Gánh oan nghiệt mang tên HIV/AIDS

> 60 tuổi phải nuôi… cháu mọn

 

Đấy là một phần trong câu chuyện của ông Nguyễn Minh Tuyển ( Ðội 4, thôn Nho Lâm, xã Mai Ðộng-Kim Ðộng – Hưng Yên) về hành trình đưa cháu ruột đến trường. Ở tuổi thất thập, nước mắt ông vẫn rỉ ra vì cái gánh oan nghiệt mang tên HIV/AIDS.

 

Để lo cho cháu, hàng ngày ông Tuyển phải làm mọi việc từ giặt giũ, nấu nướng đến làm vườn tược.

11 tuổi mới vào lớp 1

Căn nhà đơn sơ của ông nằm hoang lạnh giữa bãi đất bồi ven sông hồng, nghi ngút khói hương cho những người xấu số mất vì ung thư, vì HIV/AIDS.

Thấy có khách vào nhà, đứa bé gái nép sau lưng ông, tròn xoe mắt nhìn lạ lẫm, tò mò. Hình như, với cháu “nhà có khách” là một điều khác lạ lắm. Ông Tuyển bảo: “Bố nó chết đã đành, rồi mẹ nó cũng ra đi nốt. Cháu tôi vẫn khỏe mạnh, chẳng ốm chẳng đau gì. Ai cũng khen nó xinh. Vậy mà, cháu nó đã phải chịu biết bao tủi nhục. Tôi thì già rồi, lại nhiều bệnh tật, ốm đau quặt quẹo, có làm ăn được gì nữa đâu. Mà bệnh AIDS nó như một bệnh bình thường mà sao họ sợ đến như vậy? Tôi chăm cháu bao nhiêu năm nay mà có làm sao đâu”.

Ngay khi biết cháu Phương bị HIV/AIDS, không ai dám đến chơi, không ai dám hỏi chuyện ông. Hai ông cháu từ đó dường như bị bỏ rơi, sống trong nỗi hiu quạnh. Những nỗi đau liên tiếp ập xuống với một chuỗi dài những ngày buồn nặng nề đè lên cuộc đời ông.

 

Không có một chút kiến thức gì về HIV/AIDS, để chăm sóc cháu được tốt, ông đã tự mày mò tìm hiểu các tài liệu, học hỏi các kiến thức về chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS từ trung tâm tư vấn. Vậy nhưng, nỗi đau lớn nhất với ông là vấp phải sự kỳ thị người xung quanh với cháu mình. Cũng chính vì sự kỳ thị này mà đến giờ khi cháu Phương 11 tuổi mới bước vào lớp 1.

Ông Tuyển kể: Năm 2006 khi bố mẹ cháu mất vì HIV, ông đã đón cháu về nuôi. Phương lúc đó được 5 tuổi, ông xin cho cháu vào trường mầm non của xã, thì chỉ 1 tuần sau, trường trả về bởi các phụ huynh trong lớp cháu Phương sợ con cái họ bị lây nhiễm bệnh từ cháu. Nếu cháu Phương đi học thì họ sẽ cho con cái của họ nghỉ. Bởi vậy, đến tuổi đi học lớp 1 mà Phương vẫn chỉ biết quanh quẩn trong ngôi nhà cô quạnh. Thương cháu, ông đến trường xin cho cháu đi học, sự kỳ thị một lần nữa dần khép cánh cửa trường học lại với cháu.

 

Ông Tuyển đang hướng dẫn cháu chăm cây.

3 lần xin mới được học… cách ly

Ông Tuyển nói mà nước mắt cứ chực rỉ ra: “Ðể xin được cháu vào học đã khó, vậy mà ngay buổi đầu đi học, cháu gái tội nghiệp của tôi đã bị giáng xuống đầu biên bản đó rồi”. Ðó là vào sáng 1.9.2009, ngày đầu tiên của nãm học, ông đưa cháu đến trường tiểu học Mai Ðộng để đi học. Biết được đến trường, cháu vui lắm.

