"Mã vạch ngoài hành tinh” bí ẩn trên sườn núi

Trong quá trình quan sát Sao Hỏa, tàu vũ trụ ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) của Cơ quan Vũ trụ châu Âu) đã ghi lại được những hình ảnh rất bí hiểm: Một loạt vệt tối xuất hiện trên các sườn núi dốc, tại nhiều địa điểm của hành tinh.

Chúng được gọi là đường dốc tuần hoàn (RSL), một đặc điểm phổ biến trên Sao Hỏa, giống như có ai đó tinh nghịch đã in những đoạn mã vạch méo mó lên cảnh quan. Nguồn gốc của chúng vẫn là bí ẩn.

Một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications khẳng định các "ký hiệu" khổng lồ này do bụi, cát và gió tạo nên.

Theo tác giả chính Valentin Tertius Bickel từ Trung tâm Không gian và khả năng sinh sống (CSH) tại Đại học Bern (Thụy Sĩ), bằng chứng địa thống kê gần đây cho thấy RSL có thể do các yếu tố "khô" và không theo mùa gây ra.

Tuy nhiên hiện vẫn chưa có các phép đo trực tiếp, định lượng về tốc độ hình thành vệt tối và tần suất chúng xảy ra do các yếu tố cụ thể.

Để tìm câu trả lời, tiến sĩ Bickel đã xem xét các vệt tối mà TGO chụp được từ năm 2013 đến 2017.

Ngoài ra, ông cũng sử dụng dữ liệu về 2 triệu vệt tối tương tự từ chiến binh Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) của NASA, ghi nhận trong những năm 2006-2024.

Kết quả cho thấy phần lớn các "mã vạch ngoài hành tinh" thường xuất hiện ở 5 điểm đóng trong 19 năm quan sát và chỉ 0,1% số đó có thể được quy trực tiếp cho các sự kiện như va chạm thiên thạch và động đất Sao Hỏa.

Thay vào đó, bụi, gió và cát dường như là những yếu tố chính theo mùa thúc đẩy sự hình thành vệt trượt trên các sườn dốc.

"Va chạm thiên thạch và động đất có vẻ là những tác nhân riêng biệt ở từng địa phương, nhưng lại là những tác nhân tương đối không đáng kể trên toàn cầu" - tiến sĩ Bickel khẳng định.

Những kết quả này cung cấp bằng chứng quan trọng có thể giải quyết cuộc tranh luận về nguyên nhân hình thành các vệt tối trên Sao Hỏa; đồng thời cung cấp cái nhìn sâu sắc về các loại lực động định hình khí hậu Sao Hỏa, cả theo mùa và không theo mùa.