Quảng Ninh linh hoạt ra sao để giữ vững mức sinh thay thế?

10/13 địa phương trong tỉnh đạt hoặc thấp hơn mức sinh thay thế

Năm 2019, cả nước có 9 tỉnh đạt mức sinh thay thế. Quảng Ninh nằm trong nhóm này. Theo đó, trung bình 5 năm qua (2015-2019), số con trung bình của một phụ nữ trong tuổi sinh đẻ (tức là tổng tỷ suất sinh - TFR) của tỉnh này là 2,19. Năm 2016, mức sinh của tỉnh này xuống 2,02, sau đó nâng lên 2,24 năm 2019. 

Tuy nhiên, theo lãnh đạo tỉnh này, vấn đề mức sinh của tỉnh có hơn 1,3 triệu dân này còn "tiềm ẩn nhiều yếu tố không ổn định". Cụ thể, năm 2019 tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 1,07%, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên là 7,12%. 

Cùng đó, Quảng Ninh cũng gặp tình trạng chênh lệch mức sinh giữa các vùng, địa phương. Theo đó, có 5 huyện, thị, thành phố có mức sinh thấp (TFR < 2,0) gồm thành phố Hạ Long; Uông Bí, Móng Cái, thị xã Đông Triều, huyện Đầm Hà; trong khi đó vẫn còn tới 3 huyện có mức sinh cao (TFR > 2,2) là huyện Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên. Trong tỉnh, 5 địa phương đạt mức sinh thay thế (TFR từ 2,0 - 2,2) gồm thành phố Cẩm Phả, thị xã Quảng Yên, huyện Vân Đồn, Cô Tô, Hải Hà.

Nhân viên y tế Trường THPT Ba Chẽ, huyện Ba Chẽ (Quảng Ninh) trao đổi, giải đáp thắc mắc về sức khoẻ sinh sản cho học sinh. Ảnh: Lan Anh

Trong các địa phương có sự chênh lệch rất lớn giữa các xã, phường, thị trấn, giữa các thôn, bản, khu phố, giữa các dân tộc, từng gia đình vẫn còn có cá biệt gia đình sinh con thứ 5, con thứ 6 trở lên với mong muốn lựa chọn giới tính, thích đông con. 

Tình trạng tảo hôn có xu hướng xuất hiện gia tăng trở lại không chỉ ở vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc mà xuất hiện ở cả vùng đô thị và nông thôn phát triển với các hành vi mới như quan hệ, xâm hại tình dục ở trẻ em, vị thành niên, thanh niên. Tình trạng hiếm muộn ngày càng gia tăng tỷ lệ phụ nữ kết hôn muộn, sinh con sau tuổi 35 hoặc độc thân không sinh con.

Đối với tỉnh có môi trường đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội năng động thuộc top đầu của Việt Nam này, việc điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030 là nhiệm vụ chiến lược vừa cấp bách vừa lâu dài của cả hệ thống chính trị và nhân dân toàn tỉnh. Quảng Ninh xác định đây là nhân tố nền tảng góp phần phát triển nhanh, bền vững của tỉnh và cả nước. 

Những hoạt động ưu tiên cần thực hiện ngay

Quảng Ninh xác định việc cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ, khuyến khích cần phù hợp với đặc điểm mức sinh của các địa phương có mức sinh khác nhau. 

Là một trong 9 tỉnh đã đạt mức sinh thay thế song không ổn định, có chênh lệch giữa các vùng miền nên Quảng Ninh tiếp tục áp dụng và nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích hiện hành như: Khuyến khích các cặp vợ chồng, gia đình, tập thể, cộng đồng không có người sinh con thứ ba trở lên; hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ KHHGĐ, bao gồm phương tiện tránh thai; bồi dưỡng, hỗ trợ người thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ, người vận động thực hiện KHHGĐ, ...

Các chính sách khuyến khích sinh ít con cũng được tỉnh này rà soát, bãi bỏ. Từng bước ban hành, thực hiện các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con áp dụng cho các gia đình, cộng đồng. Ở những địa phương đã có mức sinh dưới mức sinh thay thế thí điểm, mở rộng thực hiện các chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh con, nuôi dạy con; đồng thời có chính sách không khuyến khích kết hôn muộn, sinh con muộn và sinh một con hoặc không sinh con.

Trong đó, các nhiệm vụ, hoạt động ưu tiên cần thực hiện ngay được xác định là: Rà soát bãi bỏ các quy định của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, cộng đồng liên quan đến mục tiêu giảm sinh,...; Sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con trên cơ sở phân tích, đánh giá tác động của các chính sách về lao động, việc làm, nhà ở; phúc lợi xã hội; giáo dục, y tế,... đến việc sinh ít con; xây dựng, triển khai các mô hình can thiệp thích hợp.

Về việc nghiên cứu, ban hành các biện pháp hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh gợi ý một số nội dung hỗ trợ, khuyến khích cần thí điểm như sau: Hỗ trợ tư vấn, cung cấp dịch vụ hôn nhân và gia đình: Phát triển các câu lạc bộ kết bạn trăm năm, hỗ trợ nam, nữ thanh niên kết bạn, tư vấn sức khỏe trước khi kết hôn; khuyến khích nam, nữ kết hôn trong độ tuổi từ 20 đến trước 30 tuổi, không kết hôn muộn, không tảo hôn; phụ nữ sinh con thứ nhất sau 30 tuổi, con thứ hai trước 35 tuổi,...

Xây dựng môi trường, cộng đồng phù hợp với các gia đình nuôi con nhỏ; Hỗ trợ phụ nữ khi mang thai, sinh con và sinh đủ hai con; Hỗ trợ, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con...

Q.An