Đến Hội Lim chỉ để “check in”

Hội Lim trở thành điểm đến hấp dẫn đầu xuân cho du khách thập phương nhưng lại không có nhiều trò để xem. Ảnh: B.Đ

Không còn cảnh đá gà ăn tiền

Theo ghi nhận của chúng tôi, Hội Lim năm nay diễn ra trong không khí trật tự, đông nhưng không có cảnh chen lấn, xô đẩy. Giao thông cũng không bị tắc nghẽn dù lượng khách ngày 9/2 lên đến hàng vạn người. Ngay từ Quốc lộ 1 vào đến trung tâm Hội, Ban Tổ chức bố trí lực lượng an ninh dày đặc để đảm bảo an toàn và trật tự lễ hội. Điểm đặc biệt là Hội Lim năm nay không có cảnh ăn xin, bói toán, đổi tiền lẻ... làm ảnh hưởng đến không gian văn hóa của lễ hội.

Ngay từ đầu, Ban Tổ chức cũng đã tỏ rõ quyết tâm quán triệt với các hoạt động bày bán hàng rong trong khu vực đồi Lim. Hiện tượng các liền anh, liền chị xin tiền, mua bán các sản phẩm trong quá trình hát phục vụ quan họ cũng được chấn chỉnh làm nghiêm. Một vài hiện tượng nhỏ lẻ vẫn diễn ra, nhưng là với các "liền chị" (phần lớn đã cao tuổi) mời trầu rồi "tùy tâm" tấm lòng du khách. Không có thì vẫn được các "liền chị" đon đả mời chào miếng trầu têm cánh phượng đầy hoa mỹ, chuyên chở cả tấm lòng của người Kinh Bắc hiếu khách. Với hiện tượng đá gà ăn tiền được báo chí phản ánh hôm khai Hội mùng 8/2 thì ngày 9/2, chúng tôi không còn thấy cảnh cờ bạc trá hình này hiện diện trong lễ hội.

Hội Lim năm nay ngoài "đặc sản" hát quan họ giữa các đồi Lim, còn có nhiều trò chơi dân gian truyền thống như: Đu tiên, vật truyền thống, bịt mắt bắt dê, đập niêu, chọi gà, tổ tôm điếm… Một trong những hoạt động chính của Hội Lim là các hình thức hát quan họ ở tại cửa đình, chùa, dưới thuyền, trên đồi Lim, tại các gia đình nghệ nhân nhưng xem ra, các trò chơi dân gian này thu hút sự chú ý của du khách hơn cả.

Nét mới của năm nay là các nhóm hát quan họ không phải căng bạt để thành các chòi hát như mọi năm. Thay vào đó, các chòi hát đã được xây dựng thành sân khấu khá khang trang. Ở bên ngoài sân khấu chính, các gian hàng đồ gỗ mỹ nghệ, cây cảnh được bày bán để phục vụ nhu cầu tham quan của du khách, bởi theo người bán ở đây, thời điểm tết Nguyên đán đã qua nên việc mua bán không nhiều. Chủ yếu để tạo cảnh quan cho lễ hội và phục vụ nhu cầu xem, tìm hiểu của du khách là chính. Một đổi mới khá thức thời của Ban Tổ chức Hội Lim năm nay là bố trí trạm phát wifi tại chỗ để phục vụ miễn phí, đảm bảo cho 25.000 lượt người truy cập cùng lúc không xảy ra nghẽn mạch. Nước uống "từ thiện" cũng được bố trí ở nhiều địa điểm để phục vụ du khách vì các hàng quán không được Ban tổ chức cho phép bày bán trong lễ hội.

Du khách khó có cơ hội... tiêu tiền

Dịch vụ bán và cho thuê trang phục phục vụ du khách "check in". Ảnh: B.Đ

Ngoài các ưu điểm đã được Ban Tổ chức Hội Lim chấn chỉnh kịp thời thì phần hội lại chưa đủ làm nên sự hấp dẫn của lễ hội nổi tiếng này. Nhà thiết kế Xuân Thu cho biết, năm nào chị cũng đến Hội Lim để hòa với không khí văn hóa của truyền thống Kinh Bắc. Năm nay cũng vậy, chị đến Hội Lim ngoài tham quan còn để thực hiện cho đồ án thạc sĩ "Giá trị thẩm mỹ ở màu sắc trong trang phục Đồng bằng Bắc bộ". Theo nhà thiết kế Xuân Thu, màu sắc của các trang phục quan họ vẫn giữ nguyên giá trị truyền thống nhưng xét trên bình diện chung của lễ hội thì giá trị thẩm mỹ ở Hội Lim không cao. "Là lễ hội truyền thống mang giá trị văn hóa lâu đời, thu hút được lượng người đáng mơ ước nhưng lại không tận dụng triệt để ưu thế này để giới thiệu một cách hiệu quả các sản vật địa phương hay của Đồng bằng Bắc Bộ nói chung là điều rất lãng phí và đáng tiếc", nhà thiết kế Xuân Thu nói.

Đi một vòng lễ hội, nhà thiết kế Xuân Thu chia sẻ rằng, chị không có cơ hội để... tiêu tiền. Thứ cần mua thì không có, thứ có thì lại không đáng để mua. Chị nói: "Quà bánh, đồ ăn ở đây dù được Ban Tổ chức cho biết là rất chú trọng đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, nhưng nhìn bằng mắt thường thì đã không dám thử rồi. Vì được bày bán "lộ thiên" nên luôn được "khuyến mại" bụi bặm. Thứ mà tôi nhìn thấy nhiều nhất lại chính là hàng hóa cấp thấp và phần lớn là của Trung Quốc. Ngay cả các trang phục Kinh Bắc được giới thiệu ở đây cũng không cho nó sự giới thiệu trang trọng mà được bày trên nền đất, dưới manh chiếu. Trong khi đó tôi vừa đi Huế về và phải "bòn" đến đồng tiền cuối cùng".

Quan sát những người đi lễ chùa, chúng tôi ghi nhận một điều, người đến rất đông nhưng thứ đắt khách nhất chính là món... "check in". Thế nên, một dịch vụ mới phát sinh ngay trong khuôn viên lễ hội là cho thuê trang phục mớ ba mớ bảy. Các nam thanh nữ tú dường như cũng chú trọng sao cho có bức hình đẹp nhất chứ chả mấy người dành ưu tiên cho nghe hát. Những dụng công của Ban Tổ chức trong việc xây sân khấu thành chòi hát nhưng phần vì lượng người quá đông, phần vì âm thanh hỗn tạp nên dụng ý này đã không được truyền tải một cách hiệu quả. Phải cố gắng lắm chúng tôi mới nghe trọn vẹn được bài hát của các nghệ nhân nhưng cũng không đủ kiên nhẫn để nghe bài thứ hai. Theo quy định thì các quán hát sẽ diễn ra từ sáng cho đến tối, còn nghe hay không là quyền của du khách. Thế nên, dù là lễ hội quan họ nhưng dường như nghe hát không còn là mục đích chính của du khách. Vì trong không gian với hàng vạn người ấy, xem được đã là tốt lắm rồi, nói gì đến việc nghe.

Minh Nhật