Hiểm nguy săn cá trên biển

Đã không ít lần họ bị những "quái vật" khổng lồ gieo rắc nỗi kinh hoàng khi đụng phải chúng. Rất nhiều ngư dân đã phải làm mồi trong bụng cá hung dữ giữa biển khơi. Nghề săn cá ngoài hiểm nguy do tiết trời, biển động còn đến từ những hải trình săn bắt cá...

 

Con cá lọn 500 kg đã bị thợ săn chinh phục.

 

Bắt chết "tàu lượn"

Tôi và 7 người trên tàu QNg 05985 đang cần mẫn kéo lưới, nhặt những con cá chuồn cồ to như bắp ngô thì bị giật mình bởi tiếng hét lớn của thuyền trưởng Leo: "Bỏ qua, bỏ qua, cá lọn, cá lọn". Theo hướng tay anh Leo chỉ, cách mũi tàu khoảng 70m, có đến hàng trăm mét lưới bị dính vào nhau, cuộn thành một quả cầu tròn, chạy trên mặt nước. Vật thể chạy loạn xạ đập nước bắn tung toé. Từ đầu phiên biển tôi đã nhiều lần được mục sở thị thấy những người trên tàu câu được những con cá vài chục ký. Nhưng đây là lần đầu thấy lưới bị cuốn chặt vào nhau, chỉ nhô lên 2 chiếc vây to như đôi quạt nan, nên không hiểu được giống cá gì trong lưới nữa.

Anh Quý leo thoăn thoắt lên nóc tàu, lấy thêm một chiếc khấu nữa (khấu là một loại móc sắt, giống như một lưỡi câu khổng lồ dùng bập vào những con cá lớn để kéo lên tàu). Đây là điều bất thường, vì ngay cả bắt những con cá cả trăm ký, thì vẫn chỉ cần dùng 1 chiếc khấu, kéo phát một là tóm gọn ngon ơ. Tàu từ từ tiến lại quả cầu lưới, anh Quý và Nhọt là 2 người khoẻ nhất tay lăm lăm khí giới, rồi đồng thanh hô: "Khấu", hai mũi thép sáng xanh sắc ngọt bập vào hai bên vai của con vật đen xì, đang bị bọc trong đám lưới.

Con cá dính khấu vùng vẫy điên cuồng. Nhưng 2 chiếc khấu đã móc sâu vào thân của nó. Không sớm chịu chết, nó ra sức dùng đôi cánh rộng khoả nước liên hồi, làm cho 4 người đang giữ khấu nghiêng ngả. Cứ đà này chỉ mấy cái quạt nữa thôi là con cá kéo cả người và khấu xuống biển. Trước nguy cơ tuột mất cá lớn, ông Tám Hùng hét lớn "mang cái móc đá ra , buộc dây neo vào". Chiếc móc sắt vẫn được dùng để kẹp những cây đá cả tạ, giờ được anh Thời giang rộng rồi bập mạnh vào hàm của con cá. Sợi dây vẫn dùng để neo cả con tàu to như cổ tay, đã biến thành chiếc dây câu khổng lồ, bị kéo tuột xuống biển.

Không còn đủ sức giữ 2 chiếc khấu nữa, 4 ngư dân đành phải buông ra để trợ chiến cho những người đang kéo dây. Tôi cũng bỏ cả máy ảnh lao xuống giúp sức, tạo thành một cuộc chiến 9 người với một con cá. Người thì cố kéo, cá thì cố thoát. Nó cứ kéo chúng tôi xềnh xệch hết lên mũi, rồi lại xuống giữa tàu. Lúc nào căng quá thì cả 9 người lại phải buông ra cho nó chạy, rồi lại hò như hò kéo pháo lên núi, để kéo nó vào mạn tàu.

