Những "cột trụ" dựng lên các siêu sân bay châu Á

Sân bay thông minh

Năm 2025, Changi của Singapore đã thiết lập kỷ lục mới khi lần thứ 13 liên tiếp giành danh hiệu "Sân bay tốt nhất thế giới" do Skytrax, tổ chức tư vấn và xếp hạng hàng không uy tín của Anh, bình chọn. 

Changi thường được xem là thước đo chuẩn mực cho các sân bay thông minh nhờ cách ứng dụng công nghệ để tạo ra trải nghiệm đẳng cấp thế giới cho hành khách. 

Với "Tầm nhìn sân bay thông minh" cùng kế hoạch đầu tư hơn 2,3 tỉ USD trong 6 năm tới, ngay từ năm 2017, Changi không chỉ xây dựng hạ tầng vật lý mà còn thiết lập chương trình Living Lab. 

Họ biến sân bay thành một không gian mở để các cơ quan chính phủ, đơn vị phục vụ mặt đất và các công ty công nghệ liên tục thử nghiệm các giải pháp mới nhất về Internet vạn vật (IoT), phân tích dữ liệu và an ninh. Điều này giúp Changi luôn đi trước thời đại trong việc áp dụng công nghệ.

Theo trang International Airport Review, Changi ứng dụng hệ thống Hành trình nhanh chóng và liền mạch (FAST) cho phép hành khách tự động ký gửi hành lý, qua cổng xuất nhập cảnh và lên máy bay hoàn toàn bằng nhận diện khuôn mặt mà không cần dùng đến hộ chiếu. 

Việc tự động hóa giúp giảm tới 40% thời gian xếp hàng. Quan trọng hơn, sân bay tiết kiệm được nguồn kinh phí khổng lồ từ việc cắt giảm nhân sự kiểm soát thủ công, chuyển hướng đội ngũ nhân viên sang các dịch vụ chăm sóc khách hàng mang lại giá trị cao hơn.

Thay vì quản lý thụ động, Changi thu thập dữ liệu từ mạng lưới cảm biến để dự báo sớm các điểm nghẽn, từ đó chủ động mở thêm làn di chuyển trước khi đám đông hình thành.

Để ứng phó với tình trạng thiếu hụt lao động hàng không, Changi sử dụng robot ở mọi khâu. Bên trong nhà ga là các robot pha chế, dọn dẹp và thu gom xe đẩy tự động. Ở ngoài sân đỗ, Changi là sân bay tiên phong trên thế giới thử nghiệm hệ thống đầu kéo và bốc dỡ hành lý không người lái.

Để không phụ thuộc vào nguồn thu từ hàng không, Changi phát triển một siêu ứng dụng đóng vai trò như "quản lý cá nhân". Ứng dụng này theo dõi chuyến bay, hỗ trợ đặt chỗ và thu thập dữ liệu người dùng để đưa ra các ưu đãi cá nhân hóa. 

Nhờ nhắm đúng đối tượng, sân bay kích thích được nhu cầu mua sắm và ăn uống của hành khách, mang lại nguồn lợi nhuận bán lẻ khổng lồ.

Tối đa hóa lợi nhuận bán lẻ

Tổng cục Hàng không Thái Lan (AOT) báo cáo sự phục hồi mạnh mẽ trong năm tài chính 2025 (từ tháng 10-2024 đến tháng 9-2025), cả về hoạt động hàng không lẫn hiệu quả tài chính. Song song đó, cơ quan này tiếp tục đẩy mạnh kế hoạch nâng cấp các sân bay thuộc quyền quản lý lên tiêu chuẩn quốc tế. 

Theo tờ Bangkok Post, bà Paweena Jariyathitipong, quyền Chủ tịch AOT, cho biết công ty đã tạo ra 33 tỉ baht (hơn 1 tỉ USD) doanh thu liên quan đến hàng không, tăng 2,046 tỉ baht (tương đương 6,6%) so với năm trước đó. Tổng doanh thu đạt 68,5 tỉ baht, tăng 1,12%, trong khi lợi nhuận ròng tăng vọt lên mức 18,1 tỉ baht.

Tại 6 sân bay do AOT vận hành, bao gồm Suvarnabhumi, Don Mueang, Chiang Mai, Mae Fah Luang–Chiang Rai, Phuket và Hat Yai, lưu lượng giao thông hàng không đạt tổng cộng 788.095 chuyến bay, tăng 7,56%. Trong số này bao gồm 444.944 chuyến bay quốc tế và 343.151 chuyến bay nội địa.

Bà Paweena cho biết sự tăng trưởng liên tục này đi đôi với nỗ lực đẩy nhanh đầu tư của AOT nhằm mở rộng công suất và cải thiện chất lượng dịch vụ tại cả 6 sân bay. Đặc biệt là tại cửa ngõ Suvarnabhumi — nơi hiện phục vụ hơn 62 triệu lượt hành khách mỗi năm.

