Nếu Mặt Trăng biến mất, Trái Đất sẽ ra sao?

Thông tin trên Tiền phong, Mặt Trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất và là vệ tinh tự nhiên lớn thứ năm trong Hệ Mặt Trời. Khoảng cách trung bình tính từ tâm Trái Đất đến Mặt Trăng là 384.403 km, lớn khoảng 30 lần đường kính Trái Đất. Đường kính Mặt Trăng là 3.474 km, bằng 27% đường kính Trái Đất. Khối lượng Mặt Trăng khoảng bằng 2% khối lượng Trái Đất và lực hấp dẫn tại bề mặt Mặt Trăng bằng 17% lực hấp dẫn trên bề mặt Trái Đất. Mặt Trăng quay một vòng quanh Trái Đất với chu kỳ quỹ đạo 27,32 ngày. Điều gì sẽ xảy ra với trái đất nếu mặt trăng đột ngột biến mất?

Nếu Mặt Trăng biến mất, Trái Đất sẽ ra sao?

Điều dễ nhận thấy nhất là thủy triều sẽ yếu đi đáng kể. Lực hấp dẫn của Mặt Trăng là tác nhân chủ yếu tạo nên thủy triều đại dương, dù Mặt Trời cũng góp phần. Nếu không còn Mặt Trăng, thủy triều vẫn tồn tại nhưng phần lớn nhịp lên xuống của biển sẽ thay đổi. Các hệ sinh thái ven bờ, nơi sinh vật thích nghi với chu kỳ nước lên và rút xuống, có thể chịu tác động lớn. Hoạt động đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và sinh kế của nhiều cộng đồng ven biển cũng phải thích ứng với những điều kiện mới.

Một ảnh hưởng sâu xa hơn liên quan đến độ nghiêng trục quay của Trái Đất. Hiện nay, trục hành tinh nghiêng khoảng 23,5 độ, tạo nên các mùa trong năm. Lực hấp dẫn của Mặt Trăng góp phần giữ độ nghiêng này tương đối ổn định trong thời gian dài. Nếu mất đi vệ tinh tự nhiên, trục Trái Đất có thể biến thiên mạnh hơn qua những khoảng thời gian địa chất, khiến khí hậu và các mùa thay đổi khó dự đoán hơn. Tuy nhiên, mức độ biến thiên thực tế còn phụ thuộc vào động lực học của toàn hệ Mặt Trời; không thể khẳng định Trái Đất chắc chắn sẽ nghiêng đến mức cực đoan.

Mặt Trăng còn là chiếc đồng hồ tự nhiên của nhiều loài sinh vật. Một số sinh vật biển dựa vào chu kỳ trăng để sinh sản, kiếm ăn hoặc đồng bộ hoạt động. Khi ánh trăng và nhịp thủy triều biến mất hoặc thay đổi, những tập tính này có thể bị xáo trộn. Con người cũng sẽ mất một nguồn sáng tự nhiên quan trọng vào ban đêm, dù đèn điện hiện đại giúp giảm đáng kể tác động trực tiếp.

Còn một điều thú vị: Mặt Trăng đang làm Trái Đất quay chậm lại rất từ từ thông qua tương tác thủy triều. Nếu nó biến mất, quá trình trao đổi năng lượng này sẽ thay đổi, nhưng độ dài ngày không đột ngột rút ngắn. Trái Đất tiếp tục quay quanh Mặt Trời, vẫn có ngày và đêm, vẫn nhận ánh sáng và nhiệt lượng từ ngôi sao trung tâm.

Mặt trăng không có khả năng tự phát sáng, nó chỉ là một tấm gương phản chiếu ánh sáng Mặt trời. Năm 1969, hai nhà du hành vũ trụ Neil Armstrong và Buzz Aldrin đã đặt chân lên mặt trăng, họ đã khám phá ra rằng bề mặt Mặt Trăng có màu xám đen như bê tông. Do có bề mặt gồ ghề và gam màu tối như vậy nên Mặt trăng chỉ có thể phản chiếu từ 3% đến 12% ánh sáng Mặt trời.

Khi Mặt trăng ở vị trí đối diện với Mặt trời hay nói theo cách khác là khi kinh độ hoàng đạo của Mặt Trăng và Mặt Trời chênh nhau giá trí 180 độ, Mặt trăng sáng nhất. Khi đó, toàn bộ nửa Mặt trăng được Mặt trời chiếu sáng cho nên chúng ta có thể nhìn thấy toàn bộ nửa này từ Trái đất. Đó gọi là hiện tượng trăng tròn.

Khi Mặt trăng ở vị trí giữa Trái đất và Mặt trời, mặt chiếu sáng của Mặt trăng không quay về phía Trái đất nên chúng ta không thể quan sát được Mặt trăng từ Trái đất, hiện tượng này gọi là pha Trăng non.

Sao kim có khả năng phản chiếu ánh sáng Mặt trời lên đến 65%, do vậy, ngoài Mặt trăng thì sao Kim là thiên thể sáng nhất trên bầu trời đêm.

Con người có thể tồn tại trên một Trái Đất không có Mặt Trăng?

Thông tin trên Tạp chí Việt Nam hàng ngày, trong ngắn hạn, câu trả lời nhiều khả năng là có. Không khí không biến mất, trọng lực của Trái Đất vẫn giữ chúng ta trên mặt đất, còn đại dương cũng không ngừng chuyển động. Nhưng về lâu dài, những thay đổi của khí hậu, hệ sinh thái biển và nhịp sinh học có thể đặt ra những thách thức lớn, đặc biệt với các loài vốn phụ thuộc vào chu kỳ tự nhiên.

Dĩ nhiên, đây là một thí nghiệm tưởng tượng: theo vật lý hiện nay, Mặt Trăng không thể tự nhiên biến mất mà không có nguyên nhân. Nhưng giả thuyết ấy giúp chúng ta nhận ra rằng vệ tinh trên bầu trời không chỉ là một vật thể đẹp đẽ để ngắm nhìn. Nó là một phần trong hệ thống đã định hình môi trường sống của Trái Đất suốt hàng tỷ năm. Mất Mặt Trăng, nhân loại chưa chắc diệt vong ngay lập tức, nhưng thế giới mà chúng ta quen thuộc sẽ không còn như trước.