Tiến sĩ 9X đưa công nghệ nano mới về Việt Nam, giúp tiết kiệm hàng tỷ đồng

Tiến sĩ Nguyễn Viết Hương sinh năm 1990 tại Hà Tĩnh, hiện là Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật vật liệu, trường Đại học Phenikaa (Hà Nội). Anh sở hữu 1 bằng độc quyền sáng chế quốc tế; 43 bài báo khoa học công bố trên tạp chí khoa học quốc tế, trong đó 35 bài thuộc danh mục Q1 (nhóm tạp chí uy tín nhất).

Với những thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học, tiến sĩ Hương là 1 trong 19 cá nhân vào đề cử Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2024. Trước đó, anh là chủ nhân của Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng 2024.

Học tập để làm rạng danh 2 chữ Việt Nam

Bước ngoặt đầu tiên trên con đường học thuật và nghiên cứu của anh Hương bắt đầu từ việc thi đỗ chuyên Toán (khối THPT chuyên, trường Đại học Vinh). Tại đây, anh được thầy cô dìu dắt, phát triển tư duy về tự nhiên. Sau khi thi đỗ thủ khoa trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), anh Hương may mắn nhận học bổng đi đào tạo tại các cơ sở nước ngoài bằng ngân sách Nhà nước.

Tạm biệt quê hương, chàng trai trẻ bắt đầu hành trình du học ở tuổi 19. Anh lựa chọn theo đuổi ngành Khoa học vật liệu và Công nghệ nano tại Học viện Khoa học ứng dụng quốc gia Lyon - trường đào tạo kỹ sư hàng đầu nước Pháp.

“Việc chọn ngành học có ảnh hưởng lớn từ cha tôi - một cựu chiến binh tình báo kỹ thuật hải quân. Ông khuyên tôi, xu thế phát triển của thế giới sẽ phải qua những tiến bộ của công nghệ nano” , anh Hương kể.

Những ngày đầu tiên du học ở Pháp, chàng trai Việt bị sốc vì chương trình kỹ sư học phần đại cương rất nặng. Khi đó, trình độ tiếng Pháp của anh mới chỉ hiểu được 30% những gì thầy cô giáo giảng trên lớp. Về nhà, anh phải tự học, tự tìm hiểu, nỗ lực học tiếng Pháp cấp tốc.

Anh Hương tâm niệm, những may mắn bản thân được trải nghiệm ngày hôm nay là nhờ học bổng ngân sách Nhà nước. Vì vậy, việc chăm lo học tập không chỉ là việc cá nhân mà còn để làm rạng danh hai chữ Việt Nam.

“Chính suy nghĩ đó tiếp thêm động lực, giúp tôi vượt qua những khó khăn nơi đất khách quê người, để bứt phá và kết thúc chương trình kỹ sư với kết quả đầu ra đạt thủ khoa toàn khoá” , anh Hương tự hào nhớ lại những năm tháng tuổi trẻ tuy vất vả nhưng vẻ vang.

Kết thúc chương trình học kỹ sư và thạc sĩ tại Pháp, anh Hương xác định sẽ theo đuổi con đường nghiên cứu dài lâu. Tiếp tục hành trình học tập miệt mài, không ngừng nỗ lực, năm 2018, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khi mới 28 tuổi và vinh dự được nhận giải thưởng luận án tiến sĩ xuất sắc của Hội Hóa học Pháp - Lĩnh vực Hóa học chất rắn.

Mở đường công nghệ chế tạo nano tiên tiến

Sau 9 năm học tập và nghiên cứu tại nước bạn, tiến sĩ Hương được tiếp cận và làm chủ được công nghệ lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển (SALD), đây là một trong những công nghệ chế tạo nano tiên tiến nhất hiện nay.

Dù khi ấy nam tiến sĩ được một số cơ sở nghiên cứu đề xuất vị trí làm việc lâu dài, có nhiều điều kiện để phát triển sự nghiệp ở nước ngoài. Thế nhưng ý nghĩ phải đưa công nghệ SALD làm chủ được về Việt Nam luôn thôi thúc tiến sĩ Hương trở về đóng góp cho quê nhà.

Sau khi trở về Việt Nam, tiến sĩ Hương trở thành giảng viên trường Đại học Phenikaa. Năm 2022, dưới sự hỗ trợ của nhà trường và Tập đoàn Phenikaa, anh cùng nhóm nghiên cứu xây dựng thành công hệ thống SALD.

Đây là hệ thống lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển đầu tiên trong nước, đánh dấu bước ngoặt lớn, cho phép chế tạo các màng mỏng nano ôxít kim loại bán dẫn với mức độ điều khiển bề dày tới từng đơn lớp nguyên tử. Nhóm nghiên cứu công nghệ SALD đã và đang ứng dụng màng mỏng bán dẫn nano trong các linh kiện quang điện tử, cảm biến khí, pin năng lượng mặt trời, pin lưu trữ.

Theo nhóm nghiên cứu, việc tự chủ trong phát triển hệ thống thiết bị công nghệ cao cho lắng đọng màng mỏng nano này không chỉ giúp các cơ sở nghiên cứu tiết kiệm hàng tỷ đồng so với việc nhập khẩu thiết bị thương mại, mà còn mở ra cơ hội lớn cho các hướng nghiên cứu mới và phục vụ công tác đào tạo.

“Công trình này khiến tôi tự hào, bởi lời hứa với bản thân phải mang được điều tốt đẹp đã học về Việt Nam thành hiện thực. Việc tiếp theo là hiện thực hóa tiềm năng của nó thành các công trình ứng dụng cụ thể, mang lại giá trị thiết thực cho cuộc sống” , tiến sĩ Hương nói.

Thành công bước đầu của anh và nhóm nghiên cứu gây sự chú ý của cộng đồng nghiên cứu khoa học và nhận được sự hợp tác từ một số nhóm nghiên cứu ở các trường đại học tại Hàn Quốc, Pháp, Đài Loan, Malaysia, mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.

Trở là một trong ba nhà khoa học trẻ vào đề cử Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2024, tiến sĩ Hương khiêm tốn cho rằng bản thân may mắn, vì vẫn còn rất nhiều bạn trẻ xuất sắc khác, họ ngày đêm lao động và cống hiến.

Vừa là nhà khoa học, nhà giáo dục, anh Hương tâm niệm phương châm sống gói gọn trong hai từ "cống hiến". Với nam tiến sĩ, động lực thúc đẩy anh tiến lên trong sự nghiệp nghiên cứu chỉ đơn giản là ước muốn để lại dấu ấn tốt đẹp trong cuộc đời. “Dấu ấn tốt nhất mà tôi có thể để lại cho đời là những công trình khoa học có ý nghĩa, là các thế hệ học trò giỏi giang, biết sống vì cộng đồng”, tiến sĩ Hương bày tỏ.