“Ông Hiệu” làng Gióng

Khung cảnh nhuốm màu cổ tích ở đền Gióng. Ảnh: QT.

Mỗi năm, hội Gióng chỉ mở vài ngày vào đầu tháng 4 (âm lịch) nhưng đối với người dân Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội đó là cơ hội để những nam thanh niên phấn đấu trở thành những “ông Hiệu” - linh hồn của hội.

Đối với người làng Phù Đổng, được "đi Hiệu" là một vinh dự lớn lao, đầy tự hào khi được phục vụ Đức Thánh. Vào vai “ông Hiệu” uy nghi hùng dũng chỉ huy đoàn quân hàng trăm người giữa chiến trận không chỉ là ước mơ mà còn là mục tiêu phấn đấu của nhiều chàng trai.

Ông Đỗ Văn Bàng múa lại một điệu trống cổ trong vai “ông Hiệu”. Ảnh: Q.T

Tục lệ khắt khe

Để chọn ra các “ông Hiệu” bắt buộc phải qua những bước "tuyển trạch" khá khắt khe. "Ngày nay, cho dù điều kiện sống đã đổi khác song việc chọn “ông Hiệu” vẫn giữ nguyên những bước như ngày xưa. Người vào vai “ông Hiệu” có độ tuổi từ 18 đến 40 tuổi, không nhất thiết là phải chưa có vợ. Nhưng đó phải là những người có lối sống lành mạnh, có tư cách tốt, sống trong gia đình có uy tín đối với cộng đồng. Năm nay, "Hiệu trống" là cháu Quân, ở ngay gần nhà tôi, cháu làm thợ may ở trên phố..." - ông Bàng kể.

Được vào vai “ông Hiệu” là một vinh dự nhưng kèm theo đó là chuyện... khá  tốn kém. Giải thích về điều này, ông Bàng cho biết:"Mỗi “ông Hiệu” có đến vài ba chục người hộ vệ, dẹp đường. Tất nhiên để trận đánh diễn ra uy nghiêm và có tổ chức chặt chẽ, cả ê kíp phải tập luyễn kỹ càng. Sau mỗi buổi tập ấy, nhà “ông Hiệu” phải lo 3 - 4 mâm cơm. Chưa hết, theo tục lệ thì gia đình “ông Hiệu” phải chi một khoản nữa kha khá để sắm vài chục mâm cỗ mời họ hàng, làng xóm".

Những năm gần đây, để góp phần giảm bớt áp lực kinh tế, Ban Quản lý Di tích đền đã vận động nhân dân trong làng quyên góp hỗ trợ gia đình các “ông Hiệu”. Hiện nay, người dân đã có thói quen đóng góp phong bì "của ít lòng nhiều", "gửi" các “ông Hiệu” gọi là "xin lộc Thánh". Thực ra số tiền đó không thấm vào đâu khi một gia đình có người "đi Hiệu" phải chi phí khoảng 40 - 50 triệu đồng.

Thầy dạy “ông Hiệu”

Trong màn diễn lại trận chiến cổ ngày xưa tại hội Gióng,  thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào khả năng "điều binh khiển tướng" của các “ông Hiệu”. Vào vai “ông Hiệu” vốn đã khắt khe, tuyển chọn  thầy chỉ dạy các ông cũng là chuyện không hề đơn giản.

"Ông Hiệu” trung quân Nguyễn Văn Thắng: "Phải gìn giữ nguyên vẹn các nghi thức của ông Hiệu thì mới gìn giữ được nguyên vẹn hội Gióng".

Quang Thành