Ngực trần xuống phố khiến thế giới giật mình về phong trào nữ quyền mới

Khi đôi gò bồng đảo trở thành vũ khí đấu tranh

Một ngày mùa hè năm 2012, Inna Shevchenco đánh xe ra khu rừng ngoại ô thủ đô Kiev (Ukraina), đề nghị những người đàn ông đang khai thác gỗ tại đây dạy cô cách sử dụng cưa máy. Cô không nói với họ vì sao mình lại muốn học một công việc vốn chỉ dành cho nam giới như vậy. Dù thế, cánh thợ đốn cây vẫn tận tình hướng dẫn và cho đến khi rời khỏi khu rừng, Inna đã khá thành thạo việc hạ gục một cái cây.

Ngày hôm sau, Inna tiến lên một đỉnh đồi tại trung tâm Kiev với chiếc cưa máy trên tay. Cô không quên mang đầy đủ đồ bảo hộ như găng tay, kính mắt nhưng lại chỉ mặc…mỗi một chiếc quần short đỏ, không mặc áo. Thiếu nữ tóc vàng để ngực trần này tiến đến cây thánh giá bằng gỗ cao 4 mét trên đỉnh đồi, bật máy cưa. Bảy phút sau, cây thánh giá đổ sập trong tiếng hò reo náo loạn của một đội ngũ đông đảo các cô gái khác vây quanh, tất cả họ đều để ngực trần như Inna. Họ là những fan hâm mộ ban nhạc Riot Pussy của Nga và cuộc nổi loạn này là để thể hiện sự bất bình với nhà cầm quyền Nga khi tống giam các thần tượng của họ. Những cô gái này chính là những Femen – nữ chiến binh ngực trần.

Thực tế, phong trào để ngực trần khi xuống đường đấu tranh của nữ giới đã xuất hiện từ khá lâu, nhưng phải đến Euro 2012, nó mới được cộng đồng thế giới chú ý một cách sâu sắc khi các Femen quậy tưng bừng tại Ukraina để phản đối giải bóng đá lớn nhất châu Âu này. Suốt gần một tháng mùa hè, hàng nghìn cô gái đã thả rông đôi gò bồng đảo diễu hành khắp nơi. Họ phun xịt lên ngực những biểu ngữ chống lại Euro 2012 vì những hệ lụy mà giải đấu này mang lại như làm gia tăng làn sóng mại dâm, ma túy, bạo lực, phân biệt chủng tộc… Trong lúc nước chủ nhà lúng túng tìm cách dập tắt những cơn thịnh nộ của các cô gái trẻ, thì lãnh đạo nhiều quốc gia khác cũng giật mình khi nhận ra rằng, phong trào khó chịu này đã ngầm len lỏi đến nước họ tự bao giờ. Một cách âm thầm, Femen đã được quốc tế hóa nhanh chóng chỉ trong vòng vài năm qua.

Ngược dòng lịch sử, Ukraina được coi là nơi khai sinh ra đội quân Femen đầu tiên trên thế giới. Năm 2006, trong cơn hưng phấn từ thành công của cuộc “Cách mạng màu da cam”, ba cô gái là Anna Hutsol, Oksana Shachko và Alexandra Shevchenko quyết định phải làm gì đó để duy trì khí thế cách mạng này. Ngành công nghiệp tình dục bẩn thỉu đã trở lên nổi tiếng khắp châu Âu của Ukraina được họ chọn làm đối tượng công phá đầu tiên. Và thay vì chuẩn bị băng rôn, khẩu hiệu, ba “nhà lãnh đạo” quyết định lựa chọn một hình thức đấu tranh mới: để ngực trần. Thật bất ngờ, ý tưởng có vẻ điên rồ của họ lại nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của rất nhiều người khác. Tất cả đều là những cô gái còn khá trẻ, thành phần dễ nổi loạn nhất trong xã hội. Phong trào Femen ra đời từ đó và từ quốc gia Đông Âu này, nó lan tỏa các “vòi bạch tuộc” của mình đi khắp châu Âu.

