Loài cây biết tạo ra "sự hấp dẫn chết chóc"

Một khám phá đáng sợ trong thế giới thực vật đã được thực hiện gần đây khi một nhà nghiên cứu tại Đại học Tokyo (Nhật Bản) xác định được một loài thực vật bắt chước mùi của kiến chết và kiến bị thương để thu hút các loài thụ phấn theo một kế hoạch phức tạp, tận dụng nhiều mắt xích trong chuỗi thức ăn.

Nghiên cứu mới cho thấy loài cây này bắt chước mùi kiến không phải để thu hút động vật ăn kiến, mà là để dụ ruồi đến ăn thức ăn thừa của kiến chết. Bằng cách thu hút ruồi, loài cây họ chó Vincetoxicum nakaianum đã thụ phấn chéo, theo nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Current Biology.

Ưu điểm tiến hóa từ sự bắt chước

Nghiên cứu mới này đưa ra bằng chứng về khả năng bắt chước của hoa vượt xa những dự đoán trước đây. Mặc dù chưa từng có loài thực vật nào được báo cáo có khả năng bắt chước kiến trước nghiên cứu mới nhất này, nhưng khả năng này đã được ghi nhận ở nhiều loài động vật không xương sống. Lợi ích tiến hóa của việc bắt chước kiến là rất lớn, bởi loài côn trùng nhỏ bé này vừa phổ biến rộng rãi vừa là nguồn thức ăn cho nhiều loài khác. Bằng cách bắt chước kiến, các dạng sống sẽ thu hút các loài săn kiến và các sinh vật liên quan vì nhiều lý do.

Một số dạng bắt chước khác đã được ghi nhận ở các loài động vật. Động vật săn mồi có thể sử dụng kiểu bắt chước hung hăng để bắt chước một vật thể vô hại hoặc thậm chí là đáng mong muốn nhằm dụ dỗ con mồi. Một dạng khác là bắt chước Batesian, trong đó một sinh vật vô hại bắt chước ngoại hình của một sinh vật độc để tránh kẻ săn mồi. Tương tự, một số sinh vật thể hiện kiểu bắt chước Mullerian, trong đó nhiều loài thực sự độc hại giống nhau để cảnh báo kẻ săn mồi rằng chúng không nên bị ăn thịt.

Một khám phá tình cờ

Ko Mochizuki, tác giả của nghiên cứu, đã dựa trên kiến thức từ khóa đào tạo chuyên sâu năm 2019 khi lần đầu tiên quan sát thấy ruồi bay quanh cây chó đẻ. Ông liên hệ hành vi này với nghiên cứu trước đó mô tả loài ruồi diệp lục thụ phấn cho cây, phát ra mùi giống côn trùng.

“Tôi đang thực hiện một dự án nghiên cứu khác,” Mochizuki , “và ban đầu tôi chỉ thu thập loài này để làm 'tài liệu tham khảo' so sánh. Tình cờ, tôi thấy ruồi diệp lục tụ tập quanh hoa của nó trong vườn ươm ở Vườn Bách thảo Koishikawa, và ngay lập tức nhận ra rằng những bông hoa có thể đang bắt chước côn trùng chết.” Mochizuki quyết định theo dõi mối liên hệ tiềm năng này bằng cách quan sát kỹ lưỡng các sinh vật bị thu hút bởi hoa và so sánh mùi hương của hoa với mùi của các loài côn trùng khác. Mùi hương rất đặc trưng: không chỉ là mùi của kiến, mà còn là mùi của kiến bị nhện tấn công.

Tuy nhiên, mối tương quan kỳ lạ này lại đặt ra những câu hỏi mới. Chưa có nghiên cứu nào trước đó cho thấy ruồi diệp lục quan tâm đến những con kiến bị các loài khác săn đuổi và làm bị thương, vậy tại sao mùi hương lại thu hút chúng bây giờ?

Để trả lời câu hỏi này, Mochizuki đã mời các nhà khoa học khác đến, những người đã ghi nhận việc ruồi ăn trộm thức ăn của kiến bị nhện tấn công - một hành vi ăn cắp vặt. Sau đó, ông đã xác nhận những phát hiện này bằng các quan sát hành vi sâu hơn.

"Khoảnh khắc ấy, khi tôi nhìn thấy những con ruồi đậu trên những bông hoa, thực sự là một nguồn cảm hứng," Mochizuki nhớ lại, "một giả thuyết đột nhiên hình thành. Trải nghiệm này đã dạy tôi rằng những khám phá bất ngờ thường xuất hiện từ sự kết hợp giữa sự chuẩn bị và cơ hội."

Bắt chước là một chiến lược tiến hóa phổ biến và Mochizuki hiện đang có kế hoạch nghiên cứu sâu hơn về vai trò của nó.

Mochizuki cho biết: "Tôi muốn nghiên cứu bối cảnh tiến hóa của khả năng bắt chước kiến bằng cách so sánh hệ thống thụ phấn, lịch sử tiến hóa và cấu tạo gen của Vincetoxicum nakaianum và các loài họ hàng gần của nó", đồng thời nói thêm rằng ông hy vọng sẽ xem xét các trường hợp tương tự có thể được phát hiện ở các loài khác, "cả trong Vincetoxicum và trong các nhóm thực vật không liên quan, để khám phá thêm các ví dụ về khả năng bắt chước tiềm ẩn".

Nguồn: The Debrief