Cha mẹ càng hay nói 4 điều này, con cái càng dễ tổn thương và xa cách

Không ít cha mẹ cho rằng: “Con mình sinh ra thì mình muốn nói gì chẳng được”. Nhưng họ quên mất rằng, dù còn nhỏ đến đâu, trẻ cũng có lòng tự trọng, có cảm xúc riêng và có những điều không muốn bị chạm tới.

Đáng sợ nhất là nhiều tổn thương trong tuổi thơ không đến từ đòn roi, mà bắt đầu từ những câu nói tưởng như rất bình thường mỗi ngày.

Đặc biệt, có 4 chuyện dưới đây, cha mẹ càng nên cẩn trọng. Nói quá nhiều không khiến con tốt hơn, ngược lại còn âm thầm làm rạn nứt tình cảm gia đình.

Cha mẹ khôn ngoan thường không nói 4 điều này trước mặt con

 1. Đừng suốt ngày nhắc “con nhà người ta”

Rất nhiều phụ huynh có thói quen mở miệng là so sánh: “Con nhà bác A học giỏi thế”, “Sao con không được như bạn B?”, “Nhìn người ta mà học”...

Đây có lẽ là kiểu so sánh quen thuộc nhất trong nhiều gia đình Việt.

Nhiều phụ huynh cho rằng so sánh sẽ tạo động lực để con cố gắng hơn. Nhưng trên thực tế, trẻ thường không cảm thấy được khích lệ, mà chỉ thấy mình “không đủ tốt” trong mắt cha mẹ.

Cảm giác ấy tích tụ lâu ngày rất dễ khiến trẻ tự ti, thu mình hoặc nảy sinh tâm lý chống đối.

Các chuyên gia tâm lý nhận định, trẻ em đặc biệt nhạy cảm với sự công nhận từ cha mẹ. Khi bị đem ra so sánh liên tục, trẻ sẽ hiểu rằng: “Mình không được yêu thương như chính con người mình”.

Điều đáng nói là nhiều cha mẹ không hề có ý làm con tổn thương, nhưng những lời nói lặp đi lặp lại mỗi ngày lại vô tình đẩy khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày một xa hơn.

Nếu muốn con tiến bộ, thay vì so sánh, cha mẹ nên góp ý cụ thể: “Con thử tập trung hơn ở môn này nhé”,  “Nếu cố gắng thêm chút nữa, con sẽ làm tốt hơn”...

Một lời hướng dẫn tích cực luôn hiệu quả hơn rất nhiều so với việc lấy người khác làm “tấm gương” để gây áp lực.

2. Đừng tùy tiện kể chuyện riêng của con cho người khác

Nhiều bậc phụ huynh xem chuyện của con là “đề tài trà nước”: Kể chuyện điểm số, chuyện bị cô giáo phê bình, chuyện thích ai ở lớp, thậm chí cả chuyện dậy thì… trước mặt họ hàng hay bạn bè.

Trong mắt người lớn, đó có thể chỉ là câu chuyện vui. Nhưng với trẻ, đó là thế giới riêng mà các em rất muốn được tôn trọng.

Nhiều đứa trẻ cảm thấy xấu hổ, mất niềm tin khi biết chuyện riêng của mình bị cha mẹ kể lại cho người khác nghe. Đặc biệt ở tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu hình thành ý thức mạnh mẽ về quyền riêng tư và giá trị cá nhân. Nếu liên tục bị “phơi bày”, trẻ sẽ dần không còn muốn chia sẻ với cha mẹ nữa.

Các chuyên gia khuyên rằng, trước khi kể bất kỳ chuyện gì liên quan đến con, cha mẹ nên hỏi ý kiến: “Con có đồng ý để mẹ kể chuyện này không?”. Một câu hỏi nhỏ nhưng thể hiện sự tôn trọng rất lớn.

3. Đừng mượn lời người khác để gây áp lực cho con

Rất nhiều phụ huynh có thói quen nói: “Cô giáo bảo con lười lắm”,  “Bác hàng xóm nói con chẳng lễ phép,”,  “Ai cũng thấy con bướng”...

Nghe qua tưởng là góp ý, nhưng thực chất lại khiến trẻ cảm thấy mình đang bị “cả thế giới phán xét”. Tệ hơn, trẻ nghĩ rằng cha mẹ đang dùng đánh giá của người khác để phủ nhận mình.