Sau 2 giờ quần nhau với 9 người, bị dị dính mấy chục vết đâm từ cây xà beng dùng để đào đá, cuối cùng con cá cũng được kéo lên, theo nó là một chùm cá dọn vệ sinh ăn theo. Chín người chúng tôi tất cả đều nằm vật xuống, ho sặc sụa vì quá mệt,  đôi bàn tay ai cũng bỏng rát. Lúc này chúng tôi mới nhìn rõ kẻ đã vắt kiệt sức của cả tàu. Nó là một con cá lọn (họ hàng với cá đuối) đen xì, chiều ngang khoảng 4 mét. Con cá nhìn giống như một chiếc tàu lượn vừa đáp xuống sân bay. Trên lưng nó được bao phủ một lớp gai tua tủa, cứng như thép. Sau khi ước lượng con cá không dưới 500 kg, ông Tám Hùng - người nhiều tuổi nhất lắc đầu nói: "Sắp hết đời đi khơi rồi mà tôi chưa lần nào và cũng chưa nghe ai đụng phải con lọn dữ dằn như thế này".

Thuyền trưởng trở lại vị trí cầm lái, cả tàu tiếp tục kéo lưới. Anh Leo rút một nén nhang thắp lên ban thờ, xong xuôi nói: "Chỉ có may mắn bắt được con cá này, chứ lưới của mình thì chỉ như gãi ghẻ cho nó, khác gì đem chỉ buộc chân voi".

Bắt được cá lớn lại được giá thì cả tàu vui ra mặt, nhưng công đoạn xử lí đưa vào hầm là cả một vấn đề. Bốn người cùng với rìu, búa sau cả tiếng đồng hồ mới xẻ thịt con cá to như con trâu chiến ra làm 4 khúc, đút xuống hầm. Moi ruột cá xong, ông Trung giữ lại cái dạ dày to bằng miệng thúng cái, đây là món đặc sản mà dân đi biển ai cũng nghiền. Nhưng dù có thèm lắm cũng không ai dám ăn ngay. Ngư dân  sợ cá già tích tụ nhiều độc tố, phải hôm nào vào tới bờ mới đem ra làm mồi nhậu vì có tai nạn gì còn... kịp cấp cứu.

 

Ám ảnh "cá Bình"

Sau giờ kéo lưới của tập thể, những ngư dân trang bị cho mình vài ống câu tay để "tác chiến độc lập". Tôi cũng hăng hái nhập cuộc để giết thời gian, chứ chẳng mong kiếm được cá. Sau khi trao cho tôi chiếc ống câu đã làm mồi đầy đủ, anh Chính dặn tôi không được quấn cước vào tay nếu thấy cá kéo mạnh quá thì phải bỏ ống câu, không được cố vì nhiều người đã bị mất ngón tay. Cá lớn ăn mồi bao giờ cũng bập 1 miếng rồi phóng vút đi như tên bắn, bị cước quấn vào tay thì phải dùng răng cố cắn cho đứt dây nếu không muốn thương tật.

Cá cắn mồi! Dây câu của tôi căng tít. Anh Chính lao đến giải thoát cho tôi. Tôi đang mừng vì sắp câu được cá lớn thì anh Chính hô "lấy dao đi, cắt cước". Lưỡi dao sắc lẹm làm sợi cước đang móc con cá đuối to bằng cái mẹt đứt phịch. Con cá lạng đi mất dạng trong tích tắc. Tôi cứ thắc mắc sao không lấy cá mà lại phải cắt câu, để mất cả lưỡi lẫn chì? Anh Chính nói cá bình lấy làm gì. Tôi cự lại cá đuối chứ, anh nói "ở đây gọi nó là con bình và dân đi biển thấy nó là kiềng mặt không bao giờ bắt".

