"Lối đi nào" cho bà mẹ đơn thân?

Cách đây 14 năm, chị nhận và nuôi cháu A.T. từ một trại trẻ mồ côi. Từ bé đến giờ A.T. rất ngoan, luôn gần gũi mẹ, ít chơi với bạn xấu và học giỏi. Gần đây, một số người bạn hàng xóm do mâu thuẫn nên đã trêu chọc cháu là đứa con không có bố, và nói cháu không phải là con của chị M. Điều đó làm cháu tủi thân, suy nghĩ nhiều, rồi xa lánh mọi người và bỏ học.

Hầu hết các bà mẹ đơn thân đều gặp những khó khăn về mặt tâm lý, đôi khi gây tác động mạnh đến sức khỏe tâm thần.

Những bà mẹ đơn thân luôn đứng trước sự lo lắng với câu hỏi của trẻ về cha của chúng. Một số người bị áp lực vì không có hướng giải quyết thỏa đáng đã làm tổn thương trầm trọng đến đời sống tâm lý của trẻ. Vô hình trung lại ảnh hưởng đến chính tâm lý của các bà mẹ.

Đa phần những bà mẹ đơn thân đều gặp khó khăn trong việc nuôi dạy trẻ, đặc biệt là khi trẻ bước vào tuổi dậy thì. Tất cả những điều đó đã làm các bà mẹ đơn thân lo lắng và đôi khi stress trầm trọng.

Rõ ràng, so với các bà mẹ bình thường, các bà mẹ đơn thân có nhiều vấn đề về sức khỏe hơn. Thử đơn cử, trung bình một người làm việc khoảng 40 giờ/một tuần là đủ để đảm bảo chất lượng công việc và sức khỏe. Nhưng các bà mẹ đơn thân không thể cho phép mình một định mức làm việc như vậy, do nhu cầu của con cái và chính bản thân họ. Vì vậy, họ dễ bị kiệt sức, suy giảm trí nhớ, stress thường xuyên và đôi khi dẫn đến mắc bệnh lý tâm thần.

Giảm áp lực bằng cách nào?

Một cuộc khảo sát năm 2007 tại Mỹ với 354 bà mẹ đơn thân và 1.689 bà mẹ bình thường, cho thấy, tỷ lệ bà mẹ đơn thân bị mắc bệnh tâm thần hoặc có biểu hiện nặng nề về tâm lý chiếm 28,7%. Trong khi tỷ lệ này ở các bà mẹ bình thường chỉ 15,7%. Mặt khác, các bà mẹ đơn thân cũng nhận được dịch vụ sức khỏe kém hơn so với các bà mẹ bình thường, có gia đình đầy đủ.

Một cuộc khảo sát rộng rãi ở Canada năm 2002 cho thấy, có khoảng 11,2% bà mẹ đơn thân có triệu chứng trầm cảm và tỷ lệ này là gấp hai lần bà mẹ bình thường.

Tỷ lệ các bà mẹ đơn thân đang ngày càng gia tăng bởi các yếu tố về xu hướng cuộc sống, tỷ lệ ly hôn... Việc các bà mẹ có xu hướng đơn thân nuôi con là một yếu tố khách quan. Tuy nhiên, theo chúng tôi, điều đó là không nên, bởi nó ảnh hưởng nhiều đến các vấn đề xã hội như cấu trúc gia đình, yếu tố kinh tế, sự phát triển của trẻ.

Các tổ chức xã hội, đặc biệt Hội Phụ nữ và các cơ quan truyền thông cần có phương án cung cấp thông tin về nuôi dạy con cái, về chia sẻ thông tin để giúp họ xử lý những tình huống phức tạp. Sự chia sẻ của xã hội, của gia đình, là điều kiện quan trọng giúp các bà mẹ đơn thân có thể vượt qua khó khăn.

Trước khi quyết định về việc đơn thân có con, các bà mẹ cũng cần chuẩn bị về điều kiện kinh tế, kiến thức, tâm lý khi trẻ sống với mình mà không có cha. Việc chuẩn bị kỹ sẽ giúp các chị có thể hòa nhập tốt cuộc sống mới, và đủ sức ứng phó với những thách thức.

Các chị cần chia sẻ khó khăn của mình với người thân, hoặc có thể đến với các trung tâm tham vấn tâm lý để được giúp đỡ.

Theo Lê Minh Công (Phó trưởng khoa Tâm lý lâm sàng, BV Tâm thần Trung ương 2)