Vì sao Campuchia cấm công dân kết hôn với người Hàn Quốc?

Lần thứ hai ngăn cản

Ngày 22/3, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Campuchia Koy Kuong thông báo rằng chính phủ nước này đã quyết định tạm ngừng các cuộc hôn nhân xuyên biên giới giữa người Campuchia và người Hàn Quốc. Quyết định của Campuchia đã được chuyển tới cho Đại sứ quán Hàn Quốc ở Phnom Penh và sẽ được triển khai ngay trong tháng này.

Phát ngôn viên Koy Kuong thông báo về việc tạm ngừng việc cho phép người Campuchia lấy người Hàn Quốc.

Ông Koy Kuong cũng nói rằng một thông báo ngoại giao đã được gửi đi Hàn Quốc từ ngày 5/3, chỉ vài hôm sau khi một phụ nữ Campuchia bị kết án 10 năm tù vì tội môi giới 25 cô gái nông thôn cho một người đàn ông Hàn Quốc xem mặt. Để “được xem mặt”, mỗi cô gái đã phải đóng cho người phụ nữ trên khoản phí lên tới 100 USD/người. Ông Koy Kuong cho biết lệnh cấm sớm muộn cũng sẽ bị dỡ bỏ, nhưng sẽ không diễn ra trước khi Chính phủ ban hành một cơ chế kiểm soát tình hình buôn người hiệu quả hơn.

John McGeoghan, điều phối viên Tổ chức Quốc tế về Nhập cư (IOM) đã hoan nghênh lệnh cấm, cho đó là bước đi tích cực. “Thật tốt khi thấy Chính phủ Campuchia đã coi buôn người là vấn đề nghiêm trọng”. Theo McGeoghan, cần phải nâng cao hoạt động cảnh báo tới những cô gái đang trông chờ được “đổi đời” sau khi lấy chồng Hàn Quốc, bằng cách cho họ thấy viễn cảnh cuộc sống nơi xứ lạ ra sao.

Một số phụ nữ Campuchia coi hôn nhân như cách thức  hiệu quả để ra nước ngoài kiếm tiền và gửi về đỡ đần gia đình. Tuy nhiên nhiều người không ngờ ra nước ngoài chỉ để trở thành lao động cổ cồn xanh hoặc làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp.

Tháng 3/2008, Campuchia từng ban lệnh cấm kéo dài 8 tháng sau khi IOM công bố báo cáo nói rằng có tới 1.759 visa kết hôn được Hàn Quốc cấp cho người Campuchia trong năm 2007, tăng vọt so với con số 72 trong năm 2004. Bất chấp lệnh cấm, con số phụ nữ Campuchia cưới chồng Hàn Quốc vẫn tăng lên, từ 551 trường hợp trong năm 2008 lên 1.372 trong năm ngoái. Mặc dù vậy, cô dâu Campuchia ở Hàn Quốc vẫn chỉ đứng thứ 4 về số lượng, sau Trung Quốc, Việt Nam và Philippines. Bởi vậy phản ứng quyết liệt của Campuchia đã gây không ít ngạc nhiên.

Chỉ tại... môi giới

Lệnh cấm của Chính phủ Campuchia được triển khai sau khi Ủy ban Công bằng Thương mại  Hàn Quốc ban hành nhiều quy định mới xiết chặt phương thức hoạt động của các công ty môi giới hôn nhân trong nước.

Mấy năm trở lại đây, các công ty môi giới hôn nhân Hàn Quốc đã bùng nổ số lượng, tăng lên con số 1.237, trong bối cảnh ngày càng có nhiều thanh niên ở các vùng nông thôn Hàn Quốc muốn tìm vợ ở nước ngoài.

Theo thống kê của tờ Dong A Ilbo, trong số 6.458 nam nông dân hoặc ngư dân Hàn Quốc kết hôn hồi năm 2008, khoảng 28,3% đã cưới cô dâu ngoại quốc. Hơn một nửa trong số đó tới từ Việt Nam, theo sau là phụ nữ Trung Quốc, Philippines, Nhật Bản, Campuchia. Phần lớn các cuộc hôn nhân này thành công là nhờ hoạt động của các trung tâm môi giới. Tuy nhiên hoạt động của họ lại không được lòng nhiều tổ chức, quốc gia.

Thực tế, cách thức môi giới của các công ty Hàn Quốc hiện là nguyên nhân gây ra nhiều tranh cãi. Campuchia cấm các công ty môi giới hoạt động ở nước này. Nhưng họ vẫn lén lút tổ chức nhiều cuộc hẹn gặp mặt. Thông thường, các cô gái sẽ được đưa từ vùng nông thôn lên Thủ đô Phnom Penh để chú rể Hàn Quốc xem mặt, lựa chọn. Các cô gái này mới chỉ 18, đôi mươi và thường có trình độ học vấn thấp.