Tên gọi "cá bình" xuất phát từ câu chuyện đau lòng. Cách đây hơn 20 năm, làng biển Định Tân (Bình Sơn, Quảng Ngãi) ai cũng phải nể phục sức khoẻ và tài đi biển của một thanh niên trẻ  tên là Nguyễn Huy Bình. Mới lấy vợ được 3 hôm thì Bình ra khơi, lúc câu tay một mình anh đã kéo được con cá đuối hơn 1 tạ lên tàu. Bình lại gần để gỡ bộ lưỡi câu, bất ngờ con cá quăng đuôi, đập trúng chân phải anh. Chất độc làm anh Bình ngất lịm tại chỗ. Lúc tỉnh dậy, anh thấy mình ở bệnh viện, một chân đã bị tháo khới đến háng.

 Quá thất vọng khi phải làm người tàn phế, Bình sinh ra chán nản rượu chè. Cô vợ trẻ cũng bỏ anh đi theo người khác. Bình nhớ biển, nhớ cá, nhớ những ngày tháng tung hoành trên sóng dữ, hàng phục cá lớn. Anh cứ ra biển đứng mãi nhìn những người bạn ra khơi, rồi lao mình xuống biển. Từ đó dân đi biển của Quảng Ngãi đặt tên loại cá đuối chết người là cá Bình và bảo nhau không bao giờ bắt cá này nữa.

 

Nguy hiểm lặn đêm

Lêng đênh trên những con tàu săn cá, có lẽ ngoạn mục nhất và cũng nguy hiểm nhất đó là nghề lặn đêm, họ mò xuống lòng biển để bắt những con cá đang ngủ. Những người thợ lặn trên tàu QNs 5371 lần lượt ngậm chiếc vòi hơi vào mồm, đeo chiếc đèn như công nhân lò than lên đầu, khoác khẩu súng bắn điện 110v.

Cứ 6h tối thợ săn xuống nước, lần vào những rạn san hô. Những "sát thủ" dùng đèn pha quét dưới đáy biển, phát hiện ra mục tiêu là đưa súng lên, một tia sáng phụt ra, con cá trúng luồng điện co rúm lại, bất động, thợ lặn chỉ việc đưa túi ra nhốt vào, thế là xong. Vừa ngồi trên boong thả dây hơi, anh Xu - thuyền trưởng tàu QNs 5371 cho biết: Tàu lặn đêm được chia làm 2 ca, mỗi ca 6 người xuống biển, cứ 2 tiếng lại đổi ca một lần. Nhìn cách họ làm, ai cũng tưởng với kiểu lặn đêm bắn điện này rất an toàn, hiệu quả lại nhàn hạ. Nhưng chỉ có người trong cuộc mới hiểu cái giá của nó như thế nào.

 "Tàu em dính rồi các bác ơi, ai sắp chạy vào bờ cho em mấy chục cây đá, để muối anh em ít bữa". Nghe hết cái thông điệp hãi hùng đó trên máy bộ đàm, tôi mới rõ. Lúc tối hôm qua những người bạn biển đi trên tàu 51..  đã xảy ra chuyện. Trong một ca xuống biển, không hiểu dây hơi thế nào mà hết giờ rồi, 6 người xuống lại chỉ có 2 người ngoi được lên. Linh tính có chuyện chẳng lành trên tàu cử tốp thợ thứ 2 lần theo dây hơi xuống, thì 4 người đã cứng đơ bất động ở dưới nước từ bao giờ. Lúc kéo lên, tất cả đều giống nhau, mắt lồi ra ngoài, tai, mũi, mồm, những vệt máu đen sì vẫn nhểu ra. Qua bộ đàm, ông thuyền trưởng nghẹn giọng cho chúng tôi biết: Tàu mới ra đây làm 2 bữa, được khoảng 1,5 tấn cá bò gù, chưa đủ tổn phí chạy vào bờ, nên anh em vẫn phải theo luật biển, muối xác bạn rồi làm tiếp khi nào đủ tổn phí, đủ lo ma cho bạn thì mới vào bờ.

Chưa có ai thống kê hết về những con số thương vong do nghề lặn biển gây ra, nhưng đến thôn nào, xóm nào của 3 địa phương là đảo Lý Sơn, 2 huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, cũng có người chết, liệt bán thân bất toại do lặn biển gây ra.

Gia Khánh