Cứu tinh ngày xuân

Tết ở Việt Nam nhiều dịch vụ ngừng lại, kể cả những quán ăn và những quán bánh mì. Sáng mùng Một, chị chủ nhà bán cho chúng tôi mấy cái bánh chưng và giò để mang đi ăn dọc đường, bởi chặng đường chúng tôi muốn đi xe đạp vào các làng mạc quanh đó khá xa. Không khí Tết làm đường sá vắng ngắt, lạnh tới mức chúng tôi ở xứ lạnh về vừa đạp xe vừa run rẩy trước những cơn gió bấc quất vù vù, kèm những hạt mưa xuân buốt giá.

Qua cầu Long Biên, hướng về Bắc Ninh - Vùng quê quan họ nổi tiếng với nghề chạm khắc đồ gỗ được quảng bá trong cuốn sách hướng dẫn du lịch Việt Nam của chúng tôi. Tới đoạn đường đê thấy bầu trời vẫn xám xịt chẳng hé nổi một tia nắng. Gió bấc thổi ào ào trong màn mưa bụi ẩm ướt. Đạp xe từ sáng nên lúc này chúng tôi bắt đầu thấy khát nước và lạnh cóng.

Dõi mắt suốt quãng đường dài để tìm nơi dừng chân, nhưng tất cả các quán ven đường đều như không có người ở. Tới cuối đoạn đường đê đã gần 1 giờ chiều, bất chợt thấy một túp lều phủ lá, le lói ngọn đèn dầu tù mù và có một cụ già ngồi trong đó. Chúng tôi mừng rỡ dừng xe, xin phép cụ già cho vào uống nước. 

Ông cụ nở nụ cười rạng rỡ kéo ghế mời những người khách đầu năm. Hơi ấm tỏa từ cái lò than cụ đốt làm quán trà ấm cúng, hương trầm phảng phất xung quanh. Ấm trà của cụ giản dị như bao ấm trà Việt Nam khác, nhưng với chúng tôi lúc đó sao nước đậm đà, ngon và ấm lạ thường.

"Chắc các cháu lạnh lắm hả. Ngồi đây uống trà cho ấm người lên nhé. Cô bé tím tái kia – Ông cụ chỉ vào tôi vì tôi nhỏ nhất đoàn - Cháu ngồi sát vào cái lò than này cho ấm. Đừng ngồi gần cửa vì lạnh lắm đấy".

Ông cụ xăng xái rót nước đưa từng người, rồi mở hộp mứt mời chúng tôi. Vừa lụi cụi đun nước, nấu nướng trên hai cái lò than cụ vừa trò chuyện với chúng tôi. Khi chúng tôi uống hết ấm trà, cụ lại pha thêm ấm mới, rồi hỏi xem chúng tôi đi đâu trong gió bấc rét mướt thế.

"Sao sáng mồng Một Tết mà cụ vẫn mở hàng vậy? Cụ với ấm trà nóng là cứu tinh của chúng cháu đấy" - Tôi cũng hỏi cụ

Nghe tôi nói, cụ già mỉm cười rung cả chòm râu bạc trắng. Cụ bảo cụ ở có một mình. Năm nào cụ cũng mở cửa mồng Một để đón những người khách đầu năm mới, đón những người bạn mang lại cho cụ nhiều niềm vui cho một mùa xuân mới. Chúng tôi ngồi xúm vào quanh cụ và cái bếp lò vừa sưởi, vừa lắng nghe cụ kể chuyện. 

Cụ bảo những người khách đầu năm mới tới đây họ thật khác nhau cả về hoàn cảnh cũng như tâm trạng. Nhưng ai đã đến quán trà của cụ đầu năm đều được đón tiếp thật nồng hậu và tận tình. Cụ mời chúng tôi dùng bữa cơm chay vì đã quá trưa rồi, khó mà tìm nổi quán ăn khác. Sau mấy ngày ăn bánh chưng, chúng tôi được ăn bát cơm chay thấy ngon vô cùng, tất cả cứ cắm cúi ăn, quên cả nói chuyện.

Cụ già nhìn chúng tôi ăn với ánh mắt vui vẻ. Cụ khoe các con cụ đều đi làm ăn xa, họ cũng muốn đón cụ về ở cùng cho đỡ quạnh hiu lúc tuổi già sức yếu, nhưng cụ không muốn vì đã quen sống nơi thôn quê. Hàng ngày cụ bán chè chén và sống cuộc sống đạm bạc, nhưng thanh thản. Quán không có gì quí giá nên cũng không sợ trộm cướp. Cuối cuộc đời rồi, cụ chỉ mong khi “ra đi” được nhẹ nhàng, như sau một giấc ngủ là xong. Ta đâu cần chi nhiều bạc tiền để cuộc đời thêm những lo toan...