Long diên hương là gì mà có thể làm đổi đời một lão ngư nghèo khó?

Ngư dân nghèo đổi đời nhờ nhặt được long diên hương

Tháng 3/2020, trong một lần đi đánh cá ở bãi biển gần nhà, ông Li (đảo Orchid ở Đài Loan, Trung Quốc) đụng trúng cục đá rất to. Cục đá này màu đen, nặng khoảng vài cân và đặc biệt có mùi thơm thoang thoảng.

Thấy lạ, ông Li mang cục đá về nhà và chụp ảnh gửi cho bạn bè xem. Một người bạn của ông cho rằng cục đá này "biết" tỏa mùi thơm nên có thể là long diên hương. Người này khuyên ông nên tìm chuyên gia để xác nhận thực hư.

Sau đó, ông Li liên hệ với Đại học Quốc gia Kaohsiung nhờ kiểm tra giúp cục đá mình nhặt được. Ông lấy một mẫu vật nhỏ từ cục đá và gửi tới trường.

Vài ngày sau, Cheng Shi-Yie, phó giáo sư khoa học đời sống tại trường đại học xác nhận khối đá mà ông Li tìm thấy là long diên hương. Bằng cách dùng phương pháp cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), các nhà khoa học xác nhận viên đá đen này là báu vật quý hiếm.

Những trường hợp nhặt được long diên hương trôi dạt trên biển không phải là quá hiếm.

Vào ngày 23/11/2020, ngư dân Naris Suwannasang, 60 tuổi, đang đi bộ trên bãi biển ở Nakhon Si Thammarat, miền Nam Thái Lan, thì tình cờ nhìn thấy một vài viên đá nhạt màu dạt vào bờ. Sau đó, ông Naris đã nhờ một vài người họ hàng đến đem số đá ấy về nhà để tiến hành nghiên cứu chúng.

Không lâu sau, họ nhận ra những khối đá ấy rất giống với long diên hương, một chất tiết hiếm của cá nhà táng, bao gồm cá voi.

Gia đình của ông Naris kiểm tra khối đá bằng cách đốt nó bằng hộp quẹt khiến phần bề mặt tan chảy ngay lập tức. Ông Naris cho biết các khối đá nặng khoảng 100kg và có thể trở thành khối lượng long diên hương lớn nhất từng được tìm thấy trên thế giới.

Nói với truyền thông Thái Lan, ông Naris cho biết ông đã liên hệ với một vị doanh nhân, người sẵn sàng bỏ ra số tiền lên đến 960.000 baht (gần 734 triệu) trên mỗi 1kg nếu như khối đá kia là long diên hương chất lượng cao thật sự.

Nếu bán được số long diên hương trên, ông Naris có thể thu về số tiền khổng lồ trị giá 96 triệu baht (74,5 tỷ đồng). Thậm chí, chỉ một phần nhỏ của số tiền này thôi cũng đủ vượt xa thu nhập hàng tháng ít ỏi của ông, quanh quẩn 500 bảng Anh (15,5 triệu đồng).

"Tôi muốn biết nhiều hơn về long diên hương và mong chờ các chuyên gia kiểm tra chúng. Trước đó, tôi có ý định đi báo cảnh sát để họ ghi nhận phát hiện của tôi nhưng tôi lo sợ khi thông tin tuồn ra ngoài, kẻ xấu sẽ đến trộm báu vật của tôi" - ông Naris nói.

Long diên hương là gì?

Theo các nhà khoa học, long diên hương được sinh ra khi cá nhà táng ăn những con mực nang khổng lồ, mai trong thân mực chịu tác động bởi dịch tiết ra từ ống mật. Sau đó, một số phản ứng hóa học của dịch mật sẽ khiến mai mực trở thành một chất dẻo, không tiêu hóa được. Đến khi chất dẻo tích tụ thành khối lớn, theo phản xạ nhu động ruột, cá nhà táng sẽ bài tiết nó ra.

Sau khi cá nhà táng thải ra biển, khối vật chất dẻo có thể trải qua nhiều năm trong lòng biển sâu hoặc trôi dạt vào bờ. Qua thời gian, vật này sẽ dần chuyển thành một khối rắn có màu xám đậm hay đen, vàng hoặc trắng với kết cấu dạng sáp, cứng giòn với hương thơm rất kỳ lạ, bao gồm mùi đất, mùi biển và mùi của động vật.

