Liên quan đến việc minh tinh Hollywood cắt tuyến vú ngừa ung thư: Không phải cứ mang gene là bị bệnh

Ảnh minh họa

 

Trả lời phỏng vấn Báo GĐ&XH, các chuyên gia ung thư hàng đầu Việt Nam đều cho rằng, quyết định này có phần “vội vàng” vì không phải ai mang gene gây ung thư vú (UTV) cũng sẽ bị ung thư.

 

GS.TS Nguyễn Bá Đức, nguyên Giám đốc Bệnh viện K, Phó Chủ tịch Hội Phòng chống ung thư Việt Nam cho biết: Ở các nước Âu – Mỹ cũng đã có nhiều người thực hiện phương pháp cắt bỏ ngực để dự phòng ung thư vú khi phát hiện gene mang bệnh tương tự như Angelina Jolie. Hiện nay ở Mỹ hay châu Âu, người ta rất chú ý việc xét nghiệm gene để phát hiện nguy cơ UTV.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến UTV là do đột biến gene BRCA 1, BRCA 2 và những rối loạn về nội tiết. Môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng, dinh dưỡng không hợp lý chiếm tỉ lệ 35 - 40%. Ngoài ra, còn các nguyên nhân khác như phơi nhiễm phóng xạ, nhiễm chất độc hóa học (trong đó có dioxin)... căng thẳng trong công việc; uống rượu bia nhiều, không rèn luyện thân thể...

“Angelina Jolie đã được mổ vì xét nghiệm gene cho thấy cô có gene BRCA 1 có nguy cơ gây ung thư vú 87% và còn có thể gây ung thư buồng trứng. Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều trường hợp phát hiện thấy có 1 trong 2 loại gene gây nguy cơ ung thư vú cao nói trên nhưng không phải cứ mang gene là chắc chắn bị ung thư vú. Ở đây, cô Angelina chưa mắc ung thư nhưng do lo sợ vì mẹ cô cũng qua đời vì ung thư buồng trứng và lo ngại cho các con nên mới quyết định cắt bỏ toàn bộ tuyến vú. Quyết định của Angelina Jolie đáng tôn trọng nhưng theo tôi có phần hơi vội vàng bởi không nhất thiết phải sử dụng biện pháp này”, GS Đức cho hay.

Đồng quan điểm, BSCKII Nguyễn Văn Định, Trưởng khoa Ngoại vú (Bệnh viện K) cho biết, ở Việt Nam chưa có trường hợp nào cắt tuyến vú để dự phòng UTV và các bác sỹ cũng không khuyến cáo nên dùng phương pháp này để dự phòng. “Người mang gene UTV chưa chắc sẽ bị UTV về sau. Người mang gene nên được tầm soát sớm để phát hiện, theo dõi điều trị đúng quy trình, chứ không nhất thiết phải cắt bỏ tuyến vú. Phương pháp này rất tốn kém bởi sau khi phẫu thuật cần được tạo hình với chi phí rất đắt”, BS Định nói.

GS.TS Nguyễn Bá Đức cho rằng, dù một trong những nguy cơ bị UTV là do tiền sử gia đình, tuy nhiên ở Việt Nam tính di truyền rất thấp, chỉ dưới 2%. Do đó, đối tượng có nguy cơ cao như trong gia đình có mẹ hoặc chị em gái bị UTV hoặc bản thân bị UTV một bên nên tầm soát sớm để theo dõi sát. Chẩn đoán sớm thì đường hướng xử lý tốt, có thể bảo tồn tuyến vú. Các bác sỹ sẽ theo dõi sát bằng siêu âm nhũ ảnh.

Theo BSCKII Nguyễn Văn Định, việc cắt bỏ tuyến vú không làm ảnh hưởng tới nhu cầu chăn gối biowri tuyến vú không quyết định tính nữ mà nso phụ thuộc vào nội tiết tố, hormone buồng trứng. Cắt bỏ tuyến vú chỉ ảnh hưởng tới tính thẩm mỹ, nhất là những người còn trẻ tuổi chưa lập gia đình có chỉ định cắt thì ảnh hưởng đến tuyến sữa nuôi con sau này.

