“Không chồng mà chửa thì cũng không ai chê trách…”

Ngày 8/3, ngày của "một nửa thế giới", chúng tôi tìm đến con con hẻm 358/25/3 Bùi Xương Trạch (Khương Đình, Thanh Xuân, Hà Nội), PV Báo Gia đình & Xã hội có cuộc trò chuyện với bà Đặng Thị Thu - người đàn bà của thế hệ “thanh phong” trong kháng chiến chống Mỹ.

Trong căn nhà nhỏ, người đàn bà 66 tuổi với làn da nâu sạm, gầy guộc và đôi mắt lõm sâu như in khắc bao nỗi khổ, mệt nhọc…

Đời thiếu nữ chôn vùi cùng bom đạn

Sinh năm 1950 ở Hải Phú (Hải Hậu, Nam Định), đến năm 18 tuổi thì bà tham gia thanh niên xung phong. Đó là năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.

Thời đó, nhiều người cũng như bà, những cô gái chưa đầy đôi mươi, chưa hề biết đến tình yêu thế nào thì đã cùng đơn vị đi phá đá, mở đường.

Bà Đặng Thi Thu. Ảnh: N.Thuyết

Bà Thu kể: “Hồi ấy đi thanh phong (gọi tắt của “Thanh niên xung phong) chủ yếu toàn đàn bà, con gái thôi. Thế mà chúng tôi mang trọng trách đi phá đá, mở đường hết các tỉnh miền núi phía Bắc. Như đoàn tôi thì hết Lạng Sơn, bắc Thái rồi sang Vĩnh Phú… Chiến tranh tuy ác liệt nhưng cũng vui vì các chị em rất thân thiết, yêu thương nhau”.

Nhưng, khi nói về kỷ niệm không thể nào quên trong những năm tháng “thanh phong”, những gì vẫn còn lại trong ký ức bà đến nay không gì khác ngoài hình ảnh về bom đạn, là xác thịt đồng đội không vẹn toàn, là máu và nước mắt…

“Chúng tôi tuy không phải trực tiếp cầm súng chiến đấu nhưng vẫn hằng ngày phải đối mặt với bom đạn và sự sống có thể bị cướp bất cứ lúc nào. Nhiều lần, trước mặt tôi là cánh tay, bàn chân… rỉ máu của đồng đội bị đứt lìa, vương lại trên cành cây, bụi rậm…", bà nói.

Liệu bà có sợ? Không hề, bởi “điều đó đã quá quen rồi”. Đến năm 1972, đoàn của bà được phân công sang làm công nhân quốc phòng mở đường giúp nước bạn Lào. Những cái tên như Sầm Nưa, Pắc – Xế, Phong – Sa – Lì… đều in dấu chân của đoàn thiếu nữ tuổi đôi mươi..

“Quá lứa, lỡ thì” mới bắt đầu làm mẹ

Năm 1990, bà và đồng đội trong đoàn được nghỉ hưu. Hầu hết, họ trở lại với đời thường trong sự cô đơn khi tuổi đã không còn trẻ mà vẫn chưa có mảnh tình nào “vắt vai”, không một người đàn ông để nương tựa. Mỗi người được cấp mỗi người một căn nhà cấp 4 nhỏ (14m2).

Con hẻm nơi bà Thu sống cùng gia đình con trai. Ảnh: N.Thuyết.

Số phận đã may mắn cho bà một đứa con do chính mình mang nặng, đẻ đau. 40 tuổi – không ai ngờ được rằng bà lại còn có thể kiên cường để bắt đầu sinh nở... Mọi người đều ngỡ ngàng khi biết tin. Nhưng đó cũng là tủi hổ và đau đớn vì đứa con này là do bà tự nguyện, chấp nhận “không chồng mà chửa”.

Gần đến ngày sinh, bà vẫn vật lộn với công việc làm thuê ở công trường xây dựng. "May sao là con cũng khỏe, mình làm việc nặng nhưng nó vẫn bình an ra đời” – bà bảo. Cậu con trai trào đời trong niềm vui khôn siết được mang họ mẹ: Đặng Trung Đông.

Thiên hạ dèm pha về một người làm mẹ nhưng lại không hề có người đàn ông để được gọi là “chồng”, còn đứa con – dù biết rõ nhưng lại không thể gọi người đó một tiếng “cha”.

Vì nhà quá nghèo nên Đông chỉ học xong cấp 2 thì phải nghỉ học để đi làm thuê đỡ đần mẹ. Đến năm 2012, bà đau đớn tột cùng khi đứa con duy nhất, chỗ dựa duy nhất của cuộc đời mình bỗng đổ bệnh lao phổi nặng. Gần một năm trời lo chạy chữa cho con, “hai mẹ con chỉ còn da bọc xương” như bà mô tả.

May mắn là bệnh tình của con trai cũng thuyên giảm và hiện tại thì anh đã có một gia đình nhỏ. Hiện tại, cả gia đình cùng quây quần trong căn phòng nhỏ chỉ khoảng 20m2 với đồng lương hưu ít ỏi của bà và tiền lương bảo vệ của anh Đông, cuộc sống cũng chỉ tạm ổn.

Vậy mà cuộc đời còn cho bà một người con nữa là anh Trần Châu Thanh, ở tận Quảng Nam – lúc còn là sinh viên đã ủng hộ cho bà một khoản tiền chữa bệnh cho Đông vào năm 2012.

“Con vô tình biết được hoàn cảnh của bác, con không có nhiều tiền, con là sinh viên, nhưng con thật sự muốn giúp đỡ những người như bác, đấy là tiền ăn sáng của con thôi…”, Trần Châu Thanh nói với bà.

Những cuộc điện thoại xưng “mẹ - con” một cách tự nhiên giữa hai người xa lạ, rồi họ được gặp nhau và thế là bà có thêm một người con trai.

Từ đó, mỗi dịp năm mới hay các ngày 8/3, 20/10, bà lại nhận được thêm những lời chúc, hỏi thăm chân thành từ người con ở nơi xa này.

Và người phụ nữ “không chồng mà chửa” này bảo rằng: “Tuy không chồng mà chửa nhưng sẽ không ai có quyền để chê trách chúng tôi cả…”

N. Thuyết/Báo Gia đình & Xã hội