Chiến thắng nỗi đau tâm hồn

Nhiều nam giới tỏ ra giận dữ chỉ là để né tránh sự buồn khổ, nhói đau trong tâm hồn. Còn phụ nữ, buồn bã nhiều khi là để kìm nén cơn bối rối, đau khổ và hối tiếc. Cả hai giới đều có những quy trình vô thức để che giấu cảm xúc thật…

Ve vuốt cảm xúc

Trong cuộc đời, mỗi chúng ta có thể nhiều lần sử dụng những cảm xúc tiêu cực để chôn kín nỗi đau thật sự. Quy trình này được nhà tâm lý nổi tiếng thế giới Gray cho rằng: Nó hoàn toàn tự động, ta không thể nhận biết được diễn biến của nó.

Đã bao giờ bạn tự hỏi: Sao mình lại mỉm cười trong khi đang muốn nổi điên? Mình tỏ vẻ giận sôi máu lên nhưng kỳ thực trong lòng đang sợ chết khiếp; Có khi nào bạn nói đùa và cười ha hả trong khi lòng dạ đang héo úa, não nề; bạn có bao giờ hùng hổ đổ thừa cho người khác nhưng trong thâm tâm bạn thấy cay đắng, lo sợ và cảm thấy tội lỗi. Cả đàn ông và phụ nữ đều có những quy trình vô thức che giấu cảm xúc thật.

 

Đàn ông có những cách thức che giấu nỗi đau như anh tỏ ra giận dữ là một cách để né tránh sự buồn khổ, nhói đau, u hoài, tội lỗi và cả sự hãi hùng; anh thờ ơ, thụ động để che giấu cơn lôi đình. Khi anh bực dọc, tự ái là lúc anh cố “trám” cảm xúc bị tổn thương. Còn nếu anh nổi cáu và tấn công trực diện là lúc anh muốn chế ngự nỗi sợ và bất an. Khi cảm xúc xấu hổ trồi lên là anh muốn chôn vùi cơn giận và nỗi thống khổ; có những lúc anh tỏ ra bình thản và điềm tĩnh nhưng thực ra trong lòng đang cố nuốt cơn giận, cơn sợ hãi, thất vọng, chán ngán và cả sự xấu hổ. Hoặc có những người luôn cố tỏ ra tự tin để bù lại sự thiếu hoàn chỉnh; hùng hổ để tránh cảm giác sợ sệt.

Ngược lại, phái yếu có những cách che giấu nỗi đau rất khác. Cô tỏ ra lo âu và băn khoăn để chịu đựng nỗi buồn bực, tội lỗi và thất vọng; cô lúng túng, hoang mang để xoa dịu nỗi giận hờn, cáu bẳn, chán nản. Có người buồn bã để kìm nén cơn bối rối, tức tối, đau khổ và hối tiếc. Cũng có khi nàng tỏ ra hy vọng để giấu đi nỗi giận dỗi. Còn khi nàng yêu thương và tha thứ là để tránh cơn giận và sự tổn thương cao độ.

Đôi khi người ta phải dỗ yên cảm xúc tiêu cực bằng sự nghiện ngập hoặc phần lớn thì cố tìm cách để kiểm soát chúng. Người ta sa vào nghiện ngập để quy phục những cảm xúc đau đớn và để bù đắp cho những nhu cầu không được thỏa mãn. Uống cạn ly rượu có thể làm cơn đau tạm yên một lát nhưng rồi nó sẽ quay lại.

Khi ta càng tránh đụng mặt những cảm xúc tiêu cực thì như trêu ngươi, chúng như có thêm sức mạnh để quấy phá tâm hồn ta. Nhà tâm lý nổi tiếng Gray cho rằng: Hãy học cách lắng nghe và nuôi dưỡng những cảm xúc sâu kín, ta sẽ bắt chúng buông dần những móng vuốt đang quắp chặt ta. Khi thấy nhộn nhạo trong lòng nỗi tức bực, người ta rất khó giao tiếp như ý muốn.

