Thế giới của những kẻ bắt cóc tống tiền tại Brazil: Mối đe dọa không của riêng ai

> Tham tán ĐSQ Việt Nam tại Brazil bị bắt cóc
> Tham tán ĐSQ Việt Nam kể về "28 giờ khủng khiếp"

Ngày 17/8/2008, Tham tán chính trị Việt Nam tại Brazil, ông Vũ Thanh Nam đã bị bắt cóc khi tham quan thành phố Rio de Janeiro. Sau khi ông tự trốn thoát, Brazil đã huy động lực lượng đông đảo tìm kiếm những kẻ có tội, bởi ông là nhân viên ngoại giao đầu tiên bị bắt cóc tại nước này. Còn thực tế, bắt cóc đã trở thành phần “chuyện thường ngày” trong đời sống của người Brazil.

Nhân viên ngoại giao đầu tiên bị bắt cóc

Khoảng trưa 16/8, khi đang thả bộ trên đường Paineiras gần tượng Chúa cứu thế nổi tiếng ở phía Bắc Rio de Janeiro, ông Nam cùng 3 người thân là bố và 2 người anh em bất ngờ bị một nhóm 12 tên có vũ trang, bịt mặt chặn lại.

Kênh truyền hình Brazil Globo dẫn lời phát ngôn viên cảnh sát cho biết, ban đầu bọn cướp chỉ lấy đi một số vật dụng cá nhân nhưng sau đó chúng đã bắt giữ ông Nam khi ông tiết lộ bản thân là một nhà ngoại giao.

Trước đó không lâu, nhóm này cũng chặn một xe buýt chở 45 khách du lịch Trung Quốc gần đó và bắt giữ 3 người. Nhóm bắt cóc đã đưa ông Nam và 3 người Trung Quốc lên một chiếc xe thùng bịt kín đến nhốt trong một căn phòng khoảng 9 mét vuông trong khu ổ chuột Fazendinha, ngoại ô Rio De Janeiro. Ông Nam và những du khách Trung Quốc bị giam ở đó “từ khoảng 2 giờ chiều 16/8 và sau 28 giờ họ đã tự giải thoát”.

Ngay sau khi ông Nam được an toàn, ngày 19/8, cảnh sát Brazil đã mở chiến dịch an ninh tại khu ổ chuột Vila Cruzeiro ở Rio de Janeiro, để truy lùng nhóm bắt cóc và nơi đã giam Tham tán đại sứ quán Việt Nam Vũ Thanh Nam và 3 người Trung Quốc.

Cảnh sát Brazil tấn công khu ổ chuột ông Nam bị giam giữ.

Khoảng 400 nhân viên an ninh, cảnh sát đặc nhiệm Brazil trang bị “tới tận răng”, dưới sự chỉ đường của một trong 3 con tin người Trung Quốc là Liu Chang Hong đã nhanh chóng tiến vào khu ổ chuột và xác định ngôi nhà mà những kẻ bắt cóc đã giam giữ 4 người.

Globo cho hay, trong cuộc truy lùng đã xảy ra đọ súng giữa cảnh sát và lực lượng tội phạm. Tên Douglas Gouveia Ferreira trong nhóm tội phạm đã bị bắn gục tại chỗ. Ba tên còn lại bị bắn trọng thương và bị bắt giữ. Tuy nhiên, cảnh sát không khẳng định những đối tượng trên có liên quan tới vụ bắt cóc ông Vũ Thanh Nam, bởi khu này chứa nhiều thành phần phức tạp.

Dù sao việc ông Nam cùng những người Trung Quốc trốn thoát được đã mang tới một kết thúc may mắn và tốt đẹp. Nhiều người khác đã mất mạng sau khi rơi vào tay những kẻ bắt cóc, dù gia đình họ đã thuận theo mọi yêu sách. Bắt cóc cùng hàng loạt tội ác khác hiện vẫn đang lan tràn ở Brazil.

Tội phạm, vấn nạn chưa có thuốc giải

Theo Wikipedia, Brazil hiện đang gặp vấn đề với nhiều loại hình tội phạm. Các thành phố lớn như Sao Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte và Recife có tỉ lệ giết người cao nhất nước. Trung bình có 23,8 vụ giết người/100.000 dân.

Năm 2006, đã có 46.660 người bị giết ở Brazil, giảm đi một chút so với 47.578 người hồi năm 2005. Năm 2003 hiện vẫn giữ mức “kỷ lục quốc gia” của Brazil với 51.043 người bị sát hại. Tổng cộng hơn 500.000 người đã bị chết bằng súng ở Brazil trong khoảng thời gian từ 1979 tới năm 2003

Các vụ phạm tội nghiêm trọng bao gồm cướp, cướp có vũ trang và tấn công tình dục đang ở mức rất cao, đặc biệt là tại Belo Horizonte, Recife và các thành phố lớn khác. Đánh cắp xe hơi xảy ra như cơm bữa, nhất là ở các thành phố lớn.

