Truy tìm bom nguyên tử thất lạc

“Thần Chết” lạc ở Greenland

Hôm 10/11, đài BBC loan tin động trời: quân đội Mỹ từng phải ném bỏ một quả bom nguyên tử xuống lớp băng tuyết dày ở miền bắc Greenland, sau khi một chiếc máy bay của họ gặp nạn ở đây hồi năm 1968 và đâm xuống đất, cách căn cứ không quân Thule chừng vài km.

Thule là căn cứ quân sự gần Bắc cực nhất của Lực lượng không quân Hoa Kỳ. Nó được xây dựng thời Chiến tranh lạnh đầu thập niên 50 (thế kỷ XX) đóng vai trò chiến lược và là mắt xích trong chuỗi radar Norad (hệ thống giám sát không phận Bắc Mỹ), phục vụ mục đích phát hiện mọi vụ phóng tên lửa của Liên bang Xô viết.

Lầu Năm Góc tin rằng Liên Xô sẽ tìm cách đánh phá căn cứ Thule trước khi mở một cuộc tấn công hạt nhân vào Mỹ. Do đó ngay từ năm 1960, Mỹ thực thi sứ mệnh quân sự mang mật danh “Chrome Dome”, trong đó sử dụng những chiếc “pháo đài bay” B52 trang bị vũ khí hạt nhân liên tục quần đảo xung quanh căn cứ Thule. Chúng có thể tiến thẳng đến Mátxcơva nếu thấy căn cứ bị đánh phá.

Máy bay B52G tương tự chiếc đã đâm xuống Greenland.

Tuy nhiên, vào ngày 21/1/1968, một trong những chiếc B52G đang thực thi nhiệm vụ bay tuần tra đã gặp sự cố cháy trên khoang và lao xuống mặt biển đóng băng gần hòn đảo lạnh giá này. Trước khi đâm xuống đất, chiếc máy bay đã phải vứt bỏ 4 quả bom H (bom nhiệt hạch) nó mang theo. Do liên quan đến vũ khí nguyên tử, một vấn đề nhạy cảm, nên rất ít người biết chính xác về vụ tai nạn này.

BBC tìm được các thông tin trên dựa theo một số tài liệu mới giải mật theo Luật Tự do Thông tin của Mỹ. Họ cũng gặp gỡ được hai trong số các phi công điều khiển chiếc máy bay gặp nạn là John Haug và Joe D’Amario. Những người này cũng xác nhận có một chiến dịch quy mô được tổ chức trong nhiều tháng kể từ thời điểm vụ tai nạn xảy ra để thu hồi hàng ngàn tấn băng nhiễm xạ.

Theo tài liệu mới giải mật, tới tháng 4/1968, quân đội Mỹ đã bí mật gửi tàu ngầm tới căn cứ Thule để tìm quả bom thất lạc với mã số 78252. Nhiệm vụ tìm kiếm này được xếp loại NOFORN nghĩa là không được tiết lộ với bất kỳ quốc gia nào.

Tuy nhiên cuộc tìm kiếm này đã không mang lại kết quả nào do những hạn chế về kỹ thuật cũng như việc nước bắt đầu đóng băng dày. Cuối cùng chiến dịch tìm kiếm quả bom hạt nhân bị mất cũng phải chấm dứt. Người Mỹ phải chấp nhận sự thật rằng họ không thể thu hồi quả bom bị thất lạc.

Bản danh sách tử thần

Điều đáng nói là vụ thất lạc quả bom ở Greenland không phải là sự kiện cá biệt. Trong thời gian Chiến tranh lạnh đã có hàng chục quả bom như vậy bị thất lạc. Các sự cố này được gọi là những “mũi tên gãy” (broken arrow). Tờ Spiegel cho hay, Bộ Quốc phòng Mỹ từng xác nhận họ đã có 11 “mũi tên gãy”. Trên toàn cầu, con số vũ khí nguyên tử bị thất lạc được cho là 50.

Cụ thể, cách thời điểm vụ tai nạn ở Greenland 2 năm, tai nạn vũ khí hạt nhân tồi tệ nhất trong cuộc Chiến tranh lạnh đã diễn ra. Vào ngày 17/1/1966, trong một cuộc diễn tập tiếp dầu trên không gần làng chài Palomares, một chiếc máy bay ném bom B-52 của Mỹ đã đâm vào một chiếc máy bay chở dầu  KC-135 ở độ cao 9.000 m. Cú va chạm làm chiếc KC-135 nổ tung, khiến tổ lái 4 người thiệt mạng.

Quả bom B28 thu được sau vụ tai nạn ở Tây Ban Nha.

