Chứng hoảng sợ khi ngủ: Dấu hiệu cần cho trẻ đi khám sớm!

Bé gái H.T, 6 tuổi, nhà ở TP Biên Hòa, Đồng Nai, được gia đình đưa đến điều trị tại Trung tâm tham vấn tâm lý trẻ em và thanh thiếu niên thuốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 với lý do hay mơ hoảng về đêm. Trường hợp của H.T được chẩn đoán là một trạng thái hoảng sợ khi ngủ hay còn được gọi là hoảng sợ ban đêm, một trường hợp của rối loạn giấc ngủ trẻ em. Hơn 10% số trẻ mắc phải tình trạng hoảng sợ trong khi ngủ, đa số tuổi khởi bệnh thường là từ 4 – 12 tuổi và ở trẻ trai nhiều hơn trẻ gái.

 

Cách đây hơn 1 tháng, bé H.T thường xuyên có các biểu hiện hay giật mình, la hét, hoảng sợ về đêm. Các biểu hiện đó tái diễn thường xuyên và mỗi đêm khoảng 1 đến 2 lần. Sau khi bé tỉnh dậy, gia đình có hỏi bé là thường thấy điều gì làm sợ hãi vào ban đêm như thế? Bé hoàn toàn không nhớ gì về tình tiết giấc mơ và những điều làm cho bé hoảng hốt.

 

Hoảng sợ khi ngủ, hay hoảng sợ ban đêm là những cơn hoảng sợ và sợ hãi tột độ về ban đêm kết hợp với phát âm to, vận động mạnh và có hoạt động thần kinh tự trị tăng cao như mạch nhanh, thở gấp, đồng tử giãn, vã mồ hôi. Trẻ ngồi hoặc đứng dậy, kêu thét một cách sợ hãi, thường là trong một phần ba đầu của giấc ngủ đêm, đôi khi lao ra cửa như cố gắng chạy trốn, mặc dù rất hiếm khi chạy ra khỏi phòng. Các cơn tái diễn điển hình kéo dài 1- 10 phút và vào lúc thức thì trẻ hoàn toàn không nhớ gì các sự kiện xảy ra trong cơn đó. Trong cơn hoảng sợ trẻ không đáp ứng tương đối với cố gắng của người khác nhằm tác động lên hiện tượng hoảng sợ khi ngủ. Các cố gắng này hầu như luôn gây ra mất định hướng và định hình lại phải mất nhiều phút.

Hoảng sợ khi ngủ cũng như nhiều trạng thái rối loạn giấc ngủ khác thường có yếu tố bệnh sinh. Theo các nghiên cứu thì bệnh này có sự liên quan chặt chẽ giữa nguyên nhân di truyền từ cha mẹ tới con cái. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy có quan hệ giữa các giai đoạn phát triển. Có ý kiến cho rằng chứng hoảng sợ là do sự chưa ổn định chu kỳ thức ngủ của não, bên cạnh đó có thể do động kinh... Các nghiên cứu cũng cho thấy, hoảng sợ ban đêm có thể do nguyên nhân từ các sang chấn tâm lý, những bất ổn về đời sống, là biểu hiện của sự lo âu, chia ly, những khó khăn trong giai đoạn đầu đi học, căng thẳng trong những bất hòa mối quan hệ gia đình.

Hoảng sợ khi ngủ là một tình trạng rối loạn giấc ngủ trẻ em. Chính vì thế, việc đầu tiên là phải được chẩn đoán chính xác. Các bậc phụ huynh thấy con em có những dấu hiệu bất thường như mô tả ở trên, thì cần phải đưa trẻ đến khám tại các trung tâm sức khỏe tâm thần trẻ em. Tại đó, các bác sĩ chuyên khoa và các nhà tâm lý lâm sàng sẽ chẩn đoán chính xác và xác định nguyên nhân cụ thể trước khi điều trị. Việc điều trị phối hợp giữa hóa dược và liệu pháp tâm lý là rất cần thiết nếu trẻ không có những nguyên nhân thực thể. Tuy nhiên, phụ huynh cũng cần thực hiện các phương pháp sau để giúp trẻ ngủ tốt hơn:

- Trước khi trẻ đi ngủ nên tạo không khí yên tĩnh, êm đềm như: Để ánh sáng đèn ngủ mức nhẹ, tắt tivi, đài... không để trẻ đùa nghịch nhiều... có thể mở bản nhạc hoặc bài hát âm điệu du dương... Hướng dẫn trẻ tập thư giãn trước khi ngủ bằng cách giãn mềm cơ bắp, hít thở kiểu bụng êm, chậm, sâu, đều.

- Gia đình nên có những biện pháp phòng ngừa tổn thương có thể xảy ra với trẻ như: Không cho trẻ ngủ giường cao hoặc không để vật sắc nhọn dễ vỡ gần giường ngủ, đóng cửa lối đi cầu thang, cửa nhà, cửa sổ thấp.

- Khi trẻ bị cơn hoảng sợ nên an ủi, dỗ dành, nhẹ nhàng đặt trẻ vào giường.

- Nếu trẻ bị rối loạn giấc ngủ thường xuyên, cha mẹ nên ghi chép thời gian trẻ bị “cơn” trong 7 đêm liên tục, sau đó chủ động đánh thức trẻ tỉnh dậy trong vòng 5 phút trước “cơn” vẫn  thường bị 15 phút, rồi mới cho trẻ ngủ tiếp.