Long diên hương dùng để sản xuất nước hoa Clive Christian nổi tiếng, 1 kg có thể làm được 20.000 chai, mỗi chai bán với giá 650 USD. Vì vậy, long diên hương được mua với giá khá cao. Một số người cho rằng giá thu mua long diên hương ở Việt Nam khoảng trên 300 triệu/kg. Tuy nhiên, tùy vào chất lượng của từng khối long diên hương mà giá khác nhau.

Và không chỉ quý hiếm, đắt tiền, long diên hương còn là loại hàng hóa khó mua nhất thế giới bởi lẽ nó hoàn toàn phụ thuộc vào cá nhà táng. Theo khảo sát của những chuyên gia sinh vật biển, trung bình cứ 100 con cá nhà táng thì mới có 1 con nôn ra long diên hương.

Long diên hương - chất thải quý hơn vàng

Ngược dòng thời gian, ngay từ thời Ai Cập cổ đại, long diên hương đã được xem là một sản vật quý. Ở Trung Quốc, long diên hương là phẩm vật bắt buộc phải dâng cho hoàng đế với bất kỳ ai tìm thấy nó vì nó giúp tăng cường sinh lực. Tuy nhiên khoa học hiện tại đã chứng minh rằng long diên hương chỉ tạo ra mùi thơm và hầu như chẳng có thêm công dụng gì.

Đến giữa thế kỷ 20, nhu cầu về long diên hương ngày càng nhiều nhưng tìm được nó thì lại rất ít. Vì thế, các nhà hóa học đã tổng hợp long diên hương trong phòng thí nghiệm. Và mặc dù nó có mùi thơm giống mùi long diên hương tự nhiên nhưng đặc tính về sự cầm hơi của nó thì không thể nào bằng. Một chai nước hoa có long diên hương hóa học nếu mở nắp ra và để trong 3 tháng thì mùi thơm giảm đến 70%. Sự suy giảm này còn diễn ra nhanh hơn tùy thuộc nhiệt độ bên ngoài: Hễ càng nóng thì nó càng nhanh giảm. Chưa hết, những người sành điệu nước hoa đều khẳng định mùi long diên hương hóa học không thể sánh với long diên hương tự nhiên. Chính vì vậy nên các hãng nước hoa nổi tiếng thế giới như Chanel, Clive Christian, Guci, Dior, Calvin Klein… đều ghi rõ trên bao bì rằng sản phẩm chứa long diên hương tự nhiên hay long diên hương hóa học. Dĩ nhiên, giá tiền cũng theo đó mà thay đổi.

Năm 2017, Giáo sư Steven Rowland thuộc Đại học Plymouth, Anh quốc đã tiến hành tìm hiểu về long diên hương thông qua phân tích hóa học. Kết quả cho thấy 43 mẫu long diên hương mà ông thu thập từ khắp nơi trên thế giới, có mẫu tuổi đời lên đến 1.000 năm. Trong một thông báo về công trình nghiên cứu này, Giáo sư Steven Rowland viết: "Long diên hương đã từng là mặt hàng kinh tế toàn cầu và bây giờ vẫn thế. Nó thực tế chỉ là chất thải của loài cá nhà táng nhưng nó quý hơn vàng vì nó rất kỳ lạ trong cấu trúc sinh học, hóa học".

Cho đến nay, chỉ có Mỹ và Ấn Độ cấm mua bán long diên hương trong khi các nước khác cho phép người dân tự do kinh doanh bởi lẽ theo Công ước quốc tế về buôn bán các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp, thì "long diên hương là chất bài tiết tự nhiên, nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của công ước".

Mandy Aftel, nhà sản xuất nước hoa có trụ sở tại Mỹ đồng thời là tác giả của 5 cuốn sách viết về nước hoa nói: "Long diên hương là thứ nguyên liệu thô kỳ diệu. Thật khó để so sánh nó với bất kỳ loại hương liệu nào khác và đó cũng là lý do tại sao loài người đã theo đuổi nó hàng nghìn năm nay. Giống như ma thuật, sức hấp dẫn của long diên hương nằm ở những gì mà chúng ta không thể giải thích"...

Mời độc giả theo dõi video đang được quan tâm trên Gia đình và xã hội