Đạo diễn Đặng Hoàng Giang và sứ mệnh “làm phim xong mới được chết”

Chị Kim Dung và các con trong phim “Mầm sống”. Ảnh: TL

Mỗi câu chuyện là một lối thoát

Phim “Mầm sống” đưa người xem trở về với quá khứ từ ngày đầu chị Dung và chồng gặp nhau, yêu nhau trong xa cách rồi kết hôn. Khi họ có với nhau một cô con gái thì người chồng qua đời vì tai nạn tàu hỏa. Trong lúc đau khổ tột cùng, chị Dung lóe lên trong đầu một ý nghĩ vô cùng táo bạo: Làm thế nào để giữ lại được nòi giống của chồng? Vì khoảng thời gian đi du học và tu nghiệp ở Pháp, chị đã từng nghe nói đến phương pháp này trong trường hợp tương tự. Ý nghĩ ấy cũng xuất phát từ mong ước của vợ chồng chị phải có hai đứa con.

Và người trợ giúp cho chị hiện thực hóa ý nghĩ chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam, ấy là bác sĩ nam học Lê Vương Văn Vệ. Xuất hiện trong câu chuyện của phim, bác sĩ nổi tiếng này đã gọi đây là một quyết định vô cùng nhanh trí và thông minh, bởi ở thời điểm rối ren đó thì tâm lý con người là chỉ mải khóc than, bàng hoàng. Ở trong tâm thế ấy mà nghĩ được điều lớn lao như vậy là rất đáng khâm phục. Nhờ đó mà hai bé trai của chị Dung đã được chào đời và BS Lê Vương Văn Vệ cùng các bác sĩ nam học có một công trình độc nhất vô nhị trong nhiều năm làm nghề.

Kể lại câu chuyện nổi tiếng này, đạo diễn Đặng Hoàng Giang không nhằm mục đích nói lại những điều người ta đã biết, dù câu chuyện của anh cụ thể và liền mạch hơn so với các bài báo đã viết về chị. Từ những vấn đề riêng lẻ, mục đích của anh là nâng lên thành vấn đề xã hội. Mỗi câu chuyện là một thông điệp về khát vọng sống và vươn lên. Như chị Dung, ngay cả trong lúc đau khổ nhất, thay vì than khóc, chị đã tìm ra cho mình một lối thoát để tiếp tục sống. Nhờ đó mà mỗi khi nhìn thấy các con là chị như nhìn thấy chồng đang hiện diện ở bên.

Để thuyết phục được chị Dung xuất hiện trong bộ phim, theo đạo diễn Đặng Hoàng Giang là không hề đơn giản, bởi tâm lý của con người thường không muốn khơi gợi lại nỗi đau, hơn nữa nó đã được nằm yên ở một góc rồi. “Lúc tôi đặt vấn đề với chị Dung, chị từ chối ngay mà không cần suy nghĩ. Tôi đã phải thuyết phục và nói rằng, thôi thì chỉ cần gặp chị để mời một ly cà phê thôi. Tất nhiên, đó chỉ là cái cớ để tôi tiếp tục có cơ hội tiếp cận chị với lý lẽ, câu chuyện của chị sẽ truyền cảm hứng đến cho rất nhiều gia đình không may gặp phải tai ương, bất hạnh. Sau cùng chị bảo, để suy nghĩ thêm. Nhưng từ lúc chị suy nghĩ cho đến khi trả lời, khoảng thời gian rất dài sau đó mới được bấm máy chính thức”, đạo diễn Đặng Hoàng Giang chia sẻ. Với các nhân vật còn lại cũng tương tự. Rồi quá trình theo chân nhân vật để thực hiện cảnh quay chân thực nhất khiến chùm phim kéo dài tới 4 năm mới hoàn thành.

Khán giả không quay lưng

Với phim thứ hai, “Đáng sống” kể về cuộc đời của doanh nhân Tăng A Pẩu ở TPHCM. Hơn chục năm trước, anh mắc bệnh ung thư và các bác sĩ chẩn đoán, anh chỉ còn sống được vài tháng. Sau ca phẫu thuật, anh Pẩu không ngồi yên chờ chết mà tìm niềm vui trong việc vào rừng, chụp ảnh những loài chim quý hiếm. Hiện tại, anh sở hữu bộ sưu tập ảnh chim lớn nhất Việt Nam. Tình yêu thiên nhiên và khát vọng lớn lao đã giúp nhân vật chính vẫn sống khỏe sau 11 năm phát bệnh.

Phim ngắn cuối cùng - “Một con đường” - khắc họa cuộc đời của anh Nguyễn Ngọc Triệu ở Quảng Trị. Anh làm nghề thu lượm những mảnh vỡ còn sót lại của bom đạn sau chiến tranh để bán với giá 3.000 đồng/kg, sẵn sàng đối diện với cái chết tiềm ẩn hàng ngày để thực hiện bằng được ước mơ cho con học đại học.

Vì sao đạo diễn Đặng Hoàng Giang lại chọn ba câu chuyện với ba công việc khác nhau (trí thức, doanh nhân và nông dân) ở ba miền Bắc - Trung - Nam? Đạo diễn Đặng Hoàng Giang cho biết: “Đây là điều nằm trong dụng ý của chúng tôi, dù để tìm được ba màu sắc như vậy mất khá nhiều thời gian. Tôi muốn phim của mình có nhiều đối tượng tiếp cận hơn để nhiều người nhìn thấy mình trong đó”. Tuy nhiên, khi hỏi về những khó khăn gặp phải trong quá trình làm phim, đây là điều duy nhất mà anh luôn từ chối. Anh nói: “Làm phim hay bất cứ lĩnh vực nào cũng đều có những khó khăn nhất định. Phim của tôi được khán giả yêu mến đã là hạnh phúc lắm rồi, sao lại còn đi kêu khổ”.

Cái khó, cái khổ của việc làm phim tài liệu không bằng cái... quay lưng của khán giả. Với việc “cháy vé” khi ra mắt phim “Lửa thiện nhân” hồi năm ngoái, đạo diễn Đặng Hoàng Giang tin tưởng rằng, không có giới hạn nào trong thể loại phim, chỉ là do đạo diễn chưa chạm đến trái tim khán giả, chưa “minh oan” được cho dòng phim thường được mặc định với sự khô khan, cũ kỹ này.

Một tín hiệu đáng mừng cho dòng phim kén khán giả là trái với sự quay lưng khi phát hành “Lửa thiện nhân” hồi năm ngoái, với chùm phim “Đáng sống”, anh nhận được sự hỗ trợ đắc lực của các cụm rạp, trong đó có cả hệ thống phát hành tư nhân của BHD. Bằng những thước phim đầy chật vật, đạo diễn Đặng Hoàng Giang tự tin rằng, anh sẽ làm đến cái “n” về “Đáng sống”, bởi “ngay cả khi sự sống có ngừng đập thì người làm phim tài liệu, với sứ mệnh và trách nhiệm truyền tải hơi thở của cuộc sống, vẫn phải làm xong rồi mới được chết”.

Minh Nhật