Hoạt động gặp mặt này thường giống một giao dịch hơn là buổi hẹn hò mang tính lãng mạn. Việc lựa chọn cô dâu thường diễn ra ở khách sạn hoặc nhà hàng, với sự xuất hiện từ hàng chục tới cả trăm cô gái. IOM cho biết các cô gái thường sẽ phải xếp hàng và được đưa ra trình diện các chú rể tương lai.

Sau khi một cô gái được lựa chọn, các thỏa thuận chi tiết sẽ được dàn xếp giữa chú rể, cô dâu tương lai và người môi giới. Một hôn lễ sẽ được tổ chức sau đó vài ngày và hai người sẽ đi hưởng tuần trăng mật ngắn. Tiếp đó chú rể trở về nước và cô dâu sẽ đến sau, khi thủ tục giấy tờ hoàn tất. Tất cả tua du lịch chọn vợ này gói gọn trong chưa đầy một tuần lễ, đơn giản và nhanh gọn như “đi mua một mớ rau”.

Gần đây hoạt động môi giới đã mở rộng sang mạng Internet. Nhiều công ty môi giới còn đăng hình các cô dâu lên trang web của họ. Một công ty như vậy mang tên “Mr Cupid”, hiện sẵn sàng kết đôi đàn ông Hàn Quốc với các cô gái tới từ Việt Nam, Campuchia và Trung Quốc. Khẩu hiệu của công ty có trụ sở ở Singapore này là “thay đổi đời bạn trong 6 ngày”.

Trong nhiều trường hợp, các công ty môi giới không ngại cung cấp thông tin không đúng sự thật về người đàn ông ở Hàn Quốc để dụ các cô gái nhẹ dạ tới những buổi gặp mặt. Có rất nhiều vụ gian lận, lừa đảo xuất hiện trong các vụ môi gới hôn nhân giữa phụ nữ Campuchia và đàn ông Hàn Quốc. Hậu quả là nhiều gia đình gặp trục trặc sau ngày cưới, bởi hố sâu văn hóa và ngôn ngữ quá lớn.

Lời cảnh báo cho Hàn Quốc

Trước quyết định của Campuchia, báo chí Hàn Quốc đã cho rằng lỗi lớn thuộc về các công ty môi giới hôn nhân. Tờ Dong A Ilbo nhận xét hoạt động “xem mặt cô dâu” là một cử chỉ thô lỗ, xúc phạm tới nhiều phụ nữ không được chọn, tới gia đình và đất nước họ. Tờ Chosun Ilbo cho rằng dư luận vẫn đang chờ xem bao lâu nữa Chính phủ Hàn Quốc mới can thiệp chấm dứt những hoạt động làm vấy bẩn hình ảnh Hàn Quốc của các công ty môi giới.

Theo Dong A Ilbo, ngoài lỗi của bộ phận môi giới, còn phải tính tới vai trò của xã hội Hàn Quốc. Tờ báo cho rằng Hàn Quốc đang tiến nhanh vào một xã hội đa văn hóa, đa chủng tộc, với cộng đồng người có nguồn gốc ngoại quốc hiện đã vượt quá con số 1 triệu. Năm ngoái, 13,6% số cuộc hôn nhân ở Hàn Quốc, có liên quan tới yếu tố nước ngoài.

Ở vùng nông thôn, nơi tỉ lệ sinh thấp, các cuộc hôn nhân quốc tế đã trở nên rất bình thường, tới mức người ta sẽ khó có thể duy trì một cộng đồng, chưa nói tới từng gia đình, nếu thiếu các cô vợ ngoại quốc. Tuy nhiên xã hội Hàn Quốc vẫn chứa đựng những định kiến chống lại người vợ ngoại quốc, bởi họ đề cao giòng máu thuần chủng. Một cuộc thăm dò các gia đình đa văn hóa do Bộ Y tế, Phúc lợi và Các vấn đề gia đình Hàn Quốc đã cho thấy rằng 34,8% các cô vợ ngoại quốc cảm thấy bị phân biệt đối xử vì họ là người nước ngoài.

Theo Dong A Ilbo, các cuộc hôn nhân quốc tế ở Hàn Quốc sẽ còn tăng lên do phụ nữ nước này không chịu cưới đàn ông nông thôn. Ngoài ra còn phải kể tới xu hướng không thể tránh của sự toàn cầu hóa và một chủ nghĩa đa văn hóa đang dâng cao. Nếu người Hàn Quốc không mở rộng cửa chào đón những người ngoại quốc, để họ cùng góp sức xây dựng xã hội, đất nước này sẽ có thể rơi vào một tương lai bất ổn.