Thâm cung bí sử (99 - 1): Ăn cám rang đi học

Và đó là thất bại của cả một đời người, ông không thể cứu vãn được. Đó là tâm sự của ông Ngô Đình Cung. Và toàn bộ loạt bài sau đây là chuyện riêng trong nhà ông, do chính ông Cung kể lại.

Tôi mồ côi bố từ năm lên 3 tuổi. Mẹ tôi không đi bước nữa mà ở vậy thờ chồng nuôi con. Mẹ góa con côi, nhà nghèo lắm không bao giờ đủ gạo ăn. Gạo mẹ tôi đựng trong cái vại sành. Sáng dậy tôi ngồi ôn bài trước khi đến trường, mẹ tôi cũng dậy thổi cơm sáng. Nghe tiếng cái miệng bò gạo cạo sồn sột xuống đáy cái vại sành, tôi biết là nhà đã hết gạo. Hết gạo thì đến bữa mẹ sẽ ăn ít đi hoặc chỉ ăn mấy miếng khoai lang hấp trong niêu cơm để dành phần cơm cho tôi. Dù ăn uống tằn tiện đến mấy thì nhiều hôm vẫn không có gạo để thổi cơm. Đó thường là tháng 3 và tháng 8, hai tháng đói nhất trong năm. Những ngày đói nhất ấy, bữa ăn của hai mẹ con tôi là cám rang. Cám gạo rang lên rồi dùng một chiếc lá sim làm muôi xúc bỏ vào miệng rồi uống nước vào cho nở ra. Những ngày đói tôi vẫn ăn món đó để đi học.

Thuở nhỏ, tôi cũng ham chơi và lười học như nhiều đứa trẻ khác. Lớp 1 tôi bị đúp, lớp 2 đúp và lớp 3 cũng đúp. Đi họp phụ huynh biết con trai đội sổ, đứng cuối lớp, về nhà mẹ tôi không đánh, không mắng tôi mà chỉ ngồi khóc lặng lẽ. Dòng nước mắt của mẹ chạy dài trên má khiến tôi ân hận lắm. Từ năm lớp 4 trở đi, tôi quyết chí học hành và năm nào cũng đứng đầu lớp. Ám ảnh của tuổi thơ tôi là cái đói. Triền miên bị đói. Cả thời niên thiếu tôi chưa bao giờ được ăn no. Tôi mong ngày mong đêm cho đến 17 tuổi để xung phong đi bộ đội. Nhà con một không phải đi bộ đội nhưng tôi rất muốn nhập ngũ. Lý do rất đơn giản là vào bộ đội thì được ăn no. Có một đơn vị bộ đội đóng quân trong làng tôi. Đến bữa cơm, nhìn anh nuôi của họ xới chảo cơm trắng đầy ắp và chia cho mỗi tiểu đội một xoong, tôi thèm lắm, nuốt nước bọt ừng ực. Vì thế mà tôi quyết đi bộ đội. Vào đơn vị tôi thỏa sức ăn no, nhất là bữa sáng. Bữa sáng đơn vị tôi ăn ngô bung và nhiều anh cựu binh không ăn. Các anh ấy mang suất ngô bung của họ đến cho tôi và tôi ăn hết sạch, sướng ơi là sướng.

Buổi sáng lên đường nhập ngũ, hình ảnh đọng lại trong tôi là cái dáng tội nghiệp của mẹ và mái nhà tranh lụp xụp. Mái nhà ấy dột tứ tung. Những đêm mưa mẹ tôi phải nằm chỗ bị dột ướt và dành chỗ giường khô cho tôi. Trên đường ra trận, tôi tự thầm hứa với mình là sau chiến tranh sẽ xây cho mẹ một ngôi nhà ngói để không bao giờ bị dột. Và năm 1976, tôi đã làm được điều này. Đêm đầu tiên ở trong ngôi nhà mới, mẹ tôi không sao ngủ được. “Mẹ mừng quá không muốn ngủ”.

(Còn nữa)

Khánh Hoàng (ghi)