 

Nhưng cháu mới ngồi trong lớp học được vài giờ đồng hồ, thì đến 10 giờ 10 phút, một biên bản về việc “cho học sinh nhiễm HIV vào học với các trẻ trong lớp 1B” đã được ra đời. Nội dung biên bản là: Tập thể phụ huynh học sinh kiến nghị với Ban giám hiệu chuyển cháu Phương được đi học ở nơi khác để “tránh mọi hậu quả xảy ra không may”.

Sau khi Trung tâm Tý vấn pháp lý và chính sách y tế HIV của Hội Luật gia VN cùng các đoàn thể vào cuộc, cháu Phương vẫn tiếp tục được đến trường. Nhưng hồi 9 giờ 30 phút ngày 11.9.2009, một biên bản nữa về Phương lại được lập ra. “Thấy không được tiếp tục đến trường, cháu khóc nức nở, gào thét. Cháu lấy chiếc dép mà cháu đang đi dưới chân đập vào đầu.

 

Tôi ôm ghì lấy cháu, hai ông cháu cùng khóc. Ðến khuya tôi cũng không sao ngủ được vì cháu ngủ vẫn nói ‘cháu muốn được đến trường”. Sáng dậy, tôi lại chạy ngược xuôi hết các chính quyền địa phương lại tìm các tổ chức để xin họ giúp đỡ. Chỉ khi UBND huyện Kim Ðộng cùng các đoàn thể vào cuộc, con đường đi học của Phương mới được trải tiếp” - Ông Tuyển kể lại.

Sau biên bản đó, ông Tuyển chấp nhận để Phương học riêng một phòng, cách ly với các bạn. Rồi sau đó, cháu được học cùng lớp với các bạn, nhưng phải ngồi riêng một bàn ở cuối lớp, giờ nghỉ vẫn phải ngồi ở trong phòng, không được chơi cùng các bạn. Để cháu được hòa nhập, ông Tuyển đã phải đến gặp, thuyết phục từng phụ huynh trong lớp cháu mình. Cha mẹ của những đứa trẻ kia sau nhiều tháng ngày ngờ vực, gây khó dễ nay đã bằng lòng chấp nhận cho Phương đến lớp được hòa nhập cùng các bạn. Dù thời gian học bị ngắt quãng bởi sự kỳ thị nhưng kết thúc năm học vừa rồi Phương vẫn đạt học sinh giỏi.

Năm tới, Phương sẽ lên lớp hai. Con đường phía trước của em sẽ phải đối mặt với bao nguy cơ và khó khăn khi em chuyển cấp vì trường mới, bạn mới, thầy cô mới. Nhưng việc đến trường của cháu Phương là nhờ có một người ông hết lòng thương yêu cháu.

“Xé nát” gia đình vì AIDS

Vừa kể về cuộc đời mình, ông Tuyển vừa kéo vạt áo lên lau nước mắt. Cuộc đời ông là cả một câu chuyện buồn. Năm 1964, ông tham gia TNXP trong nước rồi lại được cử sang Lào. Vợ chồng chưa kịp quen hơi, ông lại lên đường kháng chiến biền biệt hơn hai năm mới được về phép. Sức khỏe ông giảm còn 50% do bị bom xuyên ngực phải vào thùy đáy phổi phải, đã phải cắt bỏ thùy đáy phổi phải và ba xương sườn.

Nãm 1982, rời quân ngũ về quê, vợ chồng ông phải làm đủ mọi việc từ trồng rau, nuôi gà, nuôi lợn, làm đậu… để nuôi đàn con nheo nhóc. Kinh tế vừa mới vực lên chút ít thì tháng 4/2000, vợ ông ra đi vì ung thư dạ dày.

