Ông Cộng sản giữa lòng châu Âu

>> Hugo Chavez: Chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21
>> Người da đỏ - Cơn ác mộng của Washington

Đây được coi là một chiến thắng thuyết phục, vì “đối thủ” của ông là cựu Ngoại trưởng Ioannis Kasoulidesong, ứng cử viên của phái bảo thủ chỉ giành được 46,64% số phiếu bầu.

Một ngày mới sẽ bắt đầu

Tân Thổng thống Dimetris Christofias ngay lập tức tuyên bố sẽ làm hết sức mình nhằm tái thống nhất đảo Síp - hòn đảo đã bị chia cắt 34 năm. Ông tuyên bố: “Ngày mai, một ngày mới sẽ bắt đầu và chúng ta sẽ phải vượt qua vô vàn khó khăn phía trước. Nhưng chúng ta sẽ cùng chung tay góp sức để tái thống nhất đất nước của chúng ta”. Chiến thắng này đã đưa ông Dimetris Christofias không chỉ là Đảng viên Cộng sản duy nhất đứng đầu một nhà nước trong Liên minh châu Âu mà còn là vị Tổng thống cộng sản thứ hai, tiếp theo Tổng thống là Đảng viên Cộng sản ở Cộng hoà Moldova thuộc Liên bang Xô Viết trước đây, sau hơn 16 năm kể từ khi Liên Xô tan rã.

Trước hết, Dimetris Christofias sẽ nối lại các cuộc tiếp xúc với lực lượng đối lập người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ nhằm chấm dứt sự chia cắt hòn đảo này sau nhiều cuộc thương lượng kéo dài rơi vào bế tắc dưới thời cầm quyền của tổng thống tiền nhiệm Tassos Papadopoulos. Dư luận rộng rãi ở Cộng hoà Síp nhận xét, kết quả bầu cử ngày 24/02/2008 là một trong những cuộc bầu cử quan trọng nhất trong lịch sử nước này. Những người ủng hộ Dimetris Christofias giương cao cờ Síp và ảnh chân dung Che Guevara, người anh hùng huyền thoại Mỹ Latinh, đổ ra đường phố thủ đô Nicosia để ăn mừng. 

Cộng hòa Síp là một quốc đảo nằm ở phía đông biển Địa Trung Hải với dân số 788.457 người (2007). Síp là đảo lớn thứ ba và là một trong những điểm đến được ưa chuộng nhất trong vùng Địa Trung Hải, hàng năm thu hút hơn 2,4 triệu khách du lịch. Quốc đảo Síp nguyên là thuộc địa của Anh, giành được độc lập ngày 16/8/1960 và trở thành Cộng hòa Síp năm 1961. Là một nước phát triển với GDP 22,119 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người trong năm 2008 là 28.209 nghìn USD, đứng thứ 28 thế giới. Chỉ số phát triển con người (HDI) năm 2007 của Síp là 0,903 đứng thứ 28 thế giới. Síp là thành viên của Liên minh châu Âu (EU) từ ngày 01/5/2004. 

Năm 1974, sau một thời kỳ xung đột bạo lực giữa người Síp gốc Hy Lạp và người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ và do cuộc đảo chính của một nhóm sĩ quan người Síp gốc Hy Lạp có ý định sáp nhập Quốc đảo Síp vào Hy Lạp, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa quân can thiệp và đánh chiếm 1/3 hòn đảo này ở phía bắc và thành lập một thực thể chính trị của người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ. Đến nay, tại đây vẫn có khoảng 30 nghìn quân Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng. Trong khi đó, Vương quốc Anh vẫn quản lý 3% diện tích lãnh thổ đảo Síp. Trên thực tế, Síp được chia thành 4 khu vực: Cộng hòa Síp nằm ở phía nam đảo đã được cộng đồng quốc tế công nhận; Cộng hòa Bắc Síp của người Thổ Nhĩ Kỳ chỉ được Thổ Nhĩ Kỳ công nhận; “Khu vực xanh” giữa hai miền nam và bắc Síp do Liên Hợp Quốc quản lý; còn hai khu vực nữa do Vương quốc Anh quản lý.