 

Lúc đó, những cảm xúc tiêu cực ngày xưa thi nhau ùa về, giống như một đứa trẻ không bao giờ được phép bẳn gắt bây giờ bỗng gắt gỏng om sòm, chỉ để một lần nữa bị phạt. Những cảm xúc chưa có lối thoát thuở bé có sức kìm kẹp nhận thức của người lớn và chặn đứng những cử chỉ yêu thương. Chừng nào ta chưa lắng nghe tiếng quẫy đạp của những cảm xúc điên cuồng thời xa xưa cứ chực ùa về đúng lúc ta cần sự tỉnh táo, minh mẫn nhất – thì chừng đó nó vẫn phong tỏa các kênh thông tin liên lạc nhân từ.

Chữa lành cảm xúc tiêu cực

Nếu ngày còn nhỏ, bạn liên tục được lắng nghe và được thừa nhận giá trị một cách trìu mến thì lớn lên bạn sẽ bớt bị đeo đẳng và sa lầy trong những cảm xúc tiêu cực. Còn nếu không, bạn dễ bị sa lầy, ám ảnh bởi chính những cảm xúc tiêu cực trong quá khứ. Chúng có thể quật ngã ta dưới nhiều mức độ. Khi đối mặt với stress, bạn có thể bị chúng tác động ngay tức thì.

Thường người ta rất khó hiểu và chấp nhận những cảm xúc tiêu cực của người khác khi mà cảm xúc tiêu cực của chính mình không được xoa dịu. Càng giỏi khống chế những cảm xúc bất ổn có gốc rễ từ hồi nhỏ, người ta càng dễ chia sẻ cảm xúc của mình và lắng  nghe cảm xúc của bạn đời mà không cảm thấy bị tổn thương, mất kiên nhẫn, chán nản...

Càng ương bướng không chịu băng bó vết thương lòng, ta càng ngang ngạnh không muốn lắng nghe nỗi thống khổ của người khác. Bạn nôn nóng hay không lượng thứ khi người khác bộc lộ cảm xúc thuở ấu thơ của họ thì đó cũng biểu thị cái cách bạn đối xử với mình.

 

Theo các nhà tâm lý, để giáo huấn lại, nhiều khi người ta phải tự đóng giả vai trò cha mẹ cho chính mình; thừa nhận cảm xúc sâu thẳm trong mình. Ta phải tách rời cái phần cảm xúc ấy ra khỏi cái tôi của mình để trở thành một bậc phụ huynh ân cần hỏi để mổ xẻ vấn đề của chính tâm can ta như: Có gì xảy ra vậy, điều gì khiến con buồn bã, con tức giận điều gì, lo sợ cái gì... Khi lắng nghe tiếng thút thít của cảm xúc, tức thì những cảm xúc tiêu cực sẽ bị gột sạch một cách thần bí; ta sẽ phản xạ bằng con tim nhân hậu, hiền từ hơn. Bằng cách hiểu những cảm xúc ấu trĩ hồi trẻ thơ, ta tự động mở cánh cửa cho những cảm xúc yêu thương ngấm vào lời nói.

Khi gặp chuyện thất vọng bạn sẽ buồn sầu, trong lòng đau đớn dù cái tôi người lớn dặn bạn phải phấn chấn, nhiệt tình và hy vọng lên. Hoặc khi có cái gì đó gây xáo trộn, bạn đứng ngồi không yên, lo âu vô cùng bất chấp cái tôi người lớn bảo bạn hãy tự tin, vui mừng và cứng rắn.

 

Trong cuộc sống, nhiều khi chính người bạn đời có thể trở thành vị bác sĩ tài hoa cứu chữa chúng ta thoát khỏi những cảm xúc tiêu cực, những nỗi đau đớn thực sự trong lòng. Vợ chồng càng yêu thương nhau thì mối quan hệ càng thắm thiết và khi người ngày có thể bộc bạch nỗi lòng u uẩn theo hướng mến thương thì người kia sẽ dễ đáp trả y như vậy.

Lê Trung