Vì sao Israel tấn công bộ vào Gaza?

Những ngày đẫm máu

Bắt đầu từ chiều ngày 27/12, Israel đã mở nhiều đợt không kích Dải Gaza làm 225 người thiệt mạng. Máy bay chiến đấu và trực thăng của Israel đã phá hủy trên 40 cơ sở được cho là của Hamas trên khắp Dải Gaza, trong đó có cả những trường học đang tổ chức lễ mãn khóa cho các thành viên mới tuyển của Hamas.

Chiến dịch không kích tiếp tục được kéo dài cho tới tận năm 2009. Theo các nguồn tin phương Tây, trong suốt buổi sáng đầu năm mới, không quân Israel đã liên tục tiến hành nhiều đợt không kích vào Dải Gaza, đặc biệt là khu vực phía Bắc vùng lãnh thổ này, trong khi lực lượng hải quân tấn công các mục tiêu từ ngoài biển. Phía Israel thông báo họ đã bắn trúng nhiều cơ sở sản xuất tên lửa và các đường hầm bị nghi được dùng để vận chuyển vũ khí của Hamas.

Sau khoảng một tuần bắn phá, ngày 4/1, bộ binh Israel đã bắt đầu tiến vào Dải Gaza. Trong cuộc họp báo diễn ra sau đó một hôm, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Ehud Barak tuyên bố bộ binh nước này đã bao vây phía Bắc, Nam và Đông Gaza City, thành phố chính ở Dải Gaza.

Binh lính được sự yểm trợ của trực thăng vũ trang và lực lượng xe tăng hùng hậu đã chia cắt Dải Gaza thành hai phần và giao tranh ác liệt với các tay súng Hamas. Nhiều cuộc giao tranh lớn đã diễn ra trong suốt đêm 5/1. Hàng loạt tiếng nổ lớn cùng tiếng súng đã làm rung chuyển quận Shejaiya, phía Đông Gaza City.

Các nhân chứng địa phương cho biết hàng chục xe tăng Israel cũng tiến vào các khu vực đông dân ở Zayton, ngoại ô phía Nam Gaza City và giao tranh với các tay súng của Hamas. Những chiến binh Hamas chốt tại khu vực này đã tấn công xe tăng và xe bọc thép của Israel bằng súng phóng lựu, tên lửa chống tăng và bom cài bên đường. Đáp lại, xe tăng Israel đã nã pháo vào một số tòa nhà, dập tắt các hỏa điểm để bộ binh tiến lên.

Giao tranh tiếp tục lan sang sáng ngày 6/1 với quy mô lớn hơn khi bộ binh Israel đồng loạt tiến đánh các khu vực Jabaliya và Beit Lahiya ở phía Bắc Gaza, Deir al-Balah ở miền Trung và thành phố Yunis ở phía Nam.

Vì đâu nên nỗi?

Tất cả những cuộc giao tranh khốc liệt trên bắt nguồn từ việc Hamas phóng tên lửa vào Israel. Chuyện này vốn chẳng có gì mới mẻ bởi các chiến binh của phong trào này vẫn bắn hàng ngàn quả tên lửa Qassam tự chế sang phía đối phương. Thời gian gần đây, lại có hàng loạt các vụ bắn tên lửa từ Dải Gaza. Nhưng không giống Qassam, những quả tên lửa này bay xa hơn, chính xác hơn. Tình báo Israel cho rằng chúng được chế tạo từ Syria hoặc Iran và được tuồn qua các đường ngầm ở Ai Cập để vào Gaza.

Phía Israel nghi ngờ chúng là tên lửa Katyusha huyền thoại. Mẫu tên lửa được sản xuất theo dây chuyền công nghiệp này có khả năng định hướng tốt hơn, đi xa hơn và có sức công phá tốt hơn. Đầu đạn của chúng được cho là nặng tới 20kg, gần bằng trọng lượng một viên đạn đại bác bắn ra từ xe tăng Merkava của Israel.

Những quả tên lửa từng là tâm điểm trong cuộc chiến kéo dài một tháng giữa Hezbollah và Israel hồi năm 2006. Hezbollah đã bắn 4.000 quả tên lửa vào các thị trấn của Israel, gây nên những thiệt hại lớn. Giờ lại tới lượt các chiến binh Hamas sử dụng thứ vũ khí đặc biệt này. Kể từ khi nắm quyền kiểm soát Dải Gaza cách đây 18 tháng, Hamas đã thay đổi chiến thuật đánh bom tự sát truyền thống. Nguyên nhân do Israel đã đóng cửa biên giới khiến các tay đánh bom cảm tử khó lòng lọt vào các thành phố của nhà nước Do Thái.