Với tôn chỉ hành động là tập trung vào các hoạt động đấu tranh vì nữ quyền, nên tất cả những sự việc động chạm đến quyền lợi của chị em đều có nguy cơ phải đối mặt với những bộ ngực trần đáng sợ này. Danh sách các “nạn nhân” của Femen mỗi ngày lại càng dài thêm, với rất nhiều các tổ chức và cá nhân khả kính: phản đối lời cầu nguyện cho quyền được kết hôn đồng tính của Đức Giáo hoàng tại quảng trường Thánh Phedro (Rome, Italia); phản đối thói trăng hoa, mua dâm gái vị thành niên của Thủ tướng Italia Silvio Berlusconi; chống lại các bộ đồ siêu mỏng tại tuần lễ thời trang Milan; lên án sự thống trị của nam giới trong kinh tế nhân dịp diễn ra Diễn đàn kinh tế thế giới (Davos, Thụy Sĩ); chống làn sóng mại dâm ăn theo Oympic London 2012…

Trở thành phong trào lãnh đạo nữ quyền thế giới?

Không thể phủ nhận rằng, đội ngũ các nữ chiến binh ngực trần đã và đang gặt hái được nhiều thành quả đáng nể. Hoạt động của họ giờ đây được hầu khắp các chính phủ, tổ chức quốc tế để mắt tới một cách sát sao. Femen đã đạt được một vị trí vững chắc trên vũ đài chính trị toàn cầu, trở thành một thế lực không thể bị xem thường. Đơn cử, ngay sau khi tổng hành dinh Femen từ Paris lệnh cho chi nhánh tại Nam Mỹ lên kế hoạch chuẩn bị cho cuộc tấn công World Cup 2014 tại Brazil, nội các nước này đã phải lập tức họp bàn tìm phương án đối phó. Năm 2010, một chính phủ mà toàn bộ các bộ trưởng đều là nam giới của Ukraina đã sụp đổ chỉ sau vài tuần hứng đòn tấn công của các Femen nước này.

Một số nhà xã hội học nhận định rằng, phong trào Femen đang dần trở thành đại diện cho làn sóng thứ ba về quyền bình đẳng. Chuyên gia Rejane Senac tại Trung tâm quốc gia về nghiên cứu khoa học (Pháp) tin Femen có thể coi là những người kế vị cho các phụ nữ đấu tranh đòi quyền bầu cử ở thế kỷ 19, hay cuộc vận động vì quyền lợi của phụ nữ những năm 1970. Mặt trận mới này tập trung vào chia sẻ quyền lực giữa đàn ông với phụ nữ. Nhà sử học Pháp Christine Bard cũng đánh giá cao Femen qua việc đã biết kết nối giữa sự chính trị hóa các vấn đề tình dục và bảo vệ tính dân chủ.

Tuy vậy thì trên đỉnh cao, Femen cũng bắt đầu bộc lộ những yếu điểm của mình. Do đang nổi như cồn nên không khó hiểu khi phong trào này đã có dấu hiệu bị thương mại hóa. Áo phông, cốc chén, kỷ niệm chương… in hình ảnh của Femen đang tràn ngập các trang mạng trực tuyến. Việc thường nhận được các khoản tiền tài trợ khá lớn từ các tổ chức, cá nhân ủng hộ cũng khiến nhiều người nghi ngờ, phong trào này đang bị lợi dụng để một nhóm người trục lợi. Bên cạnh đó, sau những lúng túng ban đầu, giờ đây, cảnh sát tại các nước có Femen lộng hành cũng dám mạnh tay hơn với các bóng hồng. Với sự trợ giúp của các nữ đồng nghiệp và lực lượng nữ tình nguyện viên chống lại Femen, họ chẳng ngần ngại khi phải đụng chạm đến những “kỳ quan của tạo hóa” trong lúc thi hành nhiệm vụ nữa.

Mới đây, việc một Femen người Tunisia bị lãnh tụ Hồi giáo nước này tuyên án tử hình vì để ngực trần đi biểu tình, sau đó còn tung ảnh lên Facebook đã khiến phong trào này hứng chịu nhiều lời chỉ trích. Hầu hết các tổ chức nữ quyền khác đều lên tiếng cho rằng, bằng việc cả gan kích động phong trào tại các nước Hồi giáo, Femen đã đi quá đà khi không đếm xỉa đến sự an toàn của các thành viên. Với những quốc gia như vậy, cần phải có hình thức hoạt động phù hợp. Đa số người Hồi giáo, kể cả những người cấp tiến nhất, cũng chưa thể quen với hình ảnh phản cảm này và như vậy, Femen đang tự làm xấu mình.