Ngoài ra, những trường hợp nguy cơ cao còn có thể dùng thuốc dự phòng có tên là tamoxifen. Dùng thuốc này ở liều lượng hợp lý, đúng thời gian sẽ làm giảm nguy cơ bị ung thư. Giải pháp này đang được khuyến khích dùng nhưng không phải người nào cũng yên tâm. Bên cạnh đó, hiện nay còn có phương pháp mới là cộng hưởng từ (MRI) tuyến vú, rất an toàn, có thể giúp bệnh nhân còn trẻ phát hiện được bất thường trong vú.

 

Theo GS.TS Nguyễn Bá Đức, mỗi năm trên thế giới có khoảng hơn 1,1 triệu phụ nữ được chẩn đoán là UTV, chiếm 10% các bệnh ung thư và chiếm 23% các bệnh ung thư của phụ nữ. Số phụ nữ mắc bệnh UTV đã vượt qua ung thư cổ tử cung và căn bệnh này đang có nguy cơ gia tăng.  Ở nước ta, bệnh nhân ngày càng trẻ. Theo một điều tra, phụ nữ trong độ tuổi 30 - 34 có tới 11,9 người/100.000 dân mắc, trong khi ở độ tuổi 40 - 44 có 26,6 người/100.000. Đặc biệt, ngay cả những phụ nữ độ tuổi từ 20- 30 cũng có thể mắc bệnh.

UTV là loại ung thư có khả năng điều trị và chữa khỏi cao nhất trong các loại ung thư. Việc phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa rất lớn trong điều trị. Nếu phát hiện ở giai đoạn đầu, cơ hội chữa khỏi bệnh lên đến 90%, ở giai đoạn 2, tỉ lệ này sẽ là 60%, sang giai đoạn 3 khả năng khỏi hẳn thấp và đến giai đoạn 4 (khối u ác tính lớn và di căn) thì thường việc điều trị chỉ để kéo dài cuộc sống, giảm bớt các triệu chứng đau đớn.

Tại Bệnh viện K mỗi năm điều trị hàng trăm ca UTV, nhưng có hơn 50% số người bệnh đã chuyển sang giai đoạn khó điều trị. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có các biểu hiện rõ rệt, không gây đau cho người bệnh. Khi khối u tiến triển, người bệnh sẽ thấy có các triệu chứng sau: Khối u cứng, không đau; vú to ra hoặc có thay đổi hình dáng của vú, núm vú bị lún hoặc xù xì, chảy máu; da vùng vú dày lên hoặc thay đổi màu sắc, sần sùi như vỏ quả cam...

“Việc phát hiện sớm ngoài khả năng chữa khỏi cao còn giúp người bệnh vẫn có thể bảo tồn tuyến vú. Phẫu thuật bảo tồn giúp giữ được nét thẩm mỹ cho tuyến vú, thời gian phục hồi sau phẫu thuật nhanh, bệnh nhân không cần thiết phải phẫu thuật tái tạo tuyến vú về sau”, TS Nguyễn Văn Định cho hay.

Tuy nhiên, phương pháp điều trị bảo tồn này chỉ áp dụng được khi bệnh nhân phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm, khi kích thước còn nhỏ hơn 3cm và không có di căn xa, không xâm lấn. Phương pháp bảo tồn hiện nay là cắt bỏ khối bướu, nạo hạch nách cùng bên và xạ trị vào tuyến vú, hạch vùng. Đối với các trường hợp bướu lớn hơn 3cm, nếu bệnh nhân có nguyện vọng giữ lại tuyến vú, vẫn có thể điều trị bảo tồn nhưng điều này tùy thuộc vào thực trạng bệnh lý của từng bệnh nhân.

 

Phòng ngừa ung thư vú, cần: Ăn nhiều rau quả, trái cây, ngũ cốc và chất xơ. Nói không với thuốc lá. Luyện tập thể thao tránh béo phì. Hạn chế dùng thuốc nội tiết thay thế.   Chị em có thể phát hiện sớm ung thư vú bằng việc tự kiểm tra vú hàng ngày như: - Dùng các ngón tay trái, duỗi thẳng áp sát vào xương sườn xoay vòng từ ngoài vào trong nhằm phát hiện các mảng dày bất thường hoặc u, cục ở vú. - Để ý đến dấu hiệu tiết dịch lỏng ở núm vú. - Nên đi khám vú định kỳ 6 tháng/lần và đi khám ngay khi thấy vùng vú có những biểu hiện bất thường. - Từ tuổi 40 nên chụp nhũ ảnh. - Những người có nguy cơ cao như người có mẹ hay chị, em ruột bị UTV thì cần lưu tâm hơn bình thường.