Lâu dần, trẻ sẽ cảm thấy bản thân luôn bị soi xét, phán xét và khó được công nhận.

Tâm lý học gia đình cho rằng, giao tiếp thẳng thắn và chân thành luôn hiệu quả hơn kiểu “mượn miệng người khác”. Nếu cha mẹ có điều chưa hài lòng, hãy nói trực tiếp bằng thái độ bình tĩnh: “Mẹ nghĩ con cần chú ý hơn cách nói chuyện”, “Bố mong con có trách nhiệm hơn"...

Khi cảm nhận được sự chân thành thay vì áp lực, trẻ sẽ dễ tiếp nhận hơn rất nhiều.

4. Đừng dùng câu “không cần con nữa” để dọa trẻ

Đây có lẽ là câu nói ám ảnh tuổi thơ của rất nhiều người:

“Con hư thế này thì mẹ bỏ con đấy”

“Không nghe lời thì bố mẹ không thương nữa”

“Ngoan không thì cho đi luôn”

Nhiều cha mẹ nói những câu này chỉ để dọa cho con sợ và nghe lời. Nhưng với trẻ nhỏ, đó lại là nỗi sợ rất thật. Bởi điều trẻ cần nhất trong những năm đầu đời chính là cảm giác an toàn và được yêu thương vô điều kiện.

Khi thường xuyên nghe những lời đe dọa bị bỏ rơi, trẻ sẽ dần hình thành tâm lý bất an, sợ bị từ chối, thiếu cảm giác an toàn trong các mối quan hệ sau này. Không ít người trưởng thành mang theo nỗi ám ảnh ấy đến tận khi lớn lên.

Các chuyên gia tâm lý cảnh báo, việc dùng tình yêu của cha mẹ như một “công cụ đe dọa” có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển cảm xúc của trẻ, làm suy giảm cảm giác an toàn, ảnh hưởng lâu dài đến sự tự tin và khả năng xây dựng các mối quan hệ sau này.

Thay vì dọa nạt, cha mẹ có thể đặt giới hạn rõ ràng nhưng vẫn giữ sự yêu thương: “Con làm vậy là chưa đúng”; “Bố mẹ vẫn yêu con, nhưng hành động này cần sửa”.

Trẻ cần được hiểu rằng: hành vi có thể sai, nhưng bản thân các em không bị chối bỏ.

Càng yêu con càng phải biết giữ chừng mực

Nhiều cha mẹ không cố ý làm con tổn thương. Họ chỉ quen dùng danh nghĩa “vì con” để nói mọi điều mình nghĩ nhưng lại quên rằng: lời nói cũng có sức nặng. Có những câu nói người lớn chỉ buột miệng vài giây, nhưng trẻ có thể nhớ suốt nhiều năm.

Một gia đình hạnh phúc không phải là nơi không có mâu thuẫn, mà là nơi mọi thành viên cảm thấy mình được tôn trọng và an toàn khi ở cạnh nhau. Một đứa trẻ được tôn trọng sẽ lớn lên với sự tự tin. Một đứa trẻ được lắng nghe sẽ học được cách yêu thương người khác.

Khi cha mẹ biết giữ chừng mực trong lời nói, biết tôn trọng cảm xúc và ranh giới của con, đứa trẻ lớn lên sẽ tự tin hơn, cởi mở hơn và cũng gần gũi với gia đình hơn.

Đôi khi, giáo dục tốt không nằm ở việc nói bao nhiêu, mà là biết điều gì nên nói và điều gì nên giữ lại. Bởi trong gia đình, lời nói dịu dàng chính là thứ nuôi dưỡng cảm giác an toàn lâu dài nhất.

Gia đình cha yếu, mẹ mạnh: Con cái lớn lên dễ rơi vào 2 kết cục này

GĐXH - Nhiều người đến tuổi trung niên mới nhận ra những tổn thương trong tính cách của mình bắt nguồn từ chính gia đình thời thơ ấu. Theo các chuyên gia tâm lý, mô hình “cha yếu mẹ mạnh” có thể âm thầm ảnh hưởng đến sự tự tin, cảm xúc và các mối quan hệ của trẻ khi trưởng thành.