Loại muối đặc biệt của bộ tộc trên núi cao
Không thể tiếp cận nguồn từ các mỏ hay biển, người dân tộc Apatani ở Ấn Độ đã tự tạo ra một loại gia vị riêng có chức năng và hương vị như muối.
Sau một ngày chăm sóc đồn điền trồng tre của mình, Pussang Punyo trở về nhà để thưởng thức một cốc bia gạo với tapyo. Loại muối nhà làm này thêm chút hương vị đậm đà cho ly đồ uống, cân bằng vị ngọt.
Punyo cho biết: "Thím tôi tự làm nó ở nhà, mất khoảng một tuần. Thím làm cho tôi và bạn bè đến đây vào dịp cuối tuần, để chúng tôi làm pike pila (một món ăn truyền thống rất được người Apatani ưa chuộng)".
Punyo thuộc Apatani, một trong những bộ tộc không du mục cổ xưa nhất Ấn Độ. Họ sống giữa những cánh đồng lúa và đồi xanh của vùng Arunachal Pradesh. Vị trí của nơi này lý giải vì sao thím của Punyo, như nhiều người khác trong bộ tộc, tự làm muối suốt nhiều thế kỷ.
Người Apatani sống trong thung lũng Ziro.
"Chúng tôi sống giữa những ngọn núi, ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Khu vực này tách biệt, không có nước mặn hay mỏ muối. Khi biết đến sản phẩm này, chúng tôi không mua nổi. Nó có giá rất cao vì việc đem chúng vào thung lũng Ziro là thử thách với các nhà buôn" - Hibu Rimung, một thành viên khác của bộ tộc, cho biết.
Người Apatani đã tự tìm thứ thay thế cho muối, tạo ra một nguyên liệu không chỉ độc đáo, mà còn giúp họ thoát khỏi những vấn đề sức khỏe thường phổ biến ở những vùng thiếu loại gia vị này. Tapyo không phải là muối theo đúng nghĩa đen, mà được làm từ thực vật, và có vai trò tương tự trên cả phương diện sức khỏe và mùi vị.
Ngày nay, muối không còn quý hiếm, nhưng trong lịch sử, chúng từng được coi như vàng, được đem bán và tích trữ do có khả năng bảo quản thực phẩm và khiến mọi thứ ngon hơn. Trong thực đơn của người Apatani gồm cơm, rau, thịt và cá, không có muối và ít gia vị. Tapyo được trân trọng như muối, được đặt một bên món ăn và sử dụng dè xẻn để tạo hương vị.
Khách mời thử làm tapyo.
Họ phát hiện ra tapyo một cách tình cờ. Rimung cho biết: "Các ngôi nhà Apatani truyền thống thường có chulha (lò 3 tầng) giữa nhà. Sau khi ăn xong, họ sử dụng tro thay thế xà phòng để rửa tay. Nhờ đó, họ nhận ra tro có vị mặn và có thể được dùng để nêm nếm món ăn".
Anh cho biết thêm các nhà nghiên cứu y khoa kết luận rằng việc dùng tro trong món ăn là an toàn, nhưng không nên ăn riêng nó hay theo số lượng lớn.
Tapyo có vẻ đã đem lại lợi ích sức khỏe cho nhiều thế hệ, giúp họ có đủ lượng iốt, một khoáng chất trong muối mà cơ thể không thể tự sản xuất. Không thành viên nào trong bộ tộc bị bướu cổ hay trẻ con bị thiếu khả năng tư duy.
Tuy nhiên, loại gia vị này tốn nhiều thời gian và công sức để làm ra, thường chỉ được sử dụng trong các dịp đặc biệt hay lễ hội.
Trong đó, pepu (một loại cây tương tự tre), lá chuối, kê chân vịt và cây tarii được phơi khô dưới ánh nắng suốt nhiều ngày trước khi đem đốt. Tro được bỏ vào một giỏ lọc hình nón, có tên sader, và từ từ rót nước vào. Nước chảy qua tro và kết tủa lại ở đáy, một quá trình có thể tốn từ 3 ngày đến 2 tuần. Nước tro - hay còn gọi là pila - được để khoảng 3 ngày trước khi đem làm tapyo.
Đầu tiên, một chiếc nồi được đặt lên bếp, thêm nước cơm và đun cho đến khi tạo thành một lớp trong suốt, giúp nước tro không dính vào nồi. Sau đó, người làm sẽ rót từng chút nước cho vào, cho đến khi nó khô và tạo thành một khối giống như đất sét có màu nhạt.
Khối pila được để nguội, bọc trong cỏ và treo trên lò cho khô. Mỗi khi cần dùng, họ sẽ lấy ra từng miếng.
Tapyo phơi khô được dùng làm gia vị cho các món ăn truyền thống.
