Hướng dẫn dự phòng, sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý ung thư vú, ung thư cổ tử cung tại cộng đồng thuộc Đề án 818 đến năm 2030

Ngày 19/3/2021, Bộ Y tế đã ban hành quyết định số 1639/QĐ-BYT về việc ban hành Tài liệu bổ sung Hướng dẫn hoạt động dự phòng, sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý ung thư vú, ung thư cổ tử cung tại cộng đồng thuộc Đề án 818 đến năm 2030.

Theo đó, đối tượng áp dụng là các cán bộ y tế, dân số tuyến tỉnh, huyện, xã (bao gồm cả viên chức dân số xã, cộng tác viên dân số, y tế thôn bản, y tế tư nhân) tham gia Đề án; Các cơ sở y tế tuyến tỉnh, huyện, xã đủ điều kiện tham gia Đề án.

Tài liệu chỉ rõ, dự phòng, sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung nhằm mục đích trao quyền cho các cá nhân đưa ra quyết định về việc thay đổi hành vi, lối sống để làm giảm lây nhiễm, phòng tránh những yếu tố bất lợi và tăng cường hành vi chăm sóc tốt cho sức khoẻ, từ đó làm giảm nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư cổ tử cung.

Về hình thức, công tác truyền thông giáo dục được tiến hành thường xuyên, chủ yếu do các cán bộ y tế tuyến cơ sở, cộng tác viên dân số và y tế thôn bản thực hiện. Tổ chức các hoạt động truyền thông, giáo dục, nhất là tuyên truyền trực tiếp của đội ngũ cộng tác viên về nguy cơ, hậu quả của căn bệnh ung thư vú, ung thư cổ tử cung đối với đời sống, sức khỏe của phụ nữ, gia đình và xã hội; lợi ích của việc dự phòng, sàng lọc và phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung; hướng dẫn cách phòng ngừa.

Bên cạnh đó, lồng ghép nội dung truyền thông, giáo dục về ung thư vú, ung thư cổ tử cung trong các hội nghị, cuộc họp, sinh hoạt cộng đồng do cơ quan, đơn vị, đoàn thể hoặc cộng đồng tổ chức. Thăm hộ gia đình để tuyên truyền, hướng dẫn, tư vấn cho người dân về dự phòng, phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung.

Phối hợp tổ chức các hoạt động truyền thông nhân các sự kiện và những đợt cao điểm truyền thông và cung cấp dịch vụ. Cung cấp các tài liệu truyền thông về dự phòng, phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung cho người dân. Viết tin, bài tuyên truyền hoặc cung cấp thông tin cho đài truyền thanh cấp xã, cơ quan, đơn vị… để nâng cao kiến thức dự phòng ung thư vú, ung thư cổ tử cung.

Triển khai góc truyền thông tại cơ sở y tế, tại các địa điểm thích hợp để người dân, người bệnh và gia đình người bệnh có cơ hội tiếp cận được các thông tin liên quan tới bệnh tật, ung thư nói chung và ung thư vú, ung thư cổ tử cung nói riêng.

Ngoài ra, hướng dẫn người dân thực hiện lối sống có lợi cho sức khỏe. Thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường ăn rau, trái cây, các thực phẩm giàu sinh tố A, C, … ăn nhiều chất xơ, giảm một số chất béo; tập thể dục thường xuyên, ít nhất 30 phút mỗi ngày; không hút hoặc bỏ hút thuốc lá, thuốc lào; không lạm dụng rượu, bia. Tránh tiếp xúc trực tiếp với các chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu và các hóa chất độc hại khác.

Cùng với đó, quan hệ tình dục lành mạnh, an toàn, không quan hệ tình dục quá sớm; nên sinh con đầu lòng trước 35 tuổi. Nuôi con bằng sữa mẹ; không tự ý sử dụng nội tiết sinh sản trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Tiêm vaccine HPV theo khuyến cáo, phù hợp với độ tuổi.

Tiêm vaccine HPV là biện pháp dự phòng cấp 1 nhằm phòng ngừa lây nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao, từ đó phòng ngừa ung thư cổ tử cung và bệnh lý do nhiễm HPV gây ra. Hiện nay có nhiều loại vaccine HPV khác nhau (nhị giá, tứ giá, chín giá…) và tuỳ thuộc vào các chủng virus mà các vaccine có những hiệu quả bảo vệ với các bệnh khác nhau.

Lịch trình tiêm vaccine HPV khác nhau tuỳ thuộc loại vaccine và độ tuổi của đối tượng. Tiêm vaccine HPV không thay thế cho biện pháp sàng lọc tổn thương cổ tử cung cũng như các cảnh báo về việc phơi nhiễm HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Đồng thời, thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung đối với phụ nữ đã có quan hệ tình dục từ độ tuổi 21- 65 theo lịch trình. Khám vú, khám phụ khoa định kỳ hàng năm hoặc khi có dấu hiệu bất thường. Kiểm tra sức khỏe định kỳ và theo dõi cân nặng thường xuyên để tránh béo phì.

"Ung thư vú, ung thư cổ tử cung là 2 loại ung thư phổ biến nhất ở nữ giới hiện nay, trong đó ung thư cổ tử cung có tỉ lệ tử vong cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Ung thư vú và ung thư cổ tử cung nếu dự phòng tốt, được phát hiện và điều trị sớm sẽ giảm được gánh nặng bệnh tật và tỉ lệ tử vong", tài liệu nhấn mạnh.