Để duy trì và nâng cao các tiêu chuẩn quốc tế, AOT đã nâng cấp một số quy trình tại sân bay Suvarnabhumi, gồm việc mở rộng các điểm đăng ký sinh trắc học cho hành khách quốc tế xuất cảnh để đơn giản hóa việc kiểm tra giấy tờ và lắp đặt thêm các kênh tự động tại các điểm kiểm soát nhập cảnh cho cả lượt đến và lượt đi, những biện pháp nhằm giảm tắc nghẽn và cải thiện tốc độ, an toàn và thuận tiện.

Thành công tài chính của AOT không chỉ đến từ lượng khách du lịch khổng lồ của Thái Lan, mà cốt lõi nằm ở hai trụ cột quản trị gồm kiểm soát vốn đầu tư theo từng giai đoạn và chiến lược đẩy mạnh doanh thu phi hàng không. 

Mục tiêu chiến lược của AOT là đưa tỉ trọng doanh thu phi hàng không lên mức 45%-50% tổng doanh thu toàn hệ thống. 

Để làm được điều này, AOT thiết kế không gian nhà ga để buộc hành khách phải đi qua các khu vực bán lẻ và miễn thuế. Họ hợp tác chiến lược với các ông lớn nhượng quyền và áp dụng mức chiết khấu chia sẻ doanh thu tăng dần theo lưu lượng khách. 

Quy hoạch hệ sinh thái gồm cửa hàng tiện lợi, nhà hàng ẩm thực, phòng chờ cao cấp, bãi đậu xe thông minh và quảng cáo kỹ thuật số để vắt kiệt "hầu bao" của du khách trong thời gian chờ bay. 

Bên cạnh đó, AOT không ngồi chờ hành khách tự mua sắm mà chủ động tiếp thị thông qua công nghệ.

Thiết kế tối ưu

Sân bay quốc tế Đại Hưng Bắc Kinh của Trung Quốc là một siêu dự án với thiết kế hình sao biển khổng lồ, chính thức hoạt động vào tháng 9-2019 nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không ngày càng tăng, vốn đang gây áp lực nặng nề lên Sân bay quốc tế Thủ đô Bắc Kinh. 

Theo trang Dezeen, từ không gian trung tâm, hành khách có thể lên máy bay từ 79 cửa lên máy bay, mỗi cửa đều có cầu dẫn máy bay nối trực tiếp với nhà ga, được bố trí xung quanh 5 khu vực đậu máy bay. Đây là cách bố trí hiệu quả nhất để một lượng lớn hành khách nhanh chóng lên được máy bay của họ.

Nhu cầu đi lại của hành khách bằng đường hàng không tại Bắc Kinh được dự báo sẽ chạm mốc 235 triệu lượt vào năm 2040. Quận Đại Hưng nằm ở phía Nam Bắc Kinh và nền kinh tế của khu vực này từ lâu đã tụt hậu so với phần còn lại của thành phố.

Do đó, việc kiến tạo một sân bay quốc tế đẳng cấp hàng đầu là một phần quan trọng trong nỗ lực thu hẹp sự mất cân bằng kinh tế trên toàn vùng thủ đô.

Theo chuyên gia Li Xiaojin tại Trường ĐH Hàng không Dân dụng Trung Quốc, vì sân bay là nơi hội tụ các dòng chảy về con người, hàng hóa và tiền bạc, Đại Hưng đã thắp lên niềm hy vọng về những bước tiến phát triển nhảy vọt ở phía Nam Bắc Kinh và phía Bắc Hà Bắc. 

Ông Peng Jianbo thuộc Viện Thiết kế và Quy hoạch Đô thị Tsinghua Tongheng cho biết sân bay sẽ tạo ra 144.000 việc làm mới ở khu vực, tạo cú hích lớn cho kinh tế địa phương.

Sân bay quốc tế Đại Hưng Bắc Kinh cũng ứng dụng hệ thống quản lý không lưu tiên tiến nhất thế giới, nhằm giúp nâng cao hiệu quả vận hành không lưu và cải thiện độ an toàn. 

Hệ thống này được trang bị khả năng dự phòng tiên tiến, bao gồm xử lý dữ liệu chuyến bay dự phòng hoàn chỉnh và đồng bộ hóa kế hoạch bay, cũng như khả năng xử lý và cảnh báo đa cảm biến để đảm bảo các hoạt động diễn ra xuyên suốt.

Bằng việc ứng dụng công nghệ MAESTRO của tập đoàn công nghệ đa quốc gia Thales, sân bay có thể tự động tính toán và hiển thị trực quan các phương án điều tiết chuyến bay ngay trên màn hình của kiểm soát viên. 

Hệ thống này giúp sắp xếp thứ tự cất và hạ cánh một cách khoa học, hạn chế tối đa tình trạng máy bay phải bay vòng vèo trên không để chờ đến lượt. Thêm vào đó, tính năng phân bổ đường băng thông minh còn giúp các hãng hàng không tối ưu hóa hiệu suất vận hành và rút ngắn đáng kể thời gian máy bay lăn bánh dưới mặt đất.