Người cha có 3 đứa con thiên tài tiết lộ thói quen giúp con vượt trội

Có lẽ, bí quyết thật sự lại nằm ở một yếu tố đơn giản hơn nhiều, đó là cảm giác hạnh phúc khi thực hiện điều mình đang làm.

Thiên tài không phải bẩm sinh mà được tạo nên từ thói quen

Năm 1965, nhà giáo dục người Hungary Laszlo Polgar đưa ra một quan điểm gây tranh cãi rằng thiên tài không phải do bẩm sinh mà được hình thành thông qua giáo dục và rèn luyện đúng cách.

Ông nổi tiếng với câu nói: "Thiên tài không được sinh ra, mà được giáo dục và đào tạo nên".

Để chứng minh niềm tin của mình, Polgar xây dựng một kế hoạch giáo dục đặc biệt cho các con.

Ông chọn cờ vua làm lĩnh vực đào tạo và biến ngôi nhà của mình thành một môi trường ngập tràn sách cờ, tài liệu chuyên môn và hình ảnh của những kỳ thủ nổi tiếng.

Kết quả vượt xa mọi kỳ vọng.

Cô con gái lớn Susan Polgar bắt đầu học cờ từ năm 4 tuổi. Chỉ sau chưa đầy nửa năm, cô đã có thể đánh bại nhiều người trưởng thành.

Người con gái thứ hai, Sofia Polgar, còn gây ấn tượng mạnh hơn khi trở thành nhà vô địch thế giới ở tuổi 14.

Đặc biệt, cô em út Judit Polgar được xem là trường hợp xuất sắc nhất. Từ năm 5 tuổi, cô đã có thể thắng cha mình trong những ván đấu. 

Năm 12 tuổi, Judit lọt vào top 100 kỳ thủ mạnh nhất thế giới. Đến năm 15 tuổi, cô trở thành đại kiện tướng quốc tế trẻ nhất lịch sử thời điểm đó, phá kỷ lục từng thuộc về Bobby Fischer. Trong suốt 27 năm liên tiếp, Judit giữ vị trí nữ kỳ thủ số một thế giới.

Điều đáng chú ý là dù dành phần lớn tuổi thơ cho cờ vua, cả ba chị em đều khẳng định họ đã có một tuổi thơ hạnh phúc.

Trong nhiều cuộc phỏng vấn, họ cho biết mình thực sự yêu thích cờ vua và luôn cảm thấy thời gian dành cho môn thể thao này là chưa đủ.

Câu chuyện của gia đình Polgar cho thấy một điều quan trọng là khi một hoạt động mang lại niềm vui, việc lặp lại nó không còn là gánh nặng mà trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.

Thói quen được hình thành như thế nào?

Một thí nghiệm nổi tiếng của nhà tâm lý học người Mỹ Edward Thorndike vào cuối thế kỷ XIX đã giúp lý giải cơ chế hình thành thói quen.

Ông đặt những con mèo vào một chiếc hộp có khóa. Để thoát ra ngoài, chúng phải vô tình nhấn vào một cần gạt được giấu bên trong.

Ban đầu, những con mèo hoảng loạn, cào cấu và tìm mọi cách để trốn thoát. Sau nhiều lần thử sai, chúng tình cờ chạm vào cần gạt và cánh cửa mở ra.

Thorndike tiếp tục lặp lại thí nghiệm này nhiều lần. Ông nhận thấy rằng sau khoảng vài chục lần, những con mèo không còn chạy loạn bên trong chiếc hộp nữa. Chúng nhanh chóng tiến tới cần gạt, nhấn vào đó và thoát ra chỉ trong vài giây.

Một hành vi từng xuất hiện ngẫu nhiên đã dần trở thành phản xạ quen thuộc.

Qua thí nghiệm này, Thorndike chứng minh rằng thói quen được hình thành thông qua sự lặp lại trong một môi trường nhất định.

Khi một hành động mang lại kết quả mong muốn, con người và động vật đều có xu hướng lặp lại hành động đó nhiều lần cho đến khi nó trở thành tự nhiên.

