Thâm cung bí sử (104 - 3): Đổ mồ hôi lấy gạch

Về đến nhà, việc đầu tiên là ông đưa cái giỏ tre cho bà Chế (vợ ông). Khoảng một nửa cái giỏ tre đựng cua đồng. Bà Chế đổ cua ra chậu rửa sạch rồi bóc bỏ mai cua, cho vào cối đá giã nhỏ, lọc lấy nước để nấu canh với rau mồng tơi. Bà cũng để lại khoảng 10 con ngon nhất đem rang muối cho chồng uống rượu. Rượu nếp do bà Chế tự nấu, ngâm với củ cây khúc khắc. Các lương y nói rằng để mạnh xương cốt, củ khúc khắc đứng đầu bảng. Quê tôi rất nhiều cây khúc khắc. Chỉ cần lên núi đào một buổi là tha hồ ngâm rượu.

Vào bữa cơm tối, bao giờ ông Diên cũng hỏi vợ một câu: “Bà thấy có ai đổ móng làm nhà mới không?”. Ông Diên rất quan tâm đến điều này. Có ai đổ móng làm nhà mới là ông đến giúp ngay. Ông làm rất tích cực, đào đất, khuân đá không bao giờ ngơi tay. Cả buổi ông Diên không nghỉ giải lao mà làm liên tục. Đến bữa, dù gia chủ có mời khô nước bọt, ông Diên cũng không ở lại ăn cơm mà chỉ xin bốn viên gạch mang về. Ông bắt đầu làm việc này từ khi thằng Phúc con trai ông đầy tuổi thôi nôi. Ông nói với vợ: “Trách nhiệm của vợ chồng mình là phải làm cho con một cái nhà ngói. Con lớn lên, ở cái nhà tranh lụp xụp này thì không hỏi được vợ đâu”. Thằng Phúc sinh ra không bị còng lưng mà mặt mũi sáng sủa, dân gian có câu “mẹ cú con công” là thế. Khi đi học, thằng Phúc học rất giỏi, luôn đứng đầu lớp, giấy khen dán đầy nhà. Mỗi lần con trai mang giấy khen về, ông Diên lại nói với con: “Con giỏi lắm. Bố mẹ sẽ làm nhà ngói cho con”. Ông trồng hai bụi tre và tám cây xoan trong vườn. Sau này gỗ xoan sẽ làm kèo, làm cột và tre sẽ làm rui mè, đòn tay. Nhưng tre và gỗ thì ông trồng được, còn gạch thì ông không trồng được mà phải đổi bằng mồ hôi. Thuở học trò, tôi hay kiếm gạch đem về cho ông Diên. Trường tôi xây cổng trường, thừa khoảng vài chục viên gạch, tôi nhặt ném hết xuống ao trường và mỗi ngày lấy hai viên đem về cho ông Diên. “Con lấy đâu ra những viên gạch đẹp thế này?”. “Trường con xây cổng trường, còn thừa một ít gạch”. “Con hỏi xin thầy hẳn hoi chứ?”. “Vâng ạ!”. “Phải như thế chứ. Quân, sư, phụ cơ mà. Trước hết là vua, sau đó đến thầy rồi mới đến bố. Ba chữ này ông học mót của thiên hạ chứ ngày trước ông có được đi học chữ đâu”. Sau khi cất 2 viên gạch cẩn thận, ông Diên cho tôi một vốc ổi sim. Nhà ông có cây ổi sim chi chít quả nhưng trái chỉ bằng quả sim thôi. Ổi sim ăn thơm và ngọt lịm. Loại trái cây này còn có thể làm thuốc nữa. Ai bị đau bụng đi ngoài đến xin ông Diên mấy trái ổi sim non nhai với muối trắng là đỡ ngay.

Ông Diên lo công việc ngoài đồng, còn mảnh vườn, đàn gà, con lợn là công việc của bà Chế. Vườn rau nhà bà Chế tốt lắm và sạch 100%. Không bao giờ bà Chế phun thuốc trừ sâu cho rau mà bắt sâu bằng tay. Lũ sâu rau ban ngày chui xuống đất, đêm mới bò lên ăn lá, cứ soi đèn mà bắt là hết. Bà Chế không tưới nước phân đạm cho rau mà bón phân chuồng nên rau của bà ăn rất ngọt. Ai nhỡ bữa rau cứ đến nhà bà Chế xin.

(Còn nữa)

Tiểu phẩm của Khánh Hoàng