Nàng dâu giúp mẹ chồng cai nghiện

Cảm nhận về những đức hạnh cùng nỗi bất hạnh và niềm hạnh phúc của người phụ nữ 35 tuổi này càng rõ hơn, khi chị nói về những tháng ngày giúp mẹ chồng cai nghiện ma tuý.

Ép hút thuốc phiện để giữ vợ

Sau hai năm yêu đương say đắm, năm 1990, chị Lường Thị Khốn được đón về làm vợ anh Lường Văn Huôm, ở bản Pá Công xã Huổi Một. Nhà Huôm có 5 anh em, trong đó có 2 anh em trai. Huôm là con trai thứ 2 nhưng là con út trong gia đình nên ở với bố, mẹ. Về làm dâu, niềm hạnh phúc ấy nhanh chóng bị vơi nhạt bởi ngoài công việc vất vả, chị còn phải “gánh” cả bố, mẹ chồng khi họ đều nghiện hút ma tuý.

Anh Lường Văn Cáu, Bí thư chi bộ bản Pá Công, Trưởng ban chỉ đạo phòng chống ma tuý bản, bảo: Ông Hối, bố của Huôm là một người có uy tín trong vùng, bởi ông biết nghề thuốc và nhiều tiếng dân tộc khác. Biệt tài của ông là dùng một ống tre nhỏ để hút những mảnh đạn găm trong người bệnh ra ngoài. Vùng đất này, mấy năm trước bà con các dân tộc H’Mông, Khơ Mú, Xinh Mun, Thái, Lào đều dùng súng, nỏ để đi săn. Hiện tượng bắn nhầm nhau hay xảy ra. Đường sá khó khăn, tiền nong và hiểu biết của người dân đều có hạn, những khi như vậy, họ tìm đến ông Hối - để hút đạn và trị thương.

Chính bởi tài năng ấy nên ông Hối đã lấy được người phụ nữ đẹp nhất vùng – bà Lường Thị Cấu (nay đã 86 tuổi) và nhà ông cũng chẳng khi nào thiếu thuốc phiện do người bệnh trả công, biếu xén. Điều này giải thích vì sao ông nghiện ngay từ thời thanh niên và bàn đèn do ông lập ra là một trong 6 bàn đèn lớn nhất và tồn tại lâu nhất trong vùng.

Tuy đã sinh hạ cho chồng được tới 5 người con, nhưng bà Cấu vẫn là người phụ nữ xinh đẹp, kể cả khi đã bước vào tuổi 50. Ngược lại, thuốc phiện và men rượu quá nhiều đã làm sức lực trong người ông Hối giảm sút. Nhìn vợ cứ rực rỡ như một bông hoa, ông nổi cơn ghen và bắt bà hút thuốc phiện để cùng lâng lâng, cùng quấn quýt và... khỏi phải lo giữ vợ! Để chứng minh sự thuỷ chung với chồng, để “nuốt” đi những khát khao ít được đáp ứng trong cơ thể tràn đầy sinh lực của mình, bà Cấu đã cùng nằm bẹp với chồng trên một manh chiếu. Bà sinh nghiện ma tuý từ đó và còn hút nhiều hơn cả ông Hối - “Ngày tôi hút ba bữa: Sáng, trưa, tối. Nhiều hôm tôi hút tới hơn 100 bi” - Bà Cấu nói.

Nhưng nguồn thuốc phiện biếu, tặng cũng vơi dần theo sức khoẻ của ông Hối. Năm 1992, ông chết, để lại cho vợ con gia sản mỏng manh: Ngôi nhà gianh xiêu vẹo và “năng lực hút thuốc phiện hơn người” của bà Cấu. Gánh nặng gia đình đè lên đôi vai vợ chồng trẻ Huôm - Khốn tưởng như chẳng bao giờ thoát khỏi.

