Làng “vọng phu” đau mùa Trung thu

Cháu Phương mưu sinh trên cánh đồng muối An Hòa.

 

Hiền cho biết, em và hơn 10 bạn nữa quê ở xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Ngày ngày các em phải đi bộ khoảng 5 - 6 km để bắt cua đồng. Hiền 14 tuổi là con thứ ba trong gia đình có 7 người con. Cô bé bảo rằng, từ khi lên 10 tuổi đã phải xuống đồng giúp cha mẹ, 12 tuổi đi mò cua, tát cá, bắt ốc, hoặc ở nhà trông em thay mẹ.

Trên khắp các cánh đồng ven biển Quỳnh Lưu mùa này, trẻ nhỏ rủ nhau đi mò cua bắt ốc là chuyện thường nhật, bởi đó là tất cả những thứ có thể mang lại cơm áo mỗi ngày, sách vở cho các em đến trường. Bùn, nước ướt nhẹp cái quần cộc, em Nguyễn Thị Thúy hồn nhiên: “Nhà em có 3 anh chị em, bố mất, mẹ lại đau yếu luôn. Chị gái đầu học dở lớp 10 thì nghỉ học vào Nam kiếm sống. Em giờ lên lớp 6, để có tiền mua sách vở, đóng học phí cho năm học mới, tranh thủ những ngày hè, em cùng đám bạn ra đồng mò cua nhập cho lái buôn”.

 

Những năm gần đây, cua đồng được giá nên các em lập thành từng nhóm đi mò cua, ban đầu là những cánh đồng gần nhà, rồi  lân la đến các xã lân cận. Bắt mãi cũng hết, các em lại rủ nhau đạp xe hàng chục cây số sang các xã trong vùng để mò cua.

Một ngày làm việc của các em bắt đầu lúc 10h, bất kể nắng hay mưa. “Giữa trưa, cua thường ra ngoài, nấp vào các vũng nước có dấu chân người, dễ bắt hơn. Còn những con nấp trong lỗ sâu ở các bờ ruộng, để bắt được chúng phải dùng chân dẫm trên bờ, bị sức ép nó sẽ bò ra, lúc đó phải nhanh tay chộp lấy. Nhiều khi không dẫm được, phải thò tay vào lỗ để móc chúng ra. Ngại nhất là móc nhầm phải rắn nước. Nhiều đứa con gái, lúc móc nhầm lỗ rắn ở, suýt ngất xỉu bên bờ ruộng”, Phương cho biết. 13 tuổi, Phương đã có 3 năm kinh nghiệm đi mò cua. “Trung bình mỗi ngày em bắt được khoảng 2 - 3 kg cua, đem bán được vài ba chục ngàn đồng. Tiền bán cua em gửi mẹ, đến năm học mới mua áo quần, sách vở, nộp tiền học phí”, Phương nói thêm. Bàn tay Phương chi chít những vết càng cua cặp và do ngâm bùn, ngâm nước giữa nắng nóng nên nhăn nheo, sần sùi, tím tái.

 

 

Trên cánh đồng muối An Hòa, những đứa trẻ tuổi chỉ mới lên 10 cặm cụi đẩy, cào. Ảnh: HP

Không đi mò cua, nhiều em khác lại có “nghề” cào muối. Trên cánh đồng muối An Hòa (An Hòa, Quỳnh Lưu), những đứa trẻ tuổi chỉ mới lên 10 cặm cụi đẩy, cào. Những đống muối cao gần ngang người các em. Cô bé tên Phương mặt đỏ chín vì cái nóng từ đồng muối phả lên giữa trưa nắng cho biết, những ngày nắng nóng như thế này phải tranh thủ “quần” với đồng muối, thường là đến chiều mới ăn cơm. Quen dần với cách sinh hoạt “theo trời” này, Phương không biết đến cơn đói nữa dẫu ngày chỉ có hai bữa cơm, sáng thì “bữa có, bữa không”. Phương không nhớ bao giờ thì đến Trung thu nhưng chỉ nhớ thường là thôn mình có tổ chức, có kẹo, có sách vở phát cho các bạn học sinh giỏi. Chỉ tuyệt nhiên bánh Trung thu thì cô bé này chẳng biết là cái gì, cô bé lắc đầu quầy quậy rằng “chưa bao giờ được ăn”. Hỏi về đồ chơi Trung thu, Phương cũng lắc đầu “chẳng có”. Dẫu vậy, Phương bảo rằng em còn “sướng” hơn một số bạn ở đây.

