộng tác viên dân số giỏi, chị H’Rênh còn là người mẹ, người chị, người vợ đảm đang, tháo vát.
Hiện tại, ngoài làm cộng tác viên dân số, chị còn là phó bí thư chi bộ buôn, cộng tác viên y tế buôn, tổ trưởng tổ vay vốn. Trên mỗi cương vị công tác, chị luôn hoàn thành các nhiệm vụ được giao, được bà con trong buôn, trong xã tin yêu, quý mến. Chị còn được bầu là đại biểu hội đồng nhân dân xã, ủy viên MTTQ huyện.
Đình Quân
Trung tâm DS-KHHGĐ CưM’gar, ĐăkLăk