Nói dối ngay cả khi rất yêu nhau: Bản năng hay nghệ thuật sống?

… Anh ấy nói, họ đã ly thân gần 2 năm nay, nhưng chưa dứt khoát, vì anh ấy vẫn còn lấn bấn thương con. Nhưng hôm nọ, em thấy anh ấy đèo vợ mình trên đường, nhìn cái mặt hơn hớn của anh ta và cái bụng lùm lùm của mụ vợ, em thấy tất cả sụp đổ. Thật khốn nạn, tại sao anh ta lại nói dối em?”...

Cuộc điện thoại lúc nửa đêm của người phụ nữ trót yêu chàng họ “Sở” gọi cho nhà tâm lý Đinh Đoàn (Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học về Giới – Gia đình -  Phụ nữ và Vị thành niên) qua Tổng đài tư vấn tình cảm Linh Tâm, câu được, câu mất.

Giọng của cô lúc như tâm tình, lúc muốn đập phá tất cả. Nhà tâm lý Đinh Đoàn cho biết, những đêm trực ở tổng đài, những câu chuyện đau khổ, tan nát khi phát hiện chồng hoặc người yêu nói dối gọi đến rất nhiều. Phần lớn kẻ bị kết tội là đàn ông và từ 2 giờ đêm trở đi, người gọi đến tư vấn hầu hết là phụ nữ.   

Nói dối - bản năng của kẻ chinh phục?

Câu chuyện của một cô gái trẻ cũng bắt đầu từ những lời nói làm đẹp lòng nhau thuở ban đầu. Khi yêu, anh khen cô là người phụ nữ có tướng đẹp, đẹp từ đôi môi, vành tai, đến cái cằm và cả cổ tay cũng đẹp. Anh bảo, anh yêu cô là bởi cái đẹp ấy, chứ chẳng quan tâm gì đến cô giàu hay nghèo, đen hay trắng, gầy hay béo. “Nhưng mới cưới được 2 năm, anh ấy gọi tôi là con quạ lắm mồm, vừa xấu người, vừa xấu nết, vô phúc mới lấy phải tôi”, cô nức nở. “Mà anh ta đâu phải kẻ giỏi giang gì. Nếu biết trước anh ta là kẻ vô tích sự, chẳng phải là người được tín nhiệm, giữ trọng trách gì như anh ta vẫn thể hiện, chắc chắn tôi đã chẳng thèm để mắt. Sự thật anh ấy chẳng yêu thương gì tôi cả, chỉ yêu cái hộ khẩu Hà Nội của tôi mà thôi”...

Tại sao ngay cả khi rất yêu nhau người ta vẫn nói dối. “Nếu cô ấy nói thật, em sẽ chấp nhận con người vốn có của cô ấy, mà chẳng đau khổ như thế này”, Đức Anh – nhân viên kỹ thuật điện lạnh nói. Anh suy sụp khi biết rằng vợ mình có đứa con riêng - sai lầm của tuổi trẻ bồng bột.

Nói về vấn đề này, nhà tâm lý Đinh Đoàn khẳng định, nói dối không phải lúc nào cũng xấu nếu mang lại mục đích tốt cho người nghe, nhất là vì người mình yêu. Khi đến với nhau, người ta thường tô hồng mọi thứ và nếu nói những sự thật trần trụi, chẳng phải mức độ thành công sẽ rất thấp sao? Bản chất con người thích nghe lời hay, lời khen, nhiều khi biết không thật lòng vẫn thích. Nhiều người vì đối tượng thích được khen nên đành phải khen dối, mà khi yêu nhau, người ta vì nhau nên càng phải lựa, nói những điều lọt tai người kia.

Nói dối không phải là bản năng mà là một nghệ thuật sống, nhà tâm lý Đinh Đoàn nhận định, người ta học được nói dối từ khi còn bé. Đứa trẻ khi sinh ra vốn rất thật thà, mà sự thật thà của trẻ con nhiều khi khiến ta đỏ mặt. Nếu nó nhận xét vị khách đến nhà là “sao cô đen thế”, “cháu không thích chú vì chú hay cáu kỉnh”... chắc chắn người lớn sẽ không hài lòng. Đi học bị điểm kém, bị cô phê bình về thưa với mẹ thì bị mắng. Vô hình trung, người lớn đã “uốn nắn” trẻ nói dối để được khen, không bị mắng và làm vừa lòng người khác.

Đàn ông nói dối là do... phụ nữ (?)

Theo nhà tâm lý Đinh Đoàn, đàn ông nói dối là do... phụ nữ. Phụ nữ hay tra hỏi cái gì thì đàn ông nói dối cái đó. Đàn ông hay nói dối nhất là về các mối quan hệ và tiền bạc - hai thứ phụ nữ hay quan tâm và tra hỏi nhất. Vì thế, tan tầm đi uống nước với đồng nghiệp nữ, hoặc nhậu nhẹt với bạn bè, đàn ông thấy việc nói dối phải đi họp hoặc tiếp khách cơ quan là hữu hiệu hơn cả.

Khi đàn ông muốn chinh phục phụ nữ và họ biết điều kiện của họ không đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của phụ nữ, họ buộc phải nói dối về mình. Trong nhiều trường hợp, đàn ông sợ rằng phụ nữ sẽ không thông cảm và hiểu cho những lỗi lầm của họ nên bắt buộc phải chọn giải pháp nói dối. Bởi phụ nữ sẽ khăng khăng giữ quan điểm của mình mà không xem xét đến một khía cạnh khách quan nào khác. Hơn nữa, trong những trường hợp có thể dẫn đến xung đột, thì  họ chọn việc thà nói dối còn hơn chịu đựng cơn giận dữ và sự xúc động mạnh ở phụ nữ...

Nói dối = thuốc tiên = độc dược

Anh Đức Vinh, cán bộ ngân hàng mới hơn 40 tuổi nhưng đã gần năm nay quên “trả bài” cho vợ. Một phần vì sức ép công việc, một phần thể lực không tốt nên anh ngại chuyện “yêu”. Chị vợ nghe bạn bè mách đã mua thuốc về ngâm rượu tẩm bổ cho chồng. Nhìn thấy bình thuốc, anh giật mình, nghĩ mình quá yếu phải dựa vào thuốc nên dùng một thời gian dài mà “cờ vẫn vô phong”. Qua một lần được tư vấn, người vợ đã biết cách động viên và khen chồng khiến anh tiến bộ hẳn. Trong khi anh thầm cảm ơn bình rượu thuốc thì chị tủm tỉm cười cám ơn... lời khen.

Trong nhiều trường hợp, nói dối bằng lời khen có tác dụng như thần dược, nâng đỡ, khích lệ người tự ti thành người tự tin, phấn đấu tốt hơn. Nhiều khi lời nói dối có thể át được bệnh tật hoặc ngược lại, như câu chuyện về 2 người đàn ông cùng đi chụp phổi. Một người bị khối u ở phổi, một người không có gì. Nhưng oái ăm thay, bác sỹ lại trả nhầm phim. Người có khối u cầm tấm phim không có bệnh yên tâm sống vui vẻ, nhiều năm sau đi chụp lại, khối u ở phổi đã biến mất. Còn người kia âu sầu, phiền não, chẳng muốn phấn đấu gì suốt ngày chìm trong rượu, từ không có bệnh đã mắc bệnh hiểm nghèo.

Có những lời khen dối đã khiến người làm sai càng mắc sai lầm. Người dễ ảo tưởng thì bị nhầm lẫn và không có cơ hội để biết mình thực sự là ai, cần làm gì. Chỉ khi biết mình nhầm thì đã quá muộn.

Hà Thư