Các chuyên gia cảnh báo, sau 20 năm nữa, sẽ có khoảng 3- 4 triệu nam giới Việt Nam dư thừa so với phụ nữ cùng lứa tuổi; không có cơ hội lấy vợ là người Việt Nam.
Khát vọng cố hữu
Ai đã từng về làng chài Nguyệt Đức, xã Vân Hà (huyện Việt Yên, Bắc Giang) đều biết đến đại gia đình lên tới gần 140 của nhà cụ Suất. Không chỉ nhà cụ mà rất nhiều gia đình khác ở làng chài đều đông con cháu. Ở những nơi như thế này, việc sinh càng nhiều con, đặc biệt phải là con trai càng trở thành nỗi khát khao. "Nhà không có "đinh" thì làm sao sống bằng nghề sông nước, làm thế nào để mà bám trụ vùng đất này hả cô" - anh Đỗ, một người đông con trong làng nói.
Ở những làng nghề, tâm lý phải sinh con trai đã trở thành... lẽ đương nhiên. Cụ Chín, 79 tuổi, thôn Đồng Hương, xã Hương Mác (huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) cho biết, làng cụ xưa nay nức tiếng thiên hạ bởi nghề gỗ mỹ nghệ, bởi thế rất cần nhân lực là nam. "Lúc tuổi già có chỗ dựa cả về tinh thần và vật chất là "yên tâm" nhất" - cụ tâm sự.
|
|
|
Tuyên truyền người dân thực hiện sinh đẻ kế hoạch, chấp nhận mô hình gia đình ít con là công việc phải duy trì thường xuyên, lâu dài, không thể chỉ trong một sớm, một chiều. Ảnh: Dương ngọc |
Dù người dân đã từng thấm nhuần có con gái đầu lòng còn giá trị hơn cả có "trâu nái và ruộng sâu", nhưng thật ngạc nhiên khi một số khảo sát cho thấy, hầu hết những người trả lời đều cho biết muốn có con trai ngay từ lần sinh đầu. Cho đến bây giờ, chuyện "khát" con trai không còn là câu chuyện của một làng quê, một vùng đất nào nữa. Mong ước có người nối dõi và nương tựa tuổi già khiến tỉ số giới tính khi sinh ở nước ta tăng nhanh bất thường và diễn biến phức tạp.
Với bằng chứng từ số liệu của cuộc Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 của Việt Nam, nghiên cứu của UNFPA đã chỉ ra hiện tượng trình độ học vấn của người mẹ cao, sự mất cân bằng giới tính khi sinh càng lớn. Cụ thể là ở nhóm các bà mẹ có trình độ tiểu học và thấp hơn thì tỷ số giới tính khi sinh là 107,1, ở nhóm trung học phổ thông và học nghề lên đến 111,4, ở nhóm có trình độ cao đẳng trở lên là 113,9. Cùng đó, nghiên cứu cũng cho thấy, đối với các lần sinh thứ 3 trở lên thì tỉ số giới tính khi sinh đã tăng lên từ mức bình thường 105 ở nhóm hộ gia đình nghèo nhất, đến mức 133 ở nhóm giàu nhất.
Cần sự chung sức của toàn xã hội
Hiện nay, có 4/8 vùng địa lý, 33/63 tỉnh thành, phố có tỉ số trên 110, cá biệt ở Hải Dương, tỉ số này tăng trên 130 trẻ trai/100 trẻ gái. Theo dự báo của UNFPA, đến năm 2035, mức dư thừa nam giới trưởng thành có thể sẽ nhiều hơn số phụ nữ tối thiểu là 10% và thậm chí còn cao hơn nếu SRB không trở lại mức bình thường là 105 trẻ trai/100 trẻ gái trong vòng 2 thập kỷ tới.
GS.TS Nguyễn Đình Cử - Viện trưởng Viện Các vấn đề xã hội, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân cho rằng, nếu không có các biện pháp can thiệp, ngăn ngừa, hậu quả của sự mất cân bằng SRB sẽ tất yếu dẫn đến nhiều hệ lụy do khan hiếm phụ nữ như: tranh giành trong hôn nhân; kết hôn muộn thậm chí là không thể kết hôn do khó hoặc không tìm được bạn đời; phải ra nước ngoài để kết hôn; gia tăng tội phạm xã hội như lừa đảo, bắt cóc, buôn bán trẻ em gái và phụ nữ, tệ nạn mại dâm, phụ nữ bị ép buộc sinh thêm con...
Để giảm bớt tình trạng này, ông Bruce Campbell, Trưởng Đại diện UNFPA ở Việt Nam cho rằng, cần có nhiều các chương trình truyền thông thay đổi hành vi nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho người phụ nữ trong xã hội. TS Nguyễn Bá Thủy, Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay, Việt Nam đã cam kết thực hiện bình đẳng giới đồng thời đã ký kết các Hiệp ước quốc tế như Công ước Xoá bỏ mọi hình thức Phân biệt đối xử đối với Phụ nữ (CEDAW). Tại cấp quốc gia, gần đây Chính phủ đã thông qua Luật bình đẳng giới đồng thời nghiêm cấm xác định giới tính và phá thai lựa chọn giới tính.
|
 "Việt Nam quyết tâm giải quyết sự mất cân bằng giới tính khi sinh và sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi nhằm ngăn ngừa các cặp vợ chồng tiếp cận với các dịch vụ vi phạm pháp luật".
TS Nguyễn Bá Thủy - Thứ trưởng Bộ Y tế
 "Để ngăn ngừa, khống chế được sự mất cân bằng tỉ số SRB, cần có chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi toàn diện, hướng tới mọi đối tượng trong xã hội; nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò địa vị của phụ nữ, bình đẳng giới và hệ thống an sinh cho người già".
TS Khuất Thu Hồng - Viện Nghiên cứu Phát triển xã hội |
Hà Anh