Đi mua ma tuý vì... chữ “hiếu”

Tuy học hành chẳng được bao nhiêu, nhưng cô thiếu nữ Xinh Mun - Lường Thị Khốn lại rất có hiếu với bố, mẹ chồng. Bà Cấu bảo: “Các con trai, con gái tôi không hề quan tâm đến bố, mẹ. Chúng không thích vợ chồng tôi nên đã ra ở riêng cả”. Bố chồng mất, làm ma xong thì nhà cửa cũng sạch trơn, gạo lần ăn từng bữa. Nhưng gánh nặng lớn nhất không phải là lo làm ra hạt lúa, bắp ngô, miếng ăn cái mặc hàng ngày mà chính là bà mẹ chồng cao tuổi nghiện ma tuý. Hai vợ chồng Khốn tần tảo, lam lũ quanh năm, tằn tiện bao nhiêu thì bà mẹ chồng lại “phá phách” bấy nhiêu. Lúc đầu là lấy bát gạo, cân ngô, con gà đem bán; rồi có con trâu của các con mới tậu được để cày nương, bà cũng cho “chui qua nõ điếu”.

Khốn kể: “Ngày nào em cũng tranh thủ làm nương xong là lấy một gánh củi khô đi bán, lấy tiền đổi thuốc phiện cho mẹ hút. Cực nhọc lắm, cứ có thai rồi lại sẩy thai. Nhiều lần quá, tưởng không có con được nữa, hai vợ chồng em phải xin một đứa con nuôi. Nhưng thuốc phiện ngày một khó, cán bộ xã, bản lại vận động, nhắc nhở nên em cũng rất ngại. Nhiều hôm em khóc bên mẹ: “Xin mẹ cai đi cho con khỏi bị tội mua bán ma tuý”, nhưng mẹ không cai được. Nhìn bà vật vã, thương lắm. Vậy là em lại đi tìm các bàn đèn, xin mua lại xái, có lúc chỉ được cái nước họ đã dùng. Đi xin như thế cực nhục lắm. Chồng em bảo kệ bà ấy nhưng em không đành lòng”.

Anh Lường Văn Hạy, trưởng bản, bảo: “Nhiều khi biết cái Khốn đi xin thuốc phiện nhưng cũng chỉ nhắc nhở nó, động viên nó bảo mẹ nó cai cho đỡ khổ. Nó đi xin mua cũng sướng gì đâu, có khi đi bộ cả chục cây số mới được tý sái cho mẹ thôi...”.

Cái khó ló cái... dại. Bà Cấu biến gia đình thành bàn đèn cho các con nghiện khác đến hút nhờ để kiếm tý sái hoặc một chút thuốc do bạn nghiện chia sẻ. Mặc cho con cái can ngăn; xã, bản cấm đoán và bà cũng biết là vi phạm, nhưng vẫn cứ làm. Lúc đó một phần sức khoẻ của bà khi ấy đã kiệt quệ, tuổi cũng cao, lại là người dân tộc đặc biệt khó khăn, chẳng ai nỡ bắt đi giam hoặc cai nghiện tập trung.

Căn nhà "vì người nghèo" của chị Khốn mới được hoàn thành trước Tết vừa qua.

Quyết tâm của mẹ và con

Phàm cái gì đã đến bước đường cùng thì tất sẽ sinh ra cái mới và sự nghiện hút của bà Cấu đã đến “chân tường”. Tuy hơi nặng tai, người hỏi chuyện phải ghé vào tai quát lên thì bà mới rõ nhưng giọng nói của bà Cấu còn khoẻ lắm: “Khi ấy tôi ngồi không vững nữa. Con dâu cũng chỉ còn cái người khô quắt như thanh củi nó đi kiếm về hàng ngày. Cái ăn trong nhà bữa đói, bữa tạm no. Cán bộ xã, bản đến nhắc nhở liên tục. Con dâu khóc lóc xin tôi cai thuốc; nó cũng đã phải xin nghỉ làm cán bộ phụ nữ bản vì cái nghiện hút của tôi. Tôi nghĩ mình sắp chết rồi, nó đã chăm sóc mình suốt bao năm qua. Những ngày cuối đời nên để cho nó được vui một tý”.