Ðời người, con cái là tương lai, là “của để dành”. Vậy nhưng “AIDS đã xét nát gia đình ông” khi vợ chồng con trai cả của ông – anh Nguyễn Ðức Chiển và chị Mai Thị Thiết có HIV. Tháng 9/2004, anh Chiển mất vì AIDS. Một thời gian sau, chị Thiết cũng ra đi vì HIV để lại đứa con gái chưa đầy 4 tuổi cũng “có H”.

 

Vợ chồng người con cả đã chết, đứa con họ thành bơ vơ không nơi nương tựa. Ba người con nhà ông Tuyển đã có gia đình riêng nhưng người thì nghèo rớt mồng tơi, người thì phải phiêu bạt làm ăn nơi xứ người. Cháu gái mồ côi chẳng biết dựa vào đâu ngoài ông bà của mình. “Con dại cái mang”. Dù sắp trở thành người thiên cổ, ông phải đeo thêm gánh nặng chăm nuôi đứa cháu gái bị nhiễm HIV như một gánh nợ đời. Cơ cực, nghèo khổ đến tột cùng.

Dù sức khỏe chỉ còn 50% nhưng ông vẫn phải lọ mọ làm mọi việc từ nấu nướng, giặt rũ rồi lại ra vườn chăm vườn rau, vườn nhãn. Đến tháng, đến vụ thu hoạch cũng chỉ đủ tiền đi lại lấy thuốc và mua ít đồ bồi dưỡng cho cháu.

 

BOX: HIV/AIDS, gánh nặng đè vai người cao tuổi Theo số liệu thống kê của Cục phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam, tính đến 31/3/2010, số người nhiễm HIV/AIDS lũy tích còn sống trong cả nước là 164.197, trong đó 37189 bệnh nhân AIDS và 45.227 trường hợp tử vong do các căn bệnh liên quan AIDS. Cùng với sự phát triển của đại dịch HIV, số người cao tuổi bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này cũng ngày càng tăng. Bà Nguyễn Thị Lương – PGĐ Trung tâm nghiên cứu và hỗ trợ người cao tuổi, cho biết, ngày càng có nhiều người cao tuổi phải ngày đêm lo lắng, hỗ trợ chăm sóc cho những đứa con bị nhiễm HIV, bị nghiện ma túy, thậm chí gánh vác thêm trách nhiệm nuôi dưỡng những đứa cháu mà bố mẹ chúng đã không còn khả năng để chăm sóc do mắc căn bệnh này. Theo kết quả nghiên cứu trong khuôn khổ Dự án VIE 011 mà Trung tâm nghiên cứu, trợ giúp NCT Việt Nam tham gia dưới sự hỗ trợ của Tổ chức người cao tuổi quốc tế (HAI) từ năm 2005 đến 2009 tại 4 tỉnh: Nam Định, Thái Nguyên, Hà Nội và Quảng Ninh cho thấy khi trong gia đình có người nhiễm HIV/AIDS thì bố mẹ luôn là người bên cạnh và là người chăm sóc chính.   Trong những gia đình có người bị nhiễm HIV/AIDS, gánh nặng chăm sóc người nhiễm và trẻ em mồ côi do AIDS đè nặng lên vai người cao tuổi.   Đã có 67 CLB đồng cảm người cao tuổi với 3501 thành viên tham gia, trong đó 80% là người cao tuổi; 79% phụ nữ. Chủ yếu họ đều phải chăm sóc con, cháu bị HIV/AIDS khi tuổi đã cao.   Riêng tại TP Nam Ðịnh, Ban dự án đã thành lập được Ban chủ nhiệm câu lạc bộ đồng cảm NCT tại 22 phường, xã trong thành phố với 924 thành viên; mở nhiều lớp tập huấn chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS cho NCT; tổ chức 237 đợt khám bệnh tại cộng đồng cho 8.286 lượt người là thành viên câu lạc bộ…   Trên cơ sở đó giảm tác giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, đặc biệt cho những người trực tiếp chăm sóc người có HIV/AIDS cũng như hỗ trợ thêm kiến thức cho người cao tuổi đang chịu ảnh hưởng bởi HIV/AIDS.