Ám ảnh ký ức

Nếu không giới hạn và biến chuyển chúng theo nghĩa tích cực, những cảm xúc tiêu cực ấy có thể trở thành vật cản khiến người ta không còn đủ tự tin, sức mạnh để tiến tới thành công.

Cảm xúc thuở ấu thơ và những hệ lụy khi trưởng thành

Một nhà tâm lý nổi tiếng thế giới từng nói rằng: Chỉ khi bạn định hình mục tiêu một cách rõ ràng trong tâm trí, bạn mới có thể hành động để đạt được mục tiêu ấy.

 

Nhà tâm lý ấy còn chỉ ra dẫn chứng về nữ ca sĩ diva Celine Dion nổi tiếng thế giới - Trong một lần trả lời phỏng vấn trên truyền hình về nguồn gốc thành công trong việc cho ra đời liên tiếp những album có số lượng phát hành hàng triệu bản, đã rất tự tin trả lời: Cô không hề bất ngờ vì từ khi mới lên 5 tuổi, cô đã đam mê ca hát và đã tưởng tượng được sự thành công của mình. Cô đã nhìn thấy trước viễn cảnh, con đường đi đến vinh quang.

 

Nhà tâm lý nổi tiếng thế giới Jeff Keller thì phân tích, trí tưởng tượng là khả năng tạo ra những hình ảnh trong tinh thần hay nội tâm. Tâm trí chúng ta lưu giữ hình ảnh về ước mơ, những khát vọng, các mối quan hệ xã hội, hay cụ thể hơn, một bóng hình, một ánh mắt đưa tâm hồn bạn về một tình yêu thật đẹp, một thành công trong công việc mà bạn ước ao được làm, khoản thu nhập mà bạn muốn có. Những hình ảnh này được hình thành và lưu giữ trong tâm trí ngay từ khi chúng ta vừa chớm nhận biết cuộc sống xung quanh.

 

Tuổi niên thiếu cho đến lúc trưởng thành thường là giai đoạn quan trọng nhất để hình thành nên tính cách, ước mơ. Thuở thiếu thời, nếu chúng ta thường bị người lớn phê bình, chỉ trích hoặc nếu như ta tự ti, coi thường bản thân mình, tự xem mình luôn là bản sao của người khác, tư tưởng chúng ta sẽ ghi nhận một cách vô thức những hình ảnh cùng cảm nhận của ta về các sự kiện đó.

Giai đoạn đó nếu ta luôn ước mơ và hướng theo những cảm xúc, hoài bão tốt đẹp thì chắc chắn sau này bạn sẽ có sự thôi thúc thực hiện điều đó. Vì vậy, mọi hành động của chúng ta trong tương lai được coi là đa phần ảnh hưởng bởi bản sao, dấu ấn của những tư tưởng ban đầu ấy. Có thể ta vẫn còn nhớ những lỗi lầm, những lời chỉ trích, phê bình của thầy cô giáo thời tiểu học hay sự gò bó chật hẹp và bất lực của cuộc đời mà bạn sớm cảm nhận được. Lúc đó ta cảm thấy thật nhỏ bé so với các bạn cùng lớp.

 

Và sau này, khi phải thuyết trình trước đám đông hay phải trao đổi ý kiến với một ai đó, ta thường tìm cách lảng tránh hoặc im lặng. Những phản ứng tiêu cực này xảy đến chỉ vì lúc đó bạn nhớ lại một cách vô thức rằng mình đã xấu hổ như thế nào khi bị chỉ trích trước đám đông. Những hình ảnh ấy vẫn còn lưu giữ trong tâm trí và đã tác động đến những hành động trong hiện tại của ta. Điều đáng nói là rất nhiều người trong chúng ta cứ ôm khư khư mãi những kỷ niệm trẻ thơ ấy và để nó chi phối mọi hành động, tạo nên những kết quả không tốt, không tương xứng với khả năng thực sự ở hiện tại của mình.