Cư dân địa phương và cả du khách thường bị tội phạm “hỏi thăm” trong các sự kiện công cộng đông người như Carnaval. Các băng tội phạm có tổ chức hoạt động rất mạnh, bao gồm các băng nổi tiếng như Comando Vermelho, Amigos dos Amigos và Primeiro Comando da Capital. Các cuộc chiến giữa những băng nhóm tội phạm vì thế cũng tăng lên, gây ra không ít vụ đổ máu.

Không chỉ có tội phạm thông thường, tội phạm công nghệ cao hiện cũng đang phát triển mạnh ở Brazil. Hiện 8/10 hacker mũ đen của thế giới đều nằm ở Brazil. Brasilia, thủ đô của Brazil, từng là nơi nằm ngoài làn sóng tội phạm và bạo lực. Nhưng giờ cả thành phố này cũng không thoát khỏi xu hướng chung khi nạn trộm cắp đang tăng lên.

Các phương tiện giao thông công cộng, khách sạn, điểm du lịch là những nơi tập trung nhiều hoạt động tội phạm, dù thực tế tội ác có thể xảy ra bất kỳ ở đâu và vào lúc nào tại Brazil. Trong số đó, nạn bắt cóc đang khiến người ta đau đầu nhất.

Căn phòng (ảnh trên) và địa điểm nơi ông Nam bị giam giữ.

“Kinh đô của những kẻ bắt cóc”

Thành phố được coi là “kinh đô của những kẻ bắt cóc” ở Brazil hiện nay là Sao Paolo. Bác sĩ phẫu thuật tạo hình Juarez Avelar, một người dân của Sao Paolo, cho biết, ông chẳng bao giờ lo thất nghiệp.

Avelar vừa phẫu thuật tạo hình đôi tai cho 8 bệnh nhân, tất cả đều bị những kẻ bắt cóc cắt cụt và gửi về cho gia đình. “Tôi sẽ cố để xóa đi những khuyết tật trên cơ thể các nạn nhân bị bắt cóc” - Avelar nói - “ Nhưng tôi sẽ không thể xóa bỏ các dấu ấn về mặt tinh thần mà họ đã trải qua”.

Theo các chuyên gia tâm lý, bắt giữ một người không có vũ khí, không có khả năng tự vệ làm con tin sẽ khiến  không chỉ nạn nhân mà cả gia đình họ bị tê liệt về tinh thần và thể chất. Bắt cóc sẽ tạo cơ hội cho việc đưa ra yêu sách về tài chính hoặc các yêu sách khác.

Tại Sao Paolo, khi các vụ cướp của giết người diễn ra ngày càng nhiều, người giàu có bắt đầu mua xe chống đạn, thuê vệ sĩ và mua máy bay trực thăng để đi làm. Vậy là làn sóng bắt cóc bắt đầu đổ ra. Từ chỗ chỉ có những vụ cướp giật lặt vặt, những tay anh chị bắt đầu tính tới chuyện bắt những “con gà béo” thuộc lớp trung lưu trở lên để gia đình họ phải “xì” tiền.

Một khu ổ chuột ở Sao Paulo.

Rất nhiều vụ bắt cóc hiện do một nhóm các thanh niên trẻ ở Rio thực hiện. Chúng thường yêu cầu khoản tiền chuộc từ 500 tới 10.000 USD tùy vào loại mục tiêu. Sự lan tràn của các vụ bắt cóc khiến người ta phải than lên rằng Sao Paolo đang nằm dưới quá trình “Colombia hóa” với ám chỉ tới những thành phố có nạn bắt cóc cao như Bogota và Medellin của Colombia. Thực tế Sao Paulo hiện có gấp hai số vụ bắt cóc so với Bogota, mặc dù dân số ở đây đông hơn tới ba lần.

Người giàu, tất nhiên sẽ trở thành những mục tiêu dễ hạ. Năm 2002,  một trong những ông trùm về quảng cáo ở Brazil, Washington Olivetto, đã bị bắt cóc bởi một băng tội phạm có tổ chức. Trùm băng nhóm, tên Mauricio Hernández Norambuena, đang bị truy nã ở Chile vì tội bắt cóc và giết người, đã suýt chút nữa thì kiếm được 6 triệu USD từ gia đình Olivetto.