Sau khi có thông báo chính thức Dimetris Christofias đắc cử Tổng thống Cộng hoà Síp, Tổng thống Cộng hòa Bắc Síp và là thủ lĩnh người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Ali Talat đã gọi diện chúc mừng ông Dimetris Christofias và hai bên đã đồng ý trên nguyên tắc sẽ tổ chức cuộc gặp vào thời gian sớm nhất có thể để thảo luận về quy chế của Cộng hoà Síp thống nhất. Một khi Síp được tái thống nhất, cánh cửa bước vào EU sẽ rộng mở trước Thổ Nhĩ Kỳ. Vì vậy, chắc chắn Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tạo thuận lợi tối đa cho các cuộc đàm phán sắp tới của Síp. Một khi hai miền Nam-Bắc đảo Síp đạt được thỏa thuận về tái thống nhất, những vấn đề thứ yếu khác về quân sự và mâu thuẫn sắc tộc trong thời gian qua sẽ dễ dàng được giải quyết.

Cuộc tranh cử chưa từng có

Trong khi dư luận đang lo ngại về hiệu ứng domino đòi ly khai sau hành động đơn phương tuyên bố độc lập của Kosovo, triển vọng Quốc đảo Síp tái thống nhất sau khi Dimetris Christofias, một thủ lĩnh Đảng AKEL cánh tả (Cộng sản) đắc cử Tổng thống đã cho thấy, sống trong hòa bình, ổn định, thống nhất và thịnh vượng vẫn là mong muốn của nhân loại và là xu thế tất yếu của thế giới đương đại.

Cuộc bầu cử tổng thống vòng 1 ở Síp được tổ chức vào ngày 17/2/2008 với khoảng 90% số cử tri đi bầu. Không kể người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ sống trên lãnh thổ ly khai phía bắc, có gần 516.000 người, bao gồm cả 390 người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ ở miền Nam, đủ tư cách bầu cử. Trái ngược với dự kiến ban đầu, ửng cử viên Ioannis Kasoulidesong về đầu giành 33,51% số phiếu bầu, Dimetris Christofias giành kết quả sát nút với  33,29% số phiếu, còn đương kim Tổng thống Papadopulut chỉ giành được 31,79% số phiếu ủng hộ. Thất bại của Papadopulut là tín hiệu cho thấy người dân Síp, đặc biệt là thanh niên, muốn khép lại quá khứ để tạo ra một hình ảnh nước Síp mới, thống nhất, hướng tới tương lai. Người Síp gốc Hy Lạp và nhiều người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ đã cùng nhau diễu hành trên các đường phố vì sự thống nhất đất nước. Tuy nhiên, vì không có ứng cử viên nào giành được số phiếu quá bán nên hai ứng cử viên giành chiến thắng ở vòng 1, Ioannis Kasoulidesong và Dimetris Christofias sẽ phải chạy đua tranh cử ở vòng 2.

Tại cuộc tranh cử vòng 2 diễn ra ngày 24/2/2008, Dimetris Christofias đã giành thắng lợi với 53,37% số phiếu ủng hộ. Báo chí phương Tây đưa tin bình luận rằng thắng lợi của Dimetris Christofias là “chưa từng có trong lịch sử EU”. Còn nhà phân tích chính trị thì cho rằng, sự kiện Dimetris Christofias đắc cử Tổng thống Síp không chỉ là “một làn gió mới trên chính trường EU” mà còn là minh chứng cho ý nguyện của nhân dân Síp muốn được sống trong một Quốc đảo hoà bình, thịnh vượng.

Dimetris Christofias là ai?

Dimetris Christofias sinh ngày 29/8/1946 ở làng Dicomo, hiện thuộc khu vực phía bắc đảo Síp do Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng. Ngay từ thời còn thanh niên, ông đã tham gia phong trào thanh niên của Đảng Cộng sản AKEL.

Thời thơ ấu, khi còn là học sinh trung học, Dimetris Christofias đã sớm có ý thức về trách nhiệm lao động và luôn tỏ ra hào hứng trong mọi công việc có thể giúp đỡ cha trong những ngày nghỉ. Với cách sống đó, ở tuổi 14, Dimetris Christofias tham gia một tổ chức xã hội của học sinh trung học mang tên Thống nhất toàn Hy Lạp. Năm 1964, Dimetris Christofias trở thành thành viên Đảng Tiến bộ của nhân dân lao động Sip (viết tắt là AKEL), Liên đoàn Lao động toàn Síp (PEO) và Tổ chức Dân chủ thống nhất của thanh niên (EDON). Năm 1969, tại Đại hội lần thứ 5 của EDON, Dimetris Christofias được bầu làm thành viên Hội đồng Trung ương của tổ chức này.

