Tài sản của cha

“Ba tôi có tư tưởng nam nữ bình đẳng từ rất sớm”

Chị Phạm Sông Đông, con gái út của nhà thơ Phạm Hổ đắm chìm trong những hồi ức đẹp về ba mình: “Những năm 60, chuyện nam nữ bình đẳng chưa như bây giờ, tất cả đều kham khổ, thiếu thốn, nhưng mọi người sống với nhau rất tình cảm. Hồi đó, phụ nữ hầu như chỉ sinh con và chăm lo sự nghiệp cho chồng là chính. Nhưng ba tôi lại rất trân trọng vợ con, có suy nghĩ bình đẳng từ rất sớm”. 

Mẹ của Sông Đông vốn là nhân viên thủ thư ở Thư viện Quốc gia. Lúc bà được cử đi học ở Liên Xô, thì chị em Sông Đông còn quá nhỏ, nhà thơ Phạm Hổ hay đi thực tế nhiều ngày nên bà đã bỏ suất đi học ấy. Theo nhà thơ Phạm Hổ, thì bà đã hy sinh một cơ hội học tập hiếm hoi. Sau đó, bà thi đậu vào Đại học Tổng hợp.

Trước sự hết lòng vì chồng con của vợ, nhà thơ Phạm Hổ đã nói: “Thôi, em đi học đi, anh sẽ cố gắng gánh vác việc nhà”. Và suốt 5 năm  vợ học đại học, nhà thơ Phạm Hổ gánh vác mọi việc để vợ yên tâm. Hằng ngày ông xắn tay làm đủ mọi việc, từ chăm cho con ăn uống, giặt giũ, kèm cặp con cái học hành... Tới mức, chị em Sông Đông phải thốt lên: “Không có ba tạo điều kiện thì mẹ hẳn không thể đi học được”. “Đáp lại tấm lòng của ba, mẹ tôi đã học rất giỏi trong lớp Văn ngày ấy.

Sau này, mẹ là một trong hai người được chọn về dạy ở trường Lý luận nghiệp vụ (trường ĐH Văn hoá sau này). Bước ngoặt lớn của mẹ từ nhân viên thủ thư trở thành giảng viên có trình độ, có tri thức là nhờ sự hỗ trợ, quan niệm bình đẳng để vợ được phát triển về sự nghiệp, công danh của ba tôi” – Sông Đông bộc bạch!

Tài sản lớn nhất là tri thức

“Ba tôi là người rất yêu các cô con gái của mình. Khi còn khoẻ, cứ tới dịp sinh nhật vợ và các con, ba luôn tất tả tìm những món quà mà chúng tôi thích. Tôi rất yêu hoa, mỗi khi sinh nhật tôi, từ sáng ba đã mua đủ các loại hoa về. Ba thích bạn bè của con kéo đến thật đông. Những lúc đó ba lại “muốn cùng mẹ đi dạo”, thực ra là để cho con và các bạn thoải mái. Khi ba trở bệnh, không đủ sức đi mua hoa nữa thì tới sinh nhật tôi, ông vẫn khó nhọc xuống tầng 1, nhờ người đi mua hoa hộ, rồi lại khó nhọc cầm lên bảo: “Ba mua hoa sinh nhật cho con”. Tôi chưa thấy người cha nào yêu thương con như ba tôi...” - Chị Sông Đông nghẹn ngào. 

Ông cũng có cách dạy con khác nhiều người. Chưa bao giờ các cô con gái bị ba mắng mỏ, đánh đòn. Cứ khi nào thấy ông nghiêm giọng nói là đã biết là ông rất giận rồi, liệu tìm cách mà tránh. Khi con có lỗi, thì ông kiên nhẫn phân tích, giảng giải để con biết nhận và sửa lỗi. Ông luôn muốn là bạn của con, muốn nghe con tâm sự và tâm sự với các con, tôn trọng mọi việc làm, nguyện vọng của các con.