Để có tiền, những kẻ bắt cóc buộc Olivetto viết thư về nhà. Sau vài tuần bị giam giữ, ông cầu khẩn chúng: “Tôi đang cố gắng kiểm soát trạng thái thể chất và tinh thần của bản thân. Tôi sắp bị đau tim. Tôi không muốn chết”.

Những kẻ bắt cóc trả lời ông lạnh lùng: “Trông ông vẫn chưa tới mức tuyệt vọng đâu. Sự cố gắng của ông là chưa đủ với mục tiêu của chúng tôi. Chúng tôi vẫn đang thương thảo với gia đình ông”.

Sau 53 ngày thương thuyết liên tục thông qua các đoạn quảng cáo chứa mật mã giữa đôi bên, khi gia đình Olivetto đang chuẩn bị giao tiền thì một người ở Sao Paolo phát hiện thấy có nghi vấn ở nơi ông bị giam giữ và báo cho cảnh sát.

Một đội cảnh sát đặc nhiệm của Brazil lập tức tới nơi, bắt giữ Norambuena cùng 5 cộng sự của y và giải thoát cho Olivetto. Các nhà điều tra sau đó cũng phát hiện thấy một hệ thống 5 căn hộ cho thuê chuyên dùng để phục vụ cho các vụ bắt cóc.

Nhà thiết kế Washington Olivetto từng bị bắt cóc hồi năm 2002.

Nghèo khổ, tội ác và tiền

Phần lớn các vụ bắt cóc ở Brazil đều không phức tạp lắm. Bởi người thực hiện các vụ phạm tội đó là những tay anh chị xuất thân từ các khu vực nghèo khổ ở Brazil, muốn dùng bắt cóc làm phương tiện kiếm cơm sau khi các hình thức phạm tội khác đã mang lại ít “màu” hơn.

Để tìm một “con mồi” chẳng có gì khó khăn. Chỉ cần dựa vào quần áo, phương tiện đi lại, nơi ở của nạn nhân là có thể xác định họ thuộc thành phần nào trong xã hội. Thực tế nghiệt ngã này đã khiến Julinho do Carmo, chủ một tiệm làm tóc mới giàu lên, cùng cha mẹ ông, bị 5 gã đàn ông bắt cóc.

Julinho cho biết ban đầu những kẻ bắt cóc theo dõi một chiếc xe Hyundai. Nhưng rồi chúng thấy chiếc Mercedes hạng sang sản xuất năm 1997 của anh. Cả bọn đã bắt cóc gia đình Julinho ngay bên ngoài ngôi nhà của họ ở vùng ngoại ô.

Chúng tống cả gia đình lên một chiếc xe tải và chạy tới khu ổ chuột Favela Pantanal. Trong khi bọn bắt cóc đang yêu cầu số tiền chuộc trị giá 30.000 USD, từ chị của Julinho, một tên đã rút súng chĩa vào đầu anh. Thế rồi đột ngột có tin cảnh sát đang ùa tới khu ổ chuột, khiến cả 5 tên bỏ chạy, gia đình Julinho may mắn được giải thoát.

“Chiếc đồng hồ Rolex, nhẫn, xe hơi... Giờ tôi chẳng thấy an toàn với chúng nữa” - Julinho nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây - “Tôi đã bán chiếc Mercedes và mua một chiếc Fiat rẻ tiền.’’

Julinho vẫn còn rất may mắn.Celso Daniel, thị trưởng Santo André, một khu vực hành chính nằm trong Sao Paolo, đã bị bắt cóc và giết chết sau khi rời khỏi một nhà hàng cùng bạn. Có người nói đối thủ chính trị đã giết ông.

Tuy nhiên nhiều người khác cho rằng có thể sau khi phát hiện đã bắt giữ một chính trị gia và khó kiếm được tiền từ “con mồi”, những kẻ bắt cóc đã giết ông cho rảnh nợ... Kể từ đó tới nay, cảnh sát đạt được rất ít tiến triển trong vụ này.

Người giàu không phải là những nạn nhân duy nhất. Những người bình thường cũng không thoát khỏi bị bắt cóc. Giới tội phạm Brazil hiện nay thường sử dụng chiến thuật gọi là “bắt cóc chớp nhoáng”. Chúng chộp lấy con mồi, lôi lên xe rồi chạy lòng vòng. Sau khi lột sạch tài sản của nạn nhân, chúng rút tiền từ thẻ ATM của họ cho tới khi không thể lấy thêm được gì nữa thì trả tự do. Chung quy những gì chúng muốn cũng chỉ là tiền mà thôi.

* Còn nữa

Hương Giang