Trong số 4 quả bom H có trên chiếc B-52, một quả rơi xuống đất. Phải mất 2 tháng rưỡi tìm kiếm, người ta mới thu hồi được quả bom này từ độ sâu hơn 800 m. Dù sao sự kiện Palomares vẫn còn được coi là may mắn khi người ta tìm lại được vũ khí nguyên tử.

Rất nhiều vụ khác, các vũ khí này không bao giờ được thu hồi, như trong vụ chìm tàu USS Scorpion. Cuối tháng 10/1967, tàu Scorpion bắt đầu tham gia huấn luyện và dưới quyền chỉ huy của thuyền trưởng Francis Slattery. Kết thúc quá trình huấn luyện, USS Scorpion được cử tới Địa Trung Hải để gia nhập Hạm đội 6.

Trong quá trình hoạt động, Scorpion gặp vài sự cố kỹ thuật. Tuy nhiên không ai coi trọng các sự cố này. Ngày 16/5, con tàu được cử đi theo dõi một số hoạt động của hải quân Liên Xô tại Đại Tây Dương.

Trong đêm 20/5 và vào giữa ngày 21/5, Scorpion bất ngờ gửi tín hiệu báo nguy về đất liền và tới ngày 22/5/1968 thì chính thức mất tích, mang theo cả thủy thủ đoàn và hai đầu đạn nguyên tử. Mãi sau này người ta mới tìm thấy xác con tàu ở độ sâu 3.300m, ngoài khơi Azores, Bồ Đào Nha.

Trước đó, ngày 5/1/1958, phi công Howard Richardson điều khiển chiếc máy bay ném bom B-47 đã gặp tai nạn khi va chạm với một chiếc F-86 Sabre trong quá trình mô phỏng một nhiệm vụ chiến đấu tại Florida.

Phi công của chiếc F-86 đã bung dù xuống đất an toàn, còn chiếc B-47 cố gắng đậu xuống Căn cứ không quân Hunter. Tuy nhiên Richardson đã phải vứt bỏ quả bom nguyên tử Mark 15 Mod 0 vào vùng biển gần đảo Tybee, bang  Georgia. Một cuộc tìm kiếm kéo dài suốt 9 tuần gần vùng Wassaw Sound đã diễn ra nhưng người ta không thể tìm thấy quả bom.

Vụ tai nạn được xem là ngớ ngẩn nhất đã xảy ra ngày 5/12/1965 trên tàu Mỹ USS Ticonderoga. Con tàu sân bay này đang trên đường từ Nam Việt Nam về Nhật Bản thì gặp sự cố. Một chiếc máy bay ném bom mang đầu đạn nguyên tử đang được chuyển từ tầng hầm lên sàn tàu đã bất ngờ bị rơi xuống biển. Cả viên phi công, chiếc máy bay và quả bom nguyên tử nó mang theo đã chìm xuống độ sâu 5km và không bao giờ được tìm thấy.

Cả thế giới đành phó mặc cho số phận

Một băn khoăn lớn hiện nay là sau hàng chục năm nằm im, liệu những quả bom với khả năng giết người kinh khủng ở trên, có thể phát nổ? Theo các chuyên gia, khả năng này là rất thấp.

Ông Otfried Nassauer, Giám đốc Trung tâm thông tin An ninh xuyên Đại Tây Dương có trụ sở ở Berlin (CHLB Đức), cho rằng: “Vũ khí nằm trong lòng đại dương rất khó nổ”. Naussaer cho rằng các vũ khí thất lạc trên bộ có nguy cơ cơ lớn hơn. Tuy nhiên chẳng có gì chắc chắn về việc liệu những quả bom này có tự động phát nổ.

Một lo lắng khác hình thành từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001. Liệu chuyện gì sẽ xảy ra nếu cánh khủng bố thu được những quả bom hạt nhân bị thất lạc. Đó là một lo lắng không có cơ sở, bởi theo Naussauer, ngay cả quân đội với hàng loạt biện pháp khác nhau, đã không thể thu hồi được những vũ khí này.

Mối nguy hiểm thực sự nằm ở khu vực xung quanh những điểm xảy ra các tai nạn liên quan tới vũ khí nguyên tử. Ngoài nguy cơ về một vụ nổ nguyên tử, còn phải kể tới tác động của sự bào mòn tự nhiên, vốn kéo dài sau mấy chục năm trời, có thể sẽ giúp các vật chất chứa phóng xạ bên trong bom thoát ra ngoài và đe dọa tới cuộc sống, sức khỏe của những người dân vô tội.

Hương Giang