Dân số và chất lượng nguồn nhân lực: Nắm "vàng", thoát bẫy thu nhập trung bình
GiadinhNet - "Nếu không nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chúng ta có nguy cơ rơi vào "bẫy thu nhập trung bình" mà Ngân hàng Thế giới đã khuyến nghị".
Bà Trương Thị Mai - Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội (CVĐXHQH) nhấn mạnh tại Hội thảo "Đại biểu dân cử với chính sách, pháp luật về lao động - việc làm và các chỉ tiêu có liên quan", phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tổ chức ngày 16/3.
Cơ hội "vàng" và thách thức
Chất lượng nguồn nhân lực - vấn đề "nóng" tại Hội thảo được các đại biểu đề cập đến cả yếu tố chất lượng dân số và chất lượng đào tạo nghề, việc làm.
 |
|
Việt Nam đang có một nguồn nhân lực dồi dào nhưng trình độ tay nghề và chuyên môn kỹ thuật chưa cao. Ảnh: Chí Cường. |
TS Dương Quốc Trọng cũng cho biết, các vấn đề của nhóm dân số 15 - 24 (lứa tuổi vị thành niên, thanh niên) có những thay đổi, làm cản trở việc cải thiện chất lượng dân số như quan hệ tình dục trước hôn nhân, nạo phá thai, lạm dụng chất gây nghiện (thuốc lá, rượu bia...) có xu hướng gia tăng. Bên cạnh đó, thanh thiếu niên của ta còn nhiều hạn chế về tầm vóc, thể lực. Chiều cao, cân nặng và sức bền còn thấp xa so với nhiều nước trong khu vực...
Ở góc độ của giáo dục đào tạo - yếu tố thứ hai của chất lượng nguồn nhân lực, thì theo số liệu từ cuộc Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009, tỉ lệ biết chữ của dân số từ 15 tuổi trở lên đã liên tục tăng từ 88% (1989) lên 90% (1999) và 94% (2009). Tuy nhiên, tỉ trọng lao động đã qua đào tạo ở nước ta còn thấp. Trong tổng số 49,2 triệu người từ 15 tuổi trở lên chỉ có 7,3 triệu người đã được đào tạo, chiếm 14,9% tổng lực lượng lao động. Như vậy, nguồn nhân lực của nước ta trẻ và dồi dào nhưng trình độ tay nghề và chuyên môn kỹ thuật thấp. Cả nước có hơn 41,8 triệu lao động (85,1% lực lượng lao động) chưa được đào tạo để đạt một trình độ chuyên môn kỹ thuật nào đó.
|
Cảnh báo về "bẫy thu nhập
trung bình"
"Bẫy thu nhập trung bình" - khái niệm chỉ tình trạng một quốc gia thoát nghèo, gia nhập vào nhóm nước có thu nhập trung bình nhưng mất nhiều thập kỷ vẫn không trở thành quốc gia phát triển. Việt Nam từ năm 2008 đã có mức thu nhập bình quân vượt hơn 1.000 USD/người và Ngân hàng Thế giới năm 2009 đã đưa vào nhóm nước có mức thu nhập trung bình. Từ đó đã có một loạt cảnh báo từ các nhà kinh tế về cái bẫy của nước thu nhập trung bình mà Việt Nam có thể mắc phải. Thực tế, có nhiều nền kinh tế ở châu Á từ nghèo chuyển thành có thu nhập trung bình nhưng có rất ít trong số đó vượt lên như trường hợp của Hàn Quốc. Còn lại một loạt nước như: Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippines loanh quanh không thể vượt lên được. Khó khăn đến mức mà một nhà kinh tế người Nhật gọi bẫy thu nhập trung bình là cái "trần thủy tinh" của các nước ASEAN. |
Bà Nguyễn Thị Kim Dung - Trưởng ban Chính sách Dịch vụ công Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương cho biết, trong 5 năm qua (2006 - 2010), cả nước đã tạo việc làm cho hơn 8 triệu lao động, tỉ lệ thất nghiệp ở thành thị giảm xuống còn 4,5%, góp phần tạo việc làm, cải thiện mức sống nhân dân. Tuy nhiên, dân số nước ta tham gia lực lượng lao động không ngừng tăng lên hàng năm, gây sức ép đáng kể cho nền kinh tế trong việc tạo việc làm và giảm tỉ lệ thất nghiệp. Theo dự báo, trong giai đoạn 2010 - 2020, cứ 3 người bước vào độ tuổi lao động mới có 1 người bước ra tuổi lao động. Do đó, để đáp ứng được nhu cầu làm việc của mọi người, mỗi năm cần có thêm 1 triệu chỗ làm mới.
Tại hội thảo, các chuyên gia của ILO đánh giá cao Việt Nam trong việc nỗ lực nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực. Đại diện của tổ chức này cho rằng, những nỗ lực trên cùng với việc hoàn thiện các luật liên quan, sẽ nâng cao chất lượng sống của người dân Việt Nam cùng với việc làm bền vững. Bà Trương Thị Mai - Chủ nhiệm Ủy ban CVĐXHQH ghi nhận những đánh giá của ILO và cho biết, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phải có sự lồng ghép, phối hợp hiệu quả của các bộ, ngành liên quan để nắm bắt, tận dụng cơ hội dân số "vàng", tránh được nguy cơ mắc "bẫy thu nhập trung bình".