Rời cánh đồng muối, chúng tôi đến xóm Minh Thành, xã Quỳnh Long, huyện Quỳnh Lưu. Không biết từ bao giờ người ta gọi nơi này với cái tên “làng vọng phu”. Nơi đây, nhiều thế hệ trẻ mất cha, nhiều thiếu phụ mất chồng. Trai trẻ làng này hầu như năm nào cũng có người ra với biển rồi không bao giờ trở về được nữa. Vết thương này vừa liền sẹo thì vết thương khác lại xuất hiện. Nỗi buồn này không chỉ người lớn mà còn hiển hiện trên gương mặt u buồn những đứa trẻ.

Căn nhà chị Bùi Thị Lý lúc nào cũng ngập trong không khí nặng nề. Tết Nguyên đán vừa rồi, chị thành góa phụ, ba đứa con thơ mồ côi cha khi anh Hoài (chồng chị) trong chuyến đi biển định mệnh ấy đã không trở về. Vì hoàn cảnh, chị Lý phải gửi con lại nhờ ông bà chăm sóc, còn mình lên đường làm ăn. Thật xót xa khi đứa con gái thứ hai đang học mầm non nghe chúng tôi hỏi chuyện anh Hoài, đã trả lời hộ mẹ bằng một câu buồn da diết: “Bố đi biển một trăm năm mới về”. Đứa con út mới hơn 1 tuổi thỉnh thoảng lại khóc đòi sữa làm cho không khí trong căn nhà thêm u ám.

Cùng chung ngõ với nhà chị Lý là gia đình thuyền viên Vũ Văn Biên, giờ cũng chỉ còn người vợ trẻ nuôi con vò võ trong căn nhà trống vắng bóng người đàn ông. “Làng vọng phu” ngày ngày cần mẫn mưu sinh và sống chết bằng nghề biển.

Chia tay những đứa trẻ làng biển, những góa phụ làng biển lại nghe văng vẳng tiếng một cụ già tóc bạc trắng, lưng còng sát đất nơi này. Cụ bảo rằng mình cũng mồ côi cha từ thuở lọt lòng, Tết này tròn 80 tuổi nhưng đã gần 54 năm mất chồng. Hai người đàn ông của cụ đều nằm lại đáy biển sâu nên câu tâm sự tuổi già “Đàn bà khổ lắm. Nhưng khổ nhất vẫn là con nít (trẻ con)”, nghe cứ như cứa từng khúc ruột!

 

Nghề “kiếm cơm” của trẻ con vùng biển Những ngày cận Trung thu này ở cửa biển Lạch Quèn, rất đông trẻ em tranh thủ những ngày hè cuối cùng để bóc vỏ tôm thuê cho các xưởng chế biến hải sản. Đây cũng là một “nghề” kiếm cơm, kiếm áo quần sách vở của nhiều trẻ em vùng biển ngang các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu (Nghệ An). Mỗi buổi bóc vỏ tôm, các em được trả công từ 10 đến 15 ngàn đồng. “Nghỉ học, nhà nào cũng cho chúng đi làm thuê kiếm thêm tiền để phụ giúp cha mẹ, đỡ được đồng nào hay đồng đó” – bà Lan, một người bóc vỏ tôm thuê cho biết.