Làm dân số trên đảo Trí Nguyên

Cán bộ y tế phân trạm đảo Trí Nguyên khám bệnh cho người dân. Ảnh: H.H.

Gắn bó với biển đảo quê hương

Chiếc ghe ra đảo Trí Nguyên chở toàn người dân làm nghề biển, cùng với đủ thứ mắm, muối, thực phẩm, chai lọ. Khi biết tôi muốn thăm phân trạm y tế, tìm hiểu về công tác dân số trên đảo, bà cụ ngồi cạnh đọc vanh vách tên của bốn cán bộ y tế "đóng quân" ở phân trạm. Đó là các y sĩ, y tá Thư, Hải, Vân, Trang. Hỏi tiền ghe thì bà chủ cười thật tươi: Không lấy tiền ghe của cán bộ ra đảo công tác đâu!!!

Thuyền cập bến, leo qua một con dốc quanh co, chật hẹp, hai bên nhà dân san sát, xuống lưng chừng dốc thì đến phân trạm. Tôi thoáng chút ngỡ ngàng vì trước mặt hiện ra một tòa nhà hai tầng khang trang, sạch sẽ như một bệnh viện nhỏ. Lúc đó đã gần 12 giờ trưa nhưng bốn cán bộ của phân trạm vẫn đang miệt mài làm việc.

Là một trong ba phân trạm trên đảo thuộc Trạm Y tế phường Vĩnh Nguyên, được xây năm 2007, nhưng phân trạm này có tới 15 phòng chức năng được trang bị khá đầy đủ dụng cụ, thuốc men. Trạm sạch bóng, mọi người vào trạm đều để giày dép ở ngoài, qua lối vào có một bàn tiếp đón bệnh nhân, quy củ chẳng kém bệnh viện. Y sĩ nha khoa Hải dẫn tôi đi giới thiệu từng phòng, anh chỉ vào chiếc máy nhổ răng hiện đại vừa mới nhận về: "Ở đảo này có nhiều bà con bị bệnh răng miệng lắm, có cái máy này thì em sẽ có thể chăm sóc răng miệng cho bà con rồi...". Một số phòng chức năng như tai mũi họng, răng hàm mặt đang chờ thiết bị y tế. Nếu được trang bị đầy đủ hơn thì phân trạm này có thể trở thành một bệnh viện dã chiến giữa biển.

Trong số bốn cán bộ của trạm thì anh Thư, chị Vân đã lập gia đình, trở thành công dân đảo thứ thiệt. Hai bạn trẻ hơn chưa lập gia đình phải thường xuyên đi về giữa đất liền và đảo, nhưng họ đã thực sự yêu và đều có ý định gắn bó lâu dài ở đây.

Từ ngày có phân trạm, hơn 3.000 cư dân trên đảo Trí Nguyên của thành phố Nha Trang được chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Dân đi biển thường bị cảm cúm và các bệnh đường ruột, các vết thương lao động. Những loại bệnh thông thường này đều được cán bộ y tế phân trạm xử lý tại chỗ. Các bệnh phụ khoa, bệnh về đường tiêu hóa do ăn ở mất vệ sinh đã giảm rõ rệt do ý thức giữ gìn vệ sinh của người dân ngày càng tốt.

Trước đây, do nhu cầu lao động cộng với tâm lý "sính" con trai, các gia đình trên đảo thường sinh nhiều con. Nay, mỗi gia đình trên đảo thường chỉ sinh hai con, rất hiếm có gia đình sinh ba con. Do truyền thông tốt nên chuyện "ưu tiên" sinh con trai không còn nặng nề như trước.

Cán bộ y tế phường cho biết: Ngoài đảo Trí Nguyên, các đảo khác có đông dân như Bích Đầm gần 1.000 dân, Vũng Ngán hơn 500 dân đều có phân trạm y tế và cán bộ y tế định cư trên đảo. Đảo xa nhất mất gần hai giờ đi thuyền mới tới. Hàng tuần có một bác sĩ tuyến huyện tăng cường ra đảo khám bệnh từ một đến hai ngày. Cán bộ y tế đảo Trí Nguyên mỗi tháng được nhận phụ cấp 100.000 đồng, hai đảo còn lại xa hơn mỗi người được phụ cấp 150.000 đồng/tháng. Số tiền quả thật nhỏ nhoi so với trách nhiệm và khối lượng công việc của họ. Phường Vĩnh Nguyên được chia làm 25 tổ dân cư thì có 24 cộng tác viên dân số - y tế phụ trách, ứng trực, sẵn sàng phối hợp đất liền xử lý các vụ việc xảy ra.

Từ năm 2004 đến nay, tỉnh Khánh Hòa liên tục đầu tư mạnh cho ngành y tế, nhất là y tế cơ sở. TS.BS Trương Tấn Minh, Giám đốc Sở Y tế Khánh Hòa mở trang web của sở giới thiệu cho tôi hơn một trăm bức ảnh chụp các trạm, phân trạm y tế từ miền biển đến miền núi. Trạm nào cũng khang trang, trung bình mỗi trạm có 15 phòng chức năng. Trong vòng 7 năm qua tỉnh có 116 trạm y tế xã được xây mới, 26 trạm cũ vẫn sử dụng tốt được cải tạo. Những nơi bố trí được đất, trạm đều có diện tích tối thiểu 700m2, xây hai tầng. Ở đô thị do quỹ đất hạn chế thì xây trạm ba tầng, đầu tư mới nhiều thiết bị, máy móc, phương tiện khám, chữa bệnh. Ông Minh cho biết tỉnh sẽ trang bị máy siêu âm, máy xét nghiệm sinh hóa, máy xét nghiệm nước tiểu, máy xét nghiệm máu cho một số trạm ở khu vực đông dân cư. Ngoài lương, phụ cấp, mỗi trạm y tế hiện được tỉnh hỗ trợ 40 triệu đồng cho các khoản chi khác. Được chủ động quyết định mục chi số tiền này, nhờ đó mà các trạm đều sạch đẹp, phong quang, nền nếp.

Đến nay, không tính quần đảo Trường Sa đã có quân y đảm nhiệm, thì tỉnh có ba xã đảo là Cam Bình, Ninh Vân và Vạn Thạnh đều có trạm y tế được xây dựng kiên cố, rộng rãi theo mô hình lồng ghép quân y và dân y, được trang bị đầy đủ các phương tiện cấp cứu, khám chữa bệnh, có thể tổ chức cấp cứu cho ngư dân trên biển, khám chữa bệnh thông thường, thực hiện KHHGĐ, xử lý được các trường hợp cấp cứu như ruột thừa, mổ đẻ...