Tìm kiếm dấu tích người tuyết

Bryan Sykes - người đang lãnh đạo cuộc tìm kiếm người tuyết bằng phương pháp phân tích gene di truyền.

Yeti, Bigfoot, Sasquatch và Yowie chỉ là một trong vài cái tên mà người ta vẫn dùng để gọi người tuyết - được cho là có kích cỡ khổng lồ và chỉ xuất hiện rồi biến mất rất nhanh trong những lần chạm trán với con người, không đủ lâu để người ta ghi lại hình ảnh của chúng.

Trong nhiều năm, hàng trăm vụ chạm trán với người tuyết bí ẩn đã được ghi lại trên thế giới. "Chứng cứ" được lưu trữ lại dưới rất nhiều dạng, từ các bức ảnh chụp những sinh vật lông lá xồm xoàm, cho tới các đoạn video nghiệp dư ghi lại "người tuyết", các nhúm lông và dấu chân. Nhưng không một chứng cứ nào thực sự thuyết phục người ta về sự tồn tại của người tuyết.

Nhằm giải quyết bí ẩn xung quanh người tuyết, một nhóm khoa học gia gồm các chuyên gia Anh và Thụy Sĩ đã triển khai dự án săn lùng sinh vật thuộc họ người Oxford-Lausanne. Dự án được xem là kế hoạch lớn nhất và toàn diện nhất nhằm điều tra các vết tích mà người tuyết để lại. Ý tưởng của dự án bắt đầu vào năm 2011, khi Bryan Sykes - một giáo sư gene di truyền ở Đại học Oxford - viếng thăm Tiến sĩ Michel Sartori, Giám đốc Bảo tàng Động vật Lausanne tại Thụy Sĩ. Chỉ vì sự tò mò thuần túy, Sykes đã xem xét thư viện sách của bảo tàng về các động vật huyền bí, gồm 40.000 tài liệu và các bức ảnh từ một bộ sưu tập do nhà khoa học gốc Bỉ - Pháp là Bernard Heuvelmans hiến tặng. Ông là một nhà động vật học khá nổi tiếng, đã dành gần như cả đời để tìm kiếm các sinh vật huyền bí.

Sykes và Sartori đã băn khoăn tự hỏi rằng liệu họ có thể phát triển tiếp công việc của Huevelmans và nhờ đó mở rộng hoạt động trưng bày của bảo tàng? "Chúng tôi đã nghĩ tới việc mở rộng bộ sưu tập mẫu vật được trưng bày nếu chúng tôi có thêm các mẫu chứng cứ về sinh vật huyền bí như người tuyết" - Sartori nói. Vậy là hai người đã bắt tay vào giúp dự án săn lùng dấu tích người tuyết ra đời.

Đi tìm câu trả lời trong các chuỗi gene di truyền

Ý tưởng của nhóm là kêu gọi tất cả các cá nhân từng đụng mặt với người tuyết trên thế giới gửi cho họ các mẫu chứng cứ về sinh vật bí ẩn này. Sau khi có được chứng cứ, nhóm sẽ dùng kỹ thuật phân tích ADN để kiểm tra từng mẫu một và so sánh nó với một ngân hàng ADN đã tồn tại. Sykes cho biết nhóm của ông sẽ tập trung vào phân tích các mẫu lông tóc của người tuyết.

Lông và tóc là các vật liệu có giá trị cao bởi chất keratin chứa trong nó. Keratin giống như một thứ nhựa sinh học, giúp bảo vệ phần thân tóc và ADN chứa bên trong khỏi tình trạng nhiễm bẩn và thoái hóa như ở các phần cơ thể khác, ví dụ như răng và xương. Một khi các nhà khoa học đã trích xuất được mẫu ADN, họ sẽ so sánh nó với hàng tỉ mẫu khác đã được thu thập, như tại Genbank, một ngân hàng dữ liệu ADN do Viện nghiên cứu Y học Quốc gia Hoa Kỳ điều hành.

Nếu các mẫu ADN này khác với những mẫu đã tồn tại, rất có thể nó thuộc về một loài sinh vật mới. Càng nhiều mẫu ADN được mang ra so sánh, người ta càng dễ có được một kết luận chuẩn xác hơn. Tuy nhiên theo Albert Zink, một nhà nhân chủng học ở Học viện Bolzano, Italia, ngay cả khi nhóm tìm được một mẫu ADN không giống với kho dữ liệu di truyền, chưa chắc điều đó có nghĩa nó thuộc về người tuyết.

Hầu hết những cuộc "chạm trán" với người tuyết cho tới nay chỉ được ghi lại trong những bức ảnh mờ nhạt, khó thuyết phục.

Sẽ vén màn bí ẩn

Có thể nói, người tuyết hoặc các sinh vật huyền bí tương tự đã luôn mê hoặc nhân loại, thôi thúc chúng ta tìm hiểu và khám phá thế giới xung quanh mình. Người tuyết là lý do để gần đây một nhóm 38 chuyên gia tìm kiếm đã bắt đầu dấn thân vào khu bảo tồn tự nhiên Shennongjia, Hồ Bắc, Trung Quốc để săn lùng sinh vật huyền bí này. Và đó cũng là nguyên nhân để trong hơn 100 năm qua, vô số các đội tìm kiếm đã tỏa đi tới nhiều vùng núi, khu rừng, các hòn đảo, từ dãy Himalaya tới quần đảo Borneo, để tìm người tuyết bí ẩn.

Nhưng số phận của các cuộc tìm kiếm này, cũng như toàn bộ lĩnh vực nghiên cứu sinh vật huyền bí, có thể sớm được Sykes và đội của ông định đoạt. Nếu dự án Oxford Lausanne tìm thấy thứ gì đó thú vị, họ có thể thu hút sự chú ý từ giới khoa học. Nhưng khả năng lớn hơn là họ sẽ chỉ phát hiện các bằng chứng về việc người tuyết là sản phẩm của sự tưởng tượng, hoặc giả mạo.

Ví dụ như một ngón chân người tuyết đã nằm ở bảo tàng của Đại học Đào tạo bác sĩ phẫu thuật hoàng gia London kể từ những năm 1950 vừa mới được kiểm tra lại vào năm 2011. Kết quả là "ngón chân người tuyết" này thực tế là ngón chân người. Trước đó, vào năm 2008, các thử nghiệm trên một số mẫu lông người tuyết thu thập được ở Ấn Độ cũng cho thấy chúng chỉ là lông dê Himalaya. Vô số các chứng cứ khác đã cho những kết quả tương tự.

Nếu chuyện tương tự cũng diễn ra trong khuôn khổ dự án Oxford Lausanne, có thể thấy những thứ đang là "vị cứu tinh" cho cộng đồng nghiên cứu sinh vật huyền bí sẽ quay lại hại họ. Và theo Sartori, đó sẽ là lúc người ta nên bỏ cuộc hoặc chọn giải pháp im lặng. "Chúng tôi thách thức những người từng nói đã nhìn thấy người tuyết cho chúng tôi thấy một chứng cứ thực thụ. Nếu không, họ hãy dừng việc huênh hoang lại" - ông nói.

Thảo Nguyên (Theo BBC)