Hiện nay, chỉ người lớn tuổi biết cách làm tapyo, khi thế hệ trẻ đi đến những thành phố lớn để học tập. Nhưng một số cũng tò mò muốn học.
Khi được hỏi liệu tapyo có biến mất, Rimung trả lời: "Một số người dùng muối mua ở cửa hàng để làm pike pila, nhưng vị không ngon chút nào, cần phải có tapyo. Mọi người đến thung lũng này hay hỏi có thể thử tapyo ở đâu, nên chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục làm nó".
Theo Zing
Tin liên quan
Thói quen làm giảm độ giòn của thực phẩm khi dùng nồi chiên không dầu
Ăn - 14 giờ trướcNhiều người có thói quen lót giấy bạc hoặc giấy nến phía dưới để tránh thực phẩm dính vào khay chiên nhưng cách này làm giảm độ giòn của món ăn sau chế biến.
Tại sao nồi chiên không dầu đang dần bị 'thất sủng'? Người trong nghề tiết lộ sự thật
Ăn - 14 giờ trướcGĐXH - Có thời điểm, nồi chiên không dầu được xem như “bảo bối nhà bếp”. Từ quảng cáo “chiên không cần dầu”, “ít béo tốt cho sức khỏe” đến hình ảnh những mẻ gà vàng ruộm, khoai tây giòn rụm tràn ngập mạng xã hội, thiết bị này nhanh chóng trở thành hiện tượng. Gần như gia đình nào cũng sắm một chiếc.
Những thức ăn không nên nấu lại hoặc hâm nóng lại bằng lò vi sóng
Ăn - 19 giờ trướcGĐXH - Một số nguyên liệu đã nấu chín, nếu hâm nóng lại đặc biệt là sau khi bảo quản không đúng cách rất dễ gây ngộ độc thực phẩm.
Loại thức ăn thừa bạn nên bỏ ngay khi dọn tủ lạnh để giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa
Ăn - 21 giờ trướcGĐXH - Sau Tết, tủ lạnh thường quá tải vì đồ ăn tích trữ và thức ăn thừa từ nhiều bữa. Tuy nhiên, không phải món nào cất tủ lạnh cũng có thể dùng lại an toàn, nhất là khi đã để lâu hoặc bảo quản chưa đúng cách.
Mâm cơm 'giải cứu tinh thần' của cô gái 9X
Ăn - 23 giờ trướcHồng Nhung, 28 tuổi, không ngờ 'liều thuốc' giúp cô bình tâm lại không nằm ở buổi trị liệu đắt tiền mà từ căn bếp nhỏ trong nhà.
Loại quả “tốt nhất thế giới” ở nước ta có nhiều là đặc sản của tỉnh Sơn La, ăn kiểu gì cũng ngon và bổ dưỡng
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH – Xếp thứ 18 trong danh sách 20 trái cây “tốt nhất thế giới”, tốt cho sức khỏe, loại quả này được trồng nhiều ở nước ta. Quả này cũng là một trong những đặc sản của tỉnh Sơn La.
William làm bánh gối tặng vợ con
Ăn - 1 ngày trướcThân vương William tự tay đổ nhân, viền mép bánh và thêm ký hiệu vương miện kèm chữ cái đầu trong tên vợ cùng các con.
Tháng Giêng, nếu tủ lạnh vẫn còn thứ này, cẩn thận kẻo hao năng lượng cả năm
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Sau Tết, trong tủ lạnh nhiều gia đình vẫn còn vài đòn giò lụa, giò bò, chả quế chưa dùng hết. Nghĩ rằng “đồ vẫn còn ngon, ăn dần cho đỡ phí”, không ít nhà biến giò chả thành món chính suốt cả tuần đầu năm: sáng bánh mì giò, trưa cơm giò, tối lại chả chiên. Tuy nhiên, thói quen này có thể khiến bạn “hao” nhiều hơn là lợi.
Các nhóm thức ăn tốt cho phổi
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Những thức ăn tốt cho phổi có sẵn trong chúng ta, và bài viết này sẽ giới thiệu cho bạn các thực phẩm giúp bổ sung dinh dưỡng cho phổi.
Không chỉ là món ăn vặt, đậu phộng còn “ghi điểm” nhờ loạt công dụng này
Ăn - 2 ngày trướcĐậu phộng (miền Bắc gọi là lạc) là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt. Với vị bùi béo, giòn thơm và dễ chế biến, loại hạt này không chỉ góp mặt trong nhiều món ăn dân dã mà còn mang lại giá trị dinh dưỡng đáng kể cho sức khỏe.
Cách ăn và chế biến trứng gà vô cùng nguy hại
ĂnGĐXH - Trứng gà là thức ăn quen thuộc với tất cả chúng ta nhưng liệu bạn đã biết cách ăn trứng sao cho không gây nguy hại đến sức khỏe chưa? Hãy tham khảo những cách chế biến sai lầm có trong bài viết sau.
