Truyền thông dân số trong thời kỳ mới

Tham dự Hội thảo có TS Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ; ông Mai Đức Lộc, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; BS Mai Xuân Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục (Tổng cục DS-KHHGĐ) cùng nhiều cơ quan thông tấn, báo chí.

TS Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: N.Mai

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Lê Cảnh Nhạc đã khái quát những thành tựu nổi bật trong công tác DS-KHHGĐ trong suốt 55 năm qua. Theo đó, khi bắt đầu chương trình DS-KHHGĐ (năm 1961), tỷ lệ tăng dân số hàng năm của Việt Nam rất cao (3,6%).

Nhờ sự nỗ lực của toàn ngành Dân số, tỷ lệ này đã từng bước được giảm xuống và hiện còn 1%/năm. Mức sinh của Việt Nam khi đó cũng rất cao, trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 15-49 có 6,4 con. Tuy nhiên, mức sinh này đã từng bước được giảm xuống và còn 2,09 con vào năm 2006, đạt mức sinh thay thế. Mức sinh thay thế này đã được duy trì ổn định trong suốt 10 năm qua. Đây là một thành tựu hết sức to lớn.

Bên cạnh đó, nhờ những thành công trong việc giảm mức sinh, tỷ lệ tăng dân số hàng năm giảm xuống, số người gia tăng hàng năm cũng giảm và quy mô dân số nước ta hiện nay khoảng 93 triệu người và dự kiến đạt 100 triệu người vào năm 2026. Theo đó, Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng với khoảng 63 triệu người trong độ tuổi lao động. Đây là nền tảng cơ hội vàng cho Việt Nam có thể thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.

Một thành tựu đáng kể trong công tác DS-KHHGĐ là mức sinh giảm, mức chết giảm, chất lượng dân số Việt Nam ngày càng được cải thiện, tuổi thọ trung bình ngày càng tăng lên. Trong 55 năm qua, tuổi thọ người Việt Nam đã tăng từ 40 tuổi (1960) lên 73,3 (2015). Đặc biệt là triển vọng sống của người Việt Nam khi ở tuổi 60 đã tương đương các nước châu Âu và bỏ xa một số nước trong khu vực.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: N.Mai

Thành công của chương trình DS-KHHGĐ đã giúp Việt Nam “tránh sinh” được hàng chục triệu người. Kết quả giảm sinh đã tiết kiệm các khoản chi cho các dịch vụ xã hội để dành vốn đầu tư cho các lĩnh vực phát triển kinh tế xã hội nhằm thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, y tế, giáo dục và làm tăng GDP, cải thiện đời sống nhân dân.

Theo TS Lê Cảnh Nhạc, trước đây, nói đến dân số là nói đến sinh sản, mức sinh và kế hoạch hóa gia đình. Hiện nay, nội dung đó vẫn tiếp tục nhưng không phải là trọng tâm. Theo Kết luận 119-KL/TW của Ban Bí thư TW ngày 04/01/2016 về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về việc đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ, Việt Nam cần chuyển trọng tâm chính sách từ DS-KHHGĐ sang Dân số và phát triển để giải quyết toàn diện các vấn đề dân số cả về quy mô, cơ cấu, phân bổ và nâng cao chất lượng dân số bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Theo đó, trong giai đoạn tiếp theo, công tác dân số cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như: tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng dân số cả về thể chất, trí tuệ và tinh thần; duy trì mức sinh thay thế và điều tiết mức sinh hợp lý; tận dụng giai đoạn cơ cấu dân số vàng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước; thích ứng với thời kỳ già hóa dân số thông qua việc phát huy vai trò và tăng cường chăm sóc người cao tuổi; đồng thời can thiệp giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh từng bước tiến tới đưa tỷ số giới tính khi sinh trở lại mức tự nhiên.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục, vận động về dân số và phát triển theo hướng chú trọng nâng cao chất lượng dân số và phát triển, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc điểm văn hóa vùng, miền; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho dân số và phát triển.

Mai Thùy