Vì sao Ba Lan từ chối lá chắn phòng thủ tên lửa của Mỹ?

Hôm thứ 2 đầu tuần, Bộ trưởng Ngoại giao nước này ông Radoslaw Sikorski chính thức thông báo tới người đồng nhiệm bên phía Mỹ là bà Condoleezza Rice về việc Ba Lan từ chối cho phép Mỹ lắp đặt hệ thống phòng thủ tên lửa trên lãnh thổ của mình. Động thái này của Ba Lan có thể coi là một thất bại của bà Rice và chính phủ Tổng thống Bush trong một kế hoạch mà ông Bush cho rằng sẽ bảo vệ Châu Âu và nước Mỹ khỏi những mối đe dọa từ tên lửa của Iran, đặc biệt khi Iran vẫn luôn khẳng định nước này sẽ theo đuổi đến cùng chương trình hạt nhân của mình.

Tuy nhiên, từ chối không đồng nghĩa với việc chấm dứt đàm phán. Ông Sikorski phát biểu tại Washington khẳng định: “Về vấn đề lá chắn tên lửa, chúng tôi đã thể hiện rõ quan điểm của mình và chúng tôi có nhiều điểm mang tính xây dựng. Các cuộc đối thoại vấn sẽ tiếp tục”. Phát ngôn viên Nhà Trắng Sean McCormack cũng cho biết : “Việc Bộ trưởng ngoại giao Ba Lan có mặt ở đây chính là bằng chứng khẳng định việc thương lượng sẽ vẫn tiếp tục.”

Nga là nước có phản ứng mạnh mẽ với kế hoạch này của Mỹ và tuyên bố, một hệ thống đánh chặn tên lửa đặt tại Séc và Ba Lan đe dọa an ninh quốc gia và sẵn sàng sử dụng vũ trang tấn công vào hệ thống này nếu mọi thứ đi quá giới hạn của Nga. Áp lực từ Nga có thể là một động cơ quan trọng khiến Ba Lan phải nghĩ đến những thiệt hơn trong “thương vụ” này, tuy nhiên, một lý do khác hấp dẫn hơn chính là khoản đầu tư hàng tỉ đô la mà Mỹ sẽ dốc vào Ba Lan khi xây dựng hệ thống đánh chặn tên lửa này và điều mà Ba Lan “ngụ ý” là Mỹ hãy tăng thêm tiền đầu tư nâng cấp hệ thống phòng không của mình, đặc biệt là hệ thống tên lửa đất đối không Patriot.

Chính vì vậy mà Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuần trước khẳng định đề xuất của Mỹ “không đủ tiềm lực”, nhưng cho rằng Ba Lan “nhìn thấy tín hiệu từ phía Mỹ rằng họ sẵn sàng đàm phán”. Có thể thấy, việc Ba Lan từ chối đề xuất của Mỹ chẳng qua chỉ là một cách để buộc Mỹ phải “móc thêm hầu bao” và tranh thủ cơ hội có một không hai này nâng cấp hệ thống quốc phòng của mình.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phân tích cho rằng, có vẻ như Ba Lan đang quá kì vọng vào hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot của Mỹ. Điển hình là năm 1991, hệ thống này của Mỹ đặt tại Isarel đã hoàn toàn bất lực trước những quả tên lửa của quân đội Iraq thời cố Tổng thống Saddam Hussein. Trong khi đó, kinh tế Nga bùng nổ cho phép nước này đầu tư không nhỏ vào việc phát triển các loại vũ khí hiện đại mới, càng khiến nhiều nhà phân tích lo ngại rằng Ba Lan đang chỉ làm tình hình trong khu vực thêm căng thẳng mà thôi.

Hải Minh (Theo CNN, Reuters)