Triều Tiên: Sai một ly, đi bạc tỉ

Giới phân tích chỉ ra rằng có rất nhiều nguyên nhân để gây ra hiện tượng trên, bao gồm cả việc chia rẽ trong nội bộ Triều Tiên, hoặc đơn giản là nước này chưa thực sự xuất sắc trong khả năng làm chủ công nghệ tên lửa.

 

Một nửa các vụ thử thất bại

Vụ phóng tên lửa không thành được xem là màn tiếp thị hình ảnh thất bại cho Triều Tiên.

Không lâu sau khi rời bệ phóng vào lúc 7h38'55'' (giờ địa phương) ngày 13/4, từ bãi phóng Tongchang-ri ở huyện Cholsan, Tây Bắc Triều Tiên, tên lửa đẩy Unha-3 đã phát nổ thành nhiều mảnh và bị rơi khi cách bệ phóng hàng chục km về phía Nam. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết, tên lửa Triều Tiên đã phát nổ sau khi được phóng lên không trung 2 phút 15 giây, và các mảnh vỡ rơi xuống vùng biển Hoàng Hải, ngoài khơi Hàn Quốc và cả khu vực hải giới liên Triều.

Những người trong nghề nói rằng để tạo ra một quả tên lửa có khả năng kích hoạt và rời bệ phóng không quá khó khăn. Luồng khí siêu nóng, siêu nhanh thoát ra từ các động cơ tên lửa, tạo nên một sức đẩy khổng lồ giúp cả quả tên lửa bay lên trên không trung. Tên lửa Unha-3 của Triều Tiên sử dụng 2 loại nhiêu liệu lỏng trong hỗn hợp nhiên liệu của nó, gồm hydrazine và nitric acid. Các nhiên liệu này bốc cháy khi trộn lẫn và tạo ra sức đẩy kể trên. Nhưng đây chỉ là phần dễ dàng trong cuộc chơi.

Kiểm soát phản ứng của nhiên liệu và khiến phản ứng diễn ra tại nơi bạn muốn, khi nào bạn muốn, là điều khó khăn hơn nhiều. Đó là khi các kỹ sư kiếm được tiền và nó cũng khiến họ hao tổn rất nhiều trí óc. Đó là khi các quả tên lửa và tàu vũ trụ trong quá khứ tỏa sáng trong vinh quang, hoặc kết thúc trong thảm họa. "Bất kỳ ai cũng có thể tạo nên một quả tên lửa có thể được kích nổ. Nhưng kiểm soát nguồn năng lượng do tên lửa tạo ra lại là chuyện khác" - cựu quan chức cao cấp của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ  (NASA) Scott Pace, giám đốc phòng nghiên cứu chính sách không gian ở Đại học George Washington, nhận xét.

Tất cả năng lượng của tên lửa được kiềm giữ trong một lớp vỏ kim loại và được kiểm soát dần bằng thiết bị điện tử. Tên lửa sẽ tiêu tốn năng lượng bằng khoảng 1 tấn thuốc nổ TNT để đưa gói hàng chừng 80kg lên quỹ đạo với tốc độ gần 28.900km/h. Chỉ cần một sai lầm nhỏ, một linh kiện thiếu đồng nhất hay mất liên lạc trong thời gian ngắn, hay một bóng khí xuất hiện trong quá trình cháy và “bùm”, tai nạn sẽ xảy ra.

Năm 1986, tàu  Challenger đã nổ tung khi một quả tên lửa đẩy của nó rò khí nóng và thiêu cháy lớp vỏ chứa bình nhiên liệu chính. Hậu quả của tai nạn là 7 phi hành gia thiệt mạng. Các vấn đề khác về điều khiển cũng đã khiến không ít những con tàu vũ trụ bị hủy diệt. Trong đó khí động học, yếu tố giúp tên lửa bay thẳng hướng, là quan trọng nhất. Chuyên gia Jonathan McDowell ở Đại học Harvard  chỉ ra rằng nếu tên lửa xoay lòng vòng thay vì bay thẳng, nó có thể vỡ thành nhiều mảnh.