Thấy mẹ chồng quyết tâm, Khốn như người “chết đuối vớ được cọc”. Chị hứa quyết tâm giúp mẹ cai bằng được để sống khoẻ mạnh với con cháu. Nói thì dễ nhưng việc cai nghiện có dễ chút nào đâu. Mấy chục năm nghiện hút của bà Cấu cộng với điều kiện kinh tế gia đình ở mức “âm” mà người thân sẵn sàng gánh vác khó khăn chăm sóc bà trong lúc cai chỉ còn có Khốn. Chị tìm hiểu cách cai nghiện trong dân gian, thấy nói có thể tự cai bằng rượu nếu người đó quyết tâm. Vậy là thay bằng việc bán củi để lấy tiền mua thuốc phiện, Khốn lại tất tả gánh củi bán rong, lấy tiền mua rượu ngon cho mẹ chồng uống. “Phải uống rượu ngon thì mới đỡ ngộ độc và nhanh làm cho mẹ say, đỡ vật vã khi cai nghiện. Lúc vật quá, mẹ uống hết cả chai đấy”.

Chuyện bà Cấu cai nghiện ma tuý trở thành một sự kiện lớn ở Huổi Một. Chính quyền xã, bản thì mừng vui, đến động viên, chia sẻ. Nhưng các con nghiện thì buồn bã bởi mất nơi tụ họp hút xách an toàn. “Đã 4 lần chị Lan nghiện ở ngoài thị trấn lẻn vào nhà để chích thuốc phiện cho bà. Sau tôi biết được, quyết tâm đuổi đánh, hô to, gọi công an bản nên họ mới chịu thôi. Từ hôm đó tôi ngồi canh cửa để mẹ không bị chích thuốc nữa” - Khốn kể lại.

Anh Cáu, Bí thư chi bộ bản, cho biết: “những ngày đầu cai nghiện, bà Cấu xuống sức quá, có lúc tưởng chết nên dân bản đã đóng quan tài. Nhưng cô con dâu vẫn nhai cơm mớm cho mẹ chồng, gọi y tá đến tiêm trợ lực nên bà lại qua được”. Sau cả tháng trời tự cai cùng với quyết tâm của cô con dâu, bà Cấu đã thoát được bàn tay của ma tuý. Bà cũng quyết tâm bỏ luôn cả rượu - “Hai năm nay tôi khoẻ lắm rồi. Nhiều người mời, gọi nhưng tôi không hút nữa. Nghĩ lại ngày trước thấy mình xấu hổ với các con, các cháu quá. Hôm vừa qua, bà Cầm Thị Ngọc, Bí thư Huyện uỷ đã vào thăm, tặng quà, động viên tôi đấy !”- Bà Cấu vui vẻ nói.

Gạt giọt nước mắt trào dâng theo dòng ký ức khổ đau, chị Khốn bảo: “Mẹ cai được nghiện, chúng tôi mừng lắm. Có lẽ vì niềm vui ấy mà chúng tôi đã sinh được một con gái. Năm qua, xã, bản cũng giúp làm một ngôi nhà theo chính sách hộ nghèo, dù nhỏ bé nhưng vững chãi nên đỡ tủi thân hơn”.

“Cái lô cốt của bản đã được phá” - đó là niềm vui của người bí thư chi bộ, trưởng ban Chỉ đạo 03 bản Pá Công. Với việc cai nghiện thành công của bà Cấu, Pá Cống đã trở thành bản đạt tiêu chuẩn “4 không” trong tỉnh: Không buôn bán, không trồng, không vận chuyển, không sử dụng chất ma tuý. Trong kết quả đó, có sự đóng góp rất lớn của những người như chị Khốn và những con nghiện quyết tâm cai như bà Cấu.

Kiều Thiện