Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ Việt Nam (4): Lửa thử vàng

> Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ Việt Nam (1): Từ một quyết định nhân văn/ Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ Việt Nam (2): Bước ngoặt lịch sử và sự chuyển biến toàn diện/ Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ (3): Thành công nhờ sức mạnh tổng hợp/ Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ Việt Nam (5): Nhận diện thách thức mới/ Kỷ niệm 50 năm ngành DS-KHHGĐ Việt Nam (cuối): Đồng hành vì mục tiêu dân số

Đội ngũ làm công tác dân số cơ sở, đặc biệt là những người tâm huyết đã bám trụ lại với ngành, tham mưu cho lãnh đạo địa phương kiện toàn bộ máy tổ chức của các Chi cục DS-KHHGĐ. Ảnh: Tư liệu.

Đối diện thách thức

Sau 7 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khoá VII về chính sách DS-KHHGĐ, với sự chỉ đạo sâu sát của các cấp uỷ đảng, chính quyền, sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và sự hưởng ứng mạnh mẽ của nhân dân, chính sách DS-KHHGĐ đã thực sự đi vào cuộc sống và đạt được những kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, từ sau năm 2000, kết quả thực hiện chính sách DS-KHHGĐ chững lại và giảm sút. Một trong những khó khăn trong giai đoạn này là "sự kiện" Pháp lệnh Dân số ra đời ngày 9/1/2003 và có hiệu lực từ 1/5/2003. Nói về thời điểm khó khăn này, bà Lê Thị Thu - nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em (DS,GĐ&TE) cho biết, một bộ phận người dân đã hiểu chưa đúng nội dung trong Khoản a, Điều 10 của Pháp lệnh, cho rằng từ nay "đẻ thoải mái". "Quả thực, đấy là thời điểm cực kỳ khó khăn đối với anh chị em làm công tác dân số, nhất là đối với một ủy ban vừa thành lập chưa tròn một tuổi rất non trẻ" - bà Lê Thị Thu cho biết.

Một khó khăn nữa có thể nói là đã tác động rất lớn đến ngành, đó là tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ trong giai đoạn này luôn có sự biến động và không ổn định từ Trung ương đến cơ sở. Giai đoạn 2001-2008, Uỷ ban Quốc gia DS-KHHGĐ hợp nhất với Uỷ ban BVCSTE Việt Nam và bổ sung thêm chức năng gia đình, thành Uỷ ban DS,GĐ&TE. Năm 2008, Uỷ ban DS,GĐ&TE giải thể, chức năng quản lý nhà nước về DS-KHHGĐ được giao về Bộ Y tế. Trong khoảng thời gian này, nhiều khó khăn, thách thức liên tục được đặt ra cần được giải quyết kịp thời. Một bộ phận người dân, trong đó có cả cán bộ, đảng viên hiểu sai, cho rằng công tác DS-KHHGĐ đã kết thúc, dẫn đến việc coi nhẹ công tác này.

"Khi biết tin Quốc hội ra Nghị quyết giải thể Ủy ban DS,GĐ&TE, tâm trạng tôi lúc bấy giờ thực sự sốc, bàng hoàng vì Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban DS,GĐ&TE còn đang tiếp tục bảo vệ và rất hy vọng Ủy ban trở thành Bộ DS,GĐ&TE. Anh Mai Kỷ - con người của công việc, mặc dù đã nghỉ hưu nhiều năm vẫn rất tâm huyết với công tác DS-KHHGĐ đã viết thư gửi Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ trình bày những quan điểm cá nhân về tổ chức làm công tác DS-KHHGĐ".

Tình hình trên đã khiến công tác DS-KHHGĐ gặp rất nhiều khó khăn. Tỷ lệ sử dụng các BPTT giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước, hậu quả dẫn đến tăng mức sinh vào cuối năm 2007 và 2008. Hai năm liền, ngành dân số không đạt chỉ tiêu Quốc hội giao (0,3%o). Năm 2007 chỉ đạt mức giảm sinh 0,2%o và năm 2008 là 0,22%o.

Tham mưu, khắc phục kịp thời

Trong bối cảnh nhiều ngổn ngang, với tinh thần và bản lĩnh của những người cán bộ, đảng viên, lãnh đạo ngành y tế, dân số đã nhanh chóng tham mưu, khắc phục tình hình, dần ổn định bộ máy tổ chức, tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ của ngành.

Nhờ sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Đảng, Chính phủ, Ban Cán sự Bộ Y tế, sự nỗ lực, tâm huyết, dũng cảm và sáng tạo, công tác DS-KHHGĐ đã vượt qua khó khăn, trưởng thành trong thử thách. Tổ chức bộ máy dần đi vào ổn định, từng bước được kiện toàn, kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 là minh chứng cho kết quả của công tác DS-KHHGĐ những năm qua, đặc biệt giai đoạn từ 1999- 2009.

(Còn nữa)

Hà Thư