3 thời điểm uống nước lá tía tô an toàn và hiệu quả

Theo BSCKII Lê Phương, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện YHCT Hà Đông, lá tía tô là thứ rau rất quen thuộc trong vườn nhà nhưng trong y học cổ truyền, đây là vị thuốc có tính ấm, vị cay thơm, đi thẳng vào ba kinh phế - tỳ - can. Tía tô giúp phát tán phong hàn, hành khí, hòa vị và có thể thanh nhẹ phần huyết nhiệt nếu dùng đúng cách. Bản chất tía tô có tính phát tán, nếu uống sai giờ, cơ thể không hấp thu được, vừa tốn công lại vừa lãng phí đi một thức uống nhiều lợi ích.

1. Lá tía tô chứa nhiều hợp chất quan trọng

Lá tía tô (Perilla frutescens) là một loại dược liệu phổ biến trong y học cổ truyền, được biết đến với đặc tính ấm, hỗ trợ các vấn đề về tiêu hóa, hô hấp và các triệu chứng dị ứng ngoài da.

Trong lá tía tô chứa các hợp chất quan trọng như perillaldehyde, flavonoid và acid rosmarinic. Các hợp chất này được nghiên cứu có khả năng hỗ trợ kháng viêm, giảm các triệu chứng mề đay, mẩn ngứa và hỗ trợ điều hòa quá trình trao đổi chất.

Để tận dụng hiệu quả các hoạt chất sinh học có trong lá tía tô, người dùng cần nắm vững phương pháp chế biến và thời điểm sử dụng phù hợp với cơ thể.

2. Hướng dẫn sử dụng theo thời điểm

BS. Lê Phương cho biết, trong y học cổ truyền, việc chọn thời điểm sử dụng dược liệu dựa trên nhịp vận hành của các tạng phủ (phế, tỳ, can). Dưới đây là các gợi ý giúp người dùng tạo thói quen tốt và mang lại hiệu quả, tuy nhiên đây không phải quy luật sinh học bắt buộc cho tất cả mọi người.

Buổi sáng (khoảng 5:30 – 7:00): Theo lý thuyết y học cổ truyền, đây là lúc hệ tiêu hóa bắt đầu hoạt động. Một cốc nước tía tô ấm có thể hỗ trợ kích thích tiêu hóa và làm ấm đường ruột.

Đối với những người có tiền sử trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày hoặc nhạy cảm với acid, việc uống khi bụng rỗng có thể gây khó chịu. Những người này nên uống sau khi đã ăn nhẹ.

Trước bữa trưa (khoảng 11:00 – 11:30): Sử dụng trước bữa ăn có thể giúp giảm cảm giác đầy trướng, hỗ trợ tiêu hóa. Điều này đặc biệt hữu ích với những người làm việc trong môi trường căng thẳng, dễ bị đầy bụng sau khi ăn.

Buổi tối (20:00 – 21:00): Một lượng nhỏ nước tía tô ấm có thể hỗ trợ thư giãn cơ thể. Với những người gặp tình trạng ngứa ngáy do phong nhiệt (thường tăng nặng về đêm), việc duy trì cơ thể ấm áp và cân bằng dịch vị có thể hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn.

3. Cách chế biến để bảo tồn dược tính

Giá trị lớn nhất của lá tía tô nằm ở lượng tinh dầu, tuy nhiên chúng rất dễ bay hơi. Để bảo tồn các hoạt chất này, BS. Lê Phương lưu ý:

• Không đun quá lâu: Tía tô quý nhất là phần tinh dầu cay thơm. Khi nấu chỉ nên để sôi nhẹ khoảng 3 - 5 phút rồi tắt bếp, đậy vung khi nấu giúp ngăn chặn sự thất thoát tinh dầu qua hơi nước, tránh đun cạn làm bay hơi hết chất thuốc.
• Dùng vừa đủ: Chỉ nên uống 1 - 2 cốc nhỏ mỗi ngày vào các khung giờ trên, tuyệt đối không uống thay nước lọc hằng ngày vì tính phát tán của tía tô dùng quá nhiều sẽ làm hao khí.
• Không đun lại nhiều lần: Nước tía tô nên được sử dụng trong ngày.

Việc lạm dụng nước tía tô có thể gây ra những tác động tiêu cực nếu không tuân thủ liều lượng. Ngoài ra, nhóm người cần thận trọng bao gồm:

• Phụ nữ mang thai: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng thường xuyên.
• Người có thể trạng quá nóng: Người hay ra mồ hôi trộm , cơ địa nhiệt nên sử dụng liều lượng thấp hơn hoặc kết hợp với các thảo dược điều hòa tính chất (như cam thảo).
• Người có bệnh lý dạ dày: Nên thận trọng thăm dò khi uống vì thành phần của tía tô có thể làm tăng tiết acid dạ dày.