|
Đừng bỏ lỡ cơ hội “vàng”
 Cơ cấu dân số vàng chỉ đến 1 lần đối với lịch sử phát triển của một dân tộc. Các "con rồng" châu Á đều cất cánh bay lên, đưa đất nước phát triển từ giai đoạn này. Chỉ có Thái Lan đã bỏ lỡ mất cơ hội này. Trong chuyến thăm và trao đổi về công tác dân số, bạn đã nói với chúng tôi rằng Việt Nam đừng bỏ lỡ cơ hội này như họ. TS Dương Quốc Trọng
Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ
 Chúng ta đang bước vào thời kỳ dân số "vàng" - tiềm năng nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nếu tiềm năng đó không được khai thác, đào tạo và không có kỹ năng sẽ trở thành gánh nặng của xã hội. Cần có chính sách "giải phóng", phân bố và sử dụng có hiệu quả tiềm năng đó. TS Nguyễn Hữu Dũng
Nghiên cứu viên cao cấp của Viện Khoa học Lao động và Xã hội
 Trước cơ hội dân số vàng, chúng ta cần một lực lượng lao động "vàng" cả về thể lực và trí tuệ. Chúng ta phải sử dụng tối ưu lực lượng lao động hiện có và đầu tư vào tương lai. Trong vòng 20 năm nữa, chúng ta có một thế hệ công dân trưởng thành mới, do vậy nếu chưa đầu tư ngay từ bây giờ đã là bắt đầu muộn. TS Lê Hồng Huyên
Phó Vụ trưởng Vụ Xã hội, Văn phòng TƯ Đảng
Mai Việt (ghi) |
Hà Thư
Phạt tù nhóm đối tượng khiến bé gái 13 tuổi mang thai
Pháp luật - 28 phút trướcNgoài 2 người vừa bị TAND TPHCM tuyên án phạt 7 và 9 năm tù, hai người khác đang tiếp tục bị cảnh sát điều tra.
Hà Nội: Danh sách 83 phương tiện vi phạm bị Camera AI ghi hình từ 26 - 27/3
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Trong vòng 24 giờ qua (từ ngày 26 đến 27/3/2026), hệ thống Camera AI tại nội thành Hà Nội và trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã ghi nhận hàng loạt hành vi vi phạm. Trong đó các lỗi phổ biến vẫn là vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm...
Hà Nội: Mất trắng 150 triệu đồng sau cuộc gọi hướng dẫn làm hồ sơ nhà đất online
Pháp luật - 2 giờ trướcGĐXH - Chỉ vì tin vào lời hướng dẫn nộp hồ sơ nhà đất online với mức phí chỉ 10.000 đồng, một nạn nhân tại xã Đông Anh (Hà Nội) đã sập bẫy lừa đảo công nghệ cao, bị chiếm đoạt gần 150 triệu đồng chỉ trong tích tắc.
Hà Nội: Tàu hỏa va chạm xe máy, 2 người tử vong
Thời sự - 3 giờ trướcTối 27/3, một vụ tai nạn giữa tàu hỏa và xe máy xảy ra tại xã Thượng Phúc (Hà Nội) khiến 2 người tử vong, xe máy bị vò nát.
Vụ người đàn ông bắn chết tài xế taxi, sát hại mẹ vợ: Lời kể ám ảnh của hàng xóm và gia cảnh ít ai ngờ của nghi phạm
Pháp luật - 4 giờ trướcVụ nổ súng khiến 3 người thương vong, trong đó có bố mẹ vợ và một tài xế taxi xảy ra tại xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị, đang gây rúng động dư luận địa phương.
Giả danh 'Tổ 373' chặn xe trong đêm, cưỡng đoạt tiền người đi đường
Pháp luật - 5 giờ trướcGĐXH - Lợi dụng đêm khuya, 3 đối tượng giả danh lực lượng "Tổ 373" chặn xe người đi đường để "xử phạt" vi phạm giao thông, cưỡng đoạt tiền. Hành vi này bị Công an phường Vinh Hưng phối hợp Cảnh sát cơ động phát hiện, bắt quả tang khi đang nhận tiền của nạn nhân.
Rượu vào, chuyện nhỏ hóa thành án mạng
Pháp luật - 5 giờ trướcGĐXH - Bị cáo và bị hại là bạn bè. Trong lúc uống rượu, mâu thuẫn bộc phát, người đàn ông cầm dao tước đi mạng sống của bạn.
Thời điểm vàng mua nhà đã tới: 3 con giáp có khả năng an cư cao nhất năm 2026
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Theo góc nhìn tử vi kết hợp với xu hướng tài vận, từ nay đến cuối năm 2026 là thời điểm thuận lợi để một số con giáp hiện thực hóa giấc mơ an cư.
Khung giờ sinh quyết định hậu vận? Đây là những thời điểm mang nhiều điềm lành
Đời sống - 6 giờ trướcGĐXH - Theo quan niệm phong thủy phương Đông, giờ sinh không chỉ đơn thuần là thời điểm một người chào đời mà còn được xem là yếu tố có thể tác động đến tính cách, vận trình và tài lộc trong tương lai.
Thời điểm miền Bắc xuất hiện nắng nóng gay gắt diện rộng sau không khí lạnh
Thời sự - 6 giờ trướcGĐXH - Từ khoảng ngày 30-31/3, khu vực Tây Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến TP. Huế có khả năng xảy ra một đợt nắng nóng diện rộng, có nơi có nắng nóng gay gắt với nền nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ.
Khởi tố nam thanh niên vi phạm nồng độ cồn, tông tử vong người đi bộ ở Huế
Pháp luậtGĐXH - Kết quả điều tra xác định, tại thời điểm xảy ra tai nạn, Tuấn có nồng độ cồn trong máu ở mức 139,88 mg/100ml máu.