Động lực mới là yếu tố quyết định hành vi

Nếu thói quen là kết quả của sự lặp lại, vậy điều gì khiến chúng ta muốn lặp lại một hành động? Câu trả lời nằm ở động lực.

Khi đói, chúng ta tìm thức ăn. Khi lạnh, chúng ta mặc thêm quần áo. Khi đau bụng, chúng ta tìm nhà vệ sinh. Những phản ứng này xuất phát từ các nhu cầu bản năng của cơ thể.

Trong tâm lý học, động lực chính là lực đẩy thúc đẩy hành vi.

Đối với những con mèo trong thí nghiệm của Thorndike, động lực là mong muốn thoát khỏi chiếc hộp. Chính nhu cầu đó đã khiến chúng không ngừng tìm kiếm giải pháp cho đến khi phát hiện ra hành động có thể giúp mình đạt được mục tiêu.

Con người cũng vậy. Mỗi hành động đều bắt nguồn từ một nhu cầu hoặc mong muốn nào đó. Khi nhu cầu đủ mạnh, chúng ta sẽ có xu hướng duy trì hành vi liên quan.

Dopamine: Chìa khóa của thói quen hạnh phúc

Các nhà khoa học cho rằng dopamine đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành thói quen.

Đây vừa là một hormone vừa là chất dẫn truyền thần kinh, có liên quan trực tiếp đến cảm giác hứng thú, hài lòng và phần thưởng trong não bộ.

Nói một cách đơn giản, khi chúng ta thực hiện một hành động mang lại cảm giác tích cực, não bộ sẽ tiết ra dopamine. Cảm giác dễ chịu đó khiến chúng ta muốn lặp lại hành vi thêm nhiều lần nữa.

Các nghiên cứu trên động vật từng cho thấy, khi khả năng tiết dopamine bị ức chế nghiêm trọng, chúng thậm chí mất đi động lực cơ bản để ăn uống hay sinh tồn.

Điều đó cho thấy dopamine không chỉ tạo ra cảm giác vui vẻ mà còn là nguồn năng lượng thúc đẩy hành động.

Vì thế, thay vì chỉ tập trung vào việc ép bản thân phải kiên trì, có lẽ điều quan trọng hơn là tạo ra những trải nghiệm tích cực để não bộ muốn tiếp tục hành động đó.

Muốn duy trì thói quen tốt, trước hết phải cảm thấy hạnh phúc

Nhiều người thường xem việc rèn luyện thói quen là một cuộc chiến với bản thân. Họ cố gắng dựa vào ý chí để ép mình thức dậy sớm, tập thể dục hay đọc sách mỗi ngày.

Tuy nhiên, ý chí luôn có giới hạn.

Ngược lại, những thói quen bền vững thường gắn liền với cảm giác hạnh phúc và phần thưởng tích cực.

Khi đánh răng đều đặn, bạn nhìn thấy hàm răng trắng sáng hơn. Khi duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện thường xuyên, bạn cảm nhận cơ thể khỏe mạnh, cân đối hơn. Khi đọc sách mỗi ngày, bạn nhận ra kiến thức và tư duy của mình được cải thiện.

Chính những kết quả tích cực ấy tạo ra cảm giác hài lòng, kích thích dopamine được tiết ra và củng cố hành vi lặp lại.

Nói cách khác, bí quyết xây dựng thói quen tốt không nằm ở việc liên tục nhắc nhở bản thân phải kiên trì đến mức nào. 

Điều quan trọng hơn là tìm thấy niềm vui trong quá trình thực hiện và cảm nhận được những thay đổi tích cực mà thói quen đó mang lại.

Khi hạnh phúc trở thành động lực, sự kiên trì sẽ đến một cách tự nhiên. Và đó mới là nền tảng vững chắc nhất để tạo nên những thói quen tốt kéo dài suốt đời.

12 thói quen giúp người bình thường thay đổi cuộc đời theo cách không ngờ

GĐXH - Sự khác biệt giữa một người sống tích cực, hiệu quả với một người luôn chật vật thường nằm ở những thói quen hằng ngày.

Theo Zhihu