Ông cũng nói rằng các nước mới nghiên cứu tên lửa và phóng chúng lên không trung thường thất bại tới một nửa số trường hợp. Phi hành gia kỳ cựu John Glenn kể lại rằng ông và đồng nghiệp đã không khỏi kinh hoảng khi nhìn thấy một quả tên lửa Atlas nổ tung ngay trước mặt. Gần đây, công ty SpaceX của Mỹ đã 3 lần thất bại khi định phóng tên lửa Falcon 1, trước khi thành công vào 2 lần sau. Ngay cả những tên lửa mang tàu chở hàng Tiến bộ được đánh giá là hết sức tin cậy của Nga cũng từng kết thúc trong thảm họa. Hồi tháng 8 năm ngoái, tàu chở hàng Tiến bộ M-12M đã đột ngột đi chệch hướng khoảng 6 phút sau khi rời bệ phóng và rơi xuống dãy núi Altai. Nguyên nhân sau đó được xác định do sự cố của phần động cơ.

 

Lỗi từ trình độ con người?

Hiện người ta vẫn chưa rõ nguyên nhân gì đã khiến quả tên lửa của Triều Tiên vỡ tung. Có nguồn tin nói rằng tên lửa của Triều Tiên bị hỏng do nó quá cũ. Nhà phân tích quân sự của Nhật, Chiaki Akimoto, cho rằng tầng thứ hai của tên lửa sử dụng thành phần tên lửa đạn đạo R-27 của Liên Xô sản xuất từ rất lâu đời nên có thể không còn đủ độ tin cậy.

 

Đây cũng là quan điểm của Peter Crail, một chuyên gia thuộc Hiệp hội Kiểm soát vũ khí. Ông nói rằng "vấn đề dường như nằm ở việc tách tầng 1 với tầng 2 và việc kích hoạt tầng 2 của quả tên lửa". Trong khi đó chuyên gia Scott Snyder thuộc Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ, nhận định "vụ phóng tên lửa thất bại đã khiến dư luận chuyển sang nghi ngờ về sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Bình Nhưỡng" và có kẻ nào đó đã ngấm ngầm phá hoại "màn trình diễn pháo hoa" của Triều tiên.

Nhưng theo giới trong nghề, về mặt kỹ thuật, một quả tên lửa sẽ thất bại trong quá trình phóng nếu người ta không lắp đặt đúng các linh kiện của nó. Hàng chục ngàn thiết bị phải kết hợp với nhau một cách hoàn hảo và phải giao tiếp liên tục với nhau. Chỉ cần một sai lầm sẽ khiến thảm họa xảy ra. Đơn cử như tàu thăm dò Mars Odyssey của NASA vốn bay vào vũ trụ hồi năm 2001, đã phải đảm bảo 10.000 linh kiện rời phải kết hợp chính xác với nhau mới hoạt động một cách tốt đẹp.

 

Trước đó 2 năm, các chuyên gia của NASA đã làm hỏng một tàu thăm dò sao Hỏa trị giá 125 triệu USD chỉ vì trong lúc chế tạo người ta đã nhầm lẫn sử dụng đơn vị mét khối và một đơn vị đo lường khác của Anh.

Cựu quan chức NASA Hans Mark đánh giá phần lớn sai lầm và sự cố đều xuất phát từ con người. Ông chỉ ra rằng lỗi trong một bình chứa oxy đã suýt khiến phi hành đoàn tàu Apollo 13 thiệt mạng. Hoạt động liên lạc rất tồi giữa các kỹ sư và giới chức quản lý về các vấn đề xuất hiện cũng là nguyên nhân gây nên thảm họa nổ tàu con thoi trong năm 1986 và 2003. Mark tin rằng đây cũng sẽ là vấn đề lớn cho một đất nước bị cô lập và trình độ nghiên cứu khoa học tên lửa vẫn còn là một dấu hỏi như Triều Tiên.  

 

Hương Giang