Trong những năm 1969 đến năm 1974, Dimetris Christofias theo học đại học ở Liên Xô và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ lịch sử tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội ở Moscow. Ông được tặng danh hiệu Tiến sĩ Danh dự của Ban Nghiên cứu Chính trị và Kinh tế quốc tế ở châu Âu thuộc Đại học Tổng hợp Makedon. Dimetris Christofias rất thông thạo tiếng Nga. Ông là người cha mẫu mực của một gia đình với vợ là bà Elzi Hirata Cristofia, bạn gái thời sinh viên cùng theo học ở Liên Xô, và ba người con, hai gái và một trai.

Từ cuối những năm 1960, Dimetris Christofias hoạt động trong Đảng AKEL và đến năm 1988 trở thành lãnh tụ của Đảng sau khi ông Ezekias Papaionny, người tiền nhiệm và là thầy giáo của Dimetris Christofias, qua đời. Ngày 07/6/2001, Dimetris Christofias được bầu làm Chủ tịch Quốc hội và được bầu lại trong nhiệm kỳ mới ở cương vị này vào năm 2006.

Dimetris Christofias được coi là người có tư tưởng ôn hòa hơn ông Papadopoulos, Tổng thống tiền nhiệm, trong các cuộc thương lượng với người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ sống tại miền bắc đảo Síp về việc tái thống nhất quốc đảo này. Trong cuộc trưng cầu ý dân vào tháng 4/2004, người Síp gốc Hy Lạp dưới sự lãnh đạo của ông Papadopoulos đã bỏ phiếu phản đối kế hoạch thống nhất đảo Síp do Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc khi đó là Kofi Annan đề xuất vì sợ rằng kế hoạch đó mang lại quá nhiều lợi ích cho Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua kế hoạch này. Các chuyên gia phân tích chính trị cho rằng, sau cuộc bầu cử tổng thống Síp lần này, cả hai cộng đồng người Síp gốc Hy Lạp và người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có những nỗ lực mới để tái thống nhất đảo Síp.

Vì một xã hội công bằng

Ngày 24/2/2008, với tư cách là ứng cử viên của Đảng Cộng sản Tiến bộ của nhân dân lao động Síp AKEL, Dimetris Christofias được bầu làm Tổng thống mới của Cộng hoà Sip. Trong số những khẩu hiệu chủ yếu trong cương lĩnh của Dimetris Christofias là nối lại cuộc đối thoại với những người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ và tìm biện pháp để giải quyết vấn đề thống nhất đảo Síp. Ngay ngày hôm sau, sau khi được bầu làm Tổng thống, Dimetris Christofias đã phát biểu về cương lĩnh của ông như sau: "Chúng ta chỉ có một lý tưởng: đó là Cộng hoà Síp thống nhất trong một xã hội công bằng hơn. Cộng hoà Síp thống nhất muôn năm! Nhân dân Síp anh dũng muôn năm!"

Ngày 28/2/2008, Dimetris Christofias tuyên thệ nhậm chức Tổng thống mới của Síp. Buổi lễ trọng thể được tổ chức trong một cuộc họp đặc biệt của các đại biểu quốc hội ở thủ đô. Phát biểu với lời tuyên bố mang tính chất cương lĩnh, rằng việc giải quyết vấn đề thống nhất đảo Síp là ưu tiên chủ yếu của chính phủ, Quốc đảo Síp phải được thống nhất về lãnh thổ, về con người, thể chế và nền kinh tế trong khuôn khổ một liên bang gồm 2 khu vực và 2 cộng đồng, dựa trên các nghị quyết của Liên Hợp quốc về Síp và phù hợp với đạo luật quốc tế của EU.

Dimetris Christofias là chính khách đầu tiên của miền nam đảo Síp vượt giới tuyến đến thăm Mehmat Ali Talat, Tổng thống Cộng hoà miền bắc Síp. Với hành động này, Dimetris Christofias từng bước xây dựng được mối quan hệ khá thân thiện với chính quyền miền bắc, tạo tiền đề cho ông thực hiện cương lĩnh chính trị nhằm tái thổng nhất Quốc đảo Síp sau khi đắc cử Tổng thống.

Ngày 21/3/2008 diễn ra cuộc gặp chính thức giữa Tổng thống Dimetris Christofias với Chủ tịch Cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ trên đảo Síp. Những người đứng đầu hai cộng đồng cùng thoả thuận với nhau sẽ nối lại quá trình đàm phán về vấn đề thống nhất hoà bình đảo Síp, thành lập một nhóm chuyên gia để soạn thảo chi tiết hiệp ước mới để giải quyết vấn đề Síp và khai trương một cửa giao thương tự do trên biên giới giữa hai cộng đồng người Síp tại trung tâm Thủ đô.

Lê Minh Quang