Ông rất thích con theo nghề viết, nhưng khi con gái lớn là Sông Hồng quyết định thi đại học khối A, chọn học ngành Tự động hoá xây dựng thì ông không ép. Rồi khi Sông Đông học xong đại học, nếu đi làm thì nhà sẽ có thêm một suất lương, nhưng chị lại muốn theo học Đại học Sân khấu điện ảnh.

Chị Sông Đông kể: “Ba tôi đã động viên để tôi cứ tiếp tục học, dù biết là ông sẽ phải gánh vác khó khăn thêm vài năm nữa. Ba luôn khích lệ các con càng học nhiều càng tốt, bởi tài sản lớn nhất ba để lại cho các con là... tri thức. Những năm ba tôi ốm, tôi từ chối học lớp cao cấp chính trị, vì lớp học này giờ giấc rất nghiêm túc. Biết chuyện, ba đã khuyên tôi nên đi học, ba sẽ cố gắng ít ốm để con đi học.

Đầu năm 2007, tôi nhận được bằng và ba tôi đã rất hài lòng”. Dù các con đã trưởng thành cả, nhưng nếu thấy con về muộn là ông lại ra phòng khách chong đèn chờ con về. Vì vậy, các con ông luôn có thói quen về đúng giờ và không dám đi chơi khuya.

Cả cuộc đời yêu trẻ thơ

Không chỉ yêu thương con mình, nhà thơ Phạm Hổ còn có tấm lòng yêu trẻ vô bờ bến. Ông rất dễ xúc động, tâm hồn ông trong vắt, tươi trẻ. Bạn hữu bảo rằng, nhờ vậy mà thơ văn của ông rất dễ hoà nhập với trẻ em, dễ đưa trẻ đến với thế giới thần tiên do ông tạo dựng với nàng tiên ốc, chú bò chiều chiều ra sông uống nước lại ò... lên tìm bạn, với cô bé múc bát nước để chỗ vắng, rồi hồi hộp nấp sau khe cửa, rình xem mặt trời xuống uống nước...

Ngòi bút điêu luyện được ông thổi cả hồn vào Hoa, Quả, vào những món đồ chơi xinh xắn, chim chóc, động vật để chúng sống động, hấp dẫn con trẻ. Ông đã hiến dâng trọn vẹn những tinh tuý của tâm hồn mình cho trẻ em. Trái tim nhân hậu của ông đầy ắp những vần thơ dí dỏm, ngộ nghĩnh, trong veo, giàu trí tưởng tượng, vui tươi.

Thế hệ sinh năm 1960 đã được học rất nhiều bài thơ dễ nhớ, dễ hiểu với nhịp điệu 4 chữ, 5 chữ rất vui tươi, dí dỏm của ông như Xe cứu hoả, Mười quả trứng tròn, U ốm... Những bài thơ gieo vào tuổi thơ sự hồn nhiên, ông như người thầy đầu tiên dạy trẻ em tình yêu quê hương, gia đình, con người, vạn vật thật mà lạ của thiên nhiên...

Chị Sông Đông kể: “Hồi còn dạy ở Cung Thiếu nhi, lương ít, nhưng trời nắng chang chang ba vẫn đạp xe từ nhà tới Cung để dạy các em. Ba thường mang giấy, bút, vở, truyện của nhà gói vào những phong bì nho nhỏ, do chính tay ông làm để làm quà tặng các cháu. Những năm cuối đời dù rất yếu, nhưng ba vẫn tới Cung dạy các cháu”.

Ông quả đã “đi hết con đường” và để lại một mảnh gương, một trái tim yêu trẻ ở đời. Ông như cây dừa xanh của xứ dừa, cao vòi vọi giữa trời xanh, toả bóng mát và đơm trái ngọt lành cho con trẻ.        

Hà Tiên
(Ghi theo lời kể của chị Phạm Sông Đông - con gái nhà thơ Phạm Hổ)