Hamas thích dùng tên lửa bởi chúng khiến hàng rào của Israel tạo ra mất tác dụng. Nó vẫn gây nên tổn thất cho Israel trong khi không làm hao hụt nhân lực Hamas. Quan trọng hơn, nó rất hữu dụng trong việc gây nên nỗi sợ hãi cho cư dân sống ở các thành phố phía Nam Israel.

Theo hãng tin AP, từ năm 2007 tới nay, Hamas đã bắn khoảng 5.500 quả tên lửa vào Israel, giết chết 4 người trước khi quân đội Do Thái hành động. Nhưng tác động về mặt tinh thần thì mạnh mẽ hơn rất nhiều. Nỗi lo sợ tên lửa đã khiến người dân ở khu vực biên giới mất ăn mất ngủ. Họ nơm nớp lắng nghe tiếng tên lửa rít trên không và thường xuyên lao xuống hầm trú ẩn để tránh nguy hiểm.

Chiến dịch không hiệu quả

Tuyên bố mục tiêu hàng đầu là ngăn chặn Hamas phóng thêm các quả tên lửa chết người, Israel đã mở chiến dịch quân sự kể trên. Nhưng hiệu quả chiến dịch này tới đâu?

Theo các nguồn tin quân sự, có một số lãnh đạo như Ismail Jabari, chỉ huy lực lượng bảo vệ đặc biệt của Hamas, Nizar Rayan chỉ huy các cuộc tấn công vào Israel... bị tiêu diệt. Nhưng cấu trúc chỉ huy của Hamas vẫn không hề hấn gì. Hamas mất khoảng 300 chiến binh, song đó chỉ là hạt muối bỏ bể nếu so sánh với quy mô 20.000 chiến binh nằm trong tay họ. Quân đội Israel phá được 50 đường ngầm chuyển lậu vũ khí trong khi Hamas có tới 800 đường hầm như vậy và vẫn đang đào thêm.

Hamas vẫn giữ được đa phần kho tên lửa. Chính phía Israel cũng đánh giá tổ chức này mất khoảng 1.500 tên lửa. Nhưng con số đó chỉ chiếm khoảng 15% trong kho tên lửa lên tới 10.000 quả của Hamas. Tình báo Israel tin rằng Hamas thậm chí còn đang có trong tay tên lửa đất đối không Fajr-3 của Iran với đầu đạn nặng tới 70kg.

Trong cuộc xung đột, phía Hamas vẫn bắn được tên lửa vào Beersheba, thành phố đông dân thứ 4 của Israel và là lớn nhất ở miền nam. Đây là lần đầu tiên tên lửa Hamas chạm tới Beersheba, với dân số 185.000 người và chỉ cách khu tổ hợp hạt nhân của Israel nằm tại Dimona không xa.

Trong khi không đạt được mục tiêu ban đầu, Israel lại vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ của thế giới. Thủ tướng Israel Ehud Olmert từng tuyên bố sẽ tránh gây thương vong cho thường dân trong Dải Gaza và nói rằng nhóm Hamas mới là mục tiêu tấn công của Israel.

Ông cũng hứa sẽ ngăn ngừa không để xảy ra một cuộc khủng hoảng về nhân đạo. Nhưng thực tế thảm họa nhân đạo đã xảy ra. Tính tới nay đã có gần 600 người Palestine thiệt mạng, hơn 2.700 người bị thương và hàng trăm nghìn người không được tiếp cận nhu yếu phẩm hàng ngày.

Cộng đồng quốc tế hiện đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột. Tổng thống Pháp Nikolas Sarkozy đang trong chuyến công du Trung Đông đã kêu gọi Syria gây sức ép buộc hai bên ngừng bắn. Tổng thống Syria Bashar al - Assad đã lên án mạnh mẽ chiến dịch tấn công quân sự của Israel, cho đó là hành động không thể chấp nhận được. 

Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, đặc phái viên Trung Đông của nhóm Bộ tứ - gồm Mỹ, Eu, Nga và LHQ cho rằng thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza có thể đạt được trong vài ngày nếu các tuyến đường buôn lậu tiền và vũ khí cho Hamas được ngăn chặn. Ông đã kêu gọi tất cả những bên liên quan nên hợp tác tiến tới một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.

Hương Giang