Tạo ra hình ảnh tinh thần tích cực

Nếu như chúng ta bị ai đó phê bình, chỉ trích, thay vì cứ khăng khăng nghĩ: Tôi không thể làm được việc này, tôi thật đúng là vô tích sự… tại sao ta lại không thử suy nghĩ khác đi như: Tôi chỉ phạm sai lầm lần này thôi, Không ai hoàn thiện cả… Những ý nghĩ tiêu cực diễn ra trong một thời khắc nào đó từ thuở thiếu thời đã đi theo chúng ta một cách vô thức cho đến khi trưởng thành.

Tuy những ký ức ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của chúng ta sau này nhưng không phải tất cả tinh thần của chúng ta đều phụ thuộc và hình thành từ thời ấu thơ.

Chúng ta vẫn không ngừng tạo ra những hình ảnh mới dựa vào các sự kiện đang và sẽ xảy đến với mình, vào những gì thực sự sâu sắc mà bạn cảm nhận được. Điều quan trọng là chỉ có bạn mới có thể thay đổi, kiểm soát và định hướng được những hình ảnh tinh thần lưu lại trong tâm trí mình. Nhà tâm lý nổi tiếng thế giới Jeff Keller cho rằng, những điều trên không có nghĩa là chúng ta phải chối bỏ những gì đau buồn đã xảy ra trong quá khứ, cũng giống như chúng ta không thể thay đổi thực tế đã bị thầy cô chỉ trích. Nhưng chúng ta có thể hoàn toàn thay đổi cách suy nghĩ về những sự kiện này.

Theo các nhà tâm lý, người ta hoàn toàn có thể tạo ra những hình ảnh tinh thần mới khi muốn. Chính tư tưởng và suy ngĩ của chúng ta sẽ giới hạn hoặc phát triển thăng hoa những hành động của mỗi người. Trước khi bắt tay vào một việc nào đó, người ta thường nhớ lại những việc tương tự trước đây.

 

Lúc đó, trong ta thường có hai chiều hướng, nếu chúng ta nghĩ là mình đã từng thất bại hoặc sẽ gặp rất nhiều trở ngại mà ta thấy nản lòng trước thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiện tại, làm cho chúng ta không còn sức mạnh, sự tự tin, tỉnh táo để từng bước vượt qua khó khăn tiến tới mục tiêu. Ngược lại, nếu người ta nhớ đến những thành công từ quá khứ và tin là mình sẽ làm được, sẽ vượt qua thì chắc chắn là người đó sẽ có đủ dũng khí vượt qua bất kỳ trở ngại nào. Sự tự tin đã quyết định tới hơn 70% thành công rồi.

Còn nếu chúng ta chùn bước hay không tự tin thì ngay trong từng bước, ta có thể đã không vượt qua được chứ chưa nói gì đến cả một quá trình dài những việc cần làm để biến ước mơ thành hiện thực. Hay những khi cần nói chuyện trước đám đông, chúng ta thường cảm thấy lo lắng, bối rối khi phải đối diện trước những người lạ. Chuyên gia tâm lý cho hay, khi được hỏi điều gì khiến mọi người lo ngại nhất khi phải phát biểu hay thuyết trình trước đám đông, đa số đều trả lời là bởi họ luôn hình dung rằng mình sẽ mất bình tĩnh, mất tinh thần và có thể quên điều định nói.

 

Nói chung, phần lớn người ta hình dung mọi rủi ro có thể xảy đến đồng thời phức tạp hóa mọi chuyện một cách thái quá. Theo các nhà tâm lý, nếu như vẫn cứ tiếp tục lưu giữ hình ảnh tinh thần tiêu cực này trong tâm trí, phần lớn người đó sẽ chẳng bao giờ có thể tự tin nói trước đám đông. Thay vì vậy, hãy hình dung đến hình ảnh của sự thành công, hình dung đến những thành quả mà bạn sẽ đạt được. Chỉ với một tài năng bình thường cộng với niềm tin kiên định, mỗi người đều